Samenvatting \u2013 Boek<\/title>\r\n <meta name=\"description\" content=\"Mooie, printvriendelijke samenvattingspagina met post-it begrippen, TL;DR en boeknavigatie.\" \/>\r\n <style>\r\n \/* ====== Design tokens ====== *\/\r\n :root {\r\n --bg: #f7f7fb;\r\n --surface: #ffffff;\r\n --ink: #0b1020;\r\n --muted: #5e647a;\r\n --accent: #5b7cfa; \/* primaire accentkleur *\/\r\n --accent-2: #9a7bf9; \/* verloop voor knoppen *\/\r\n --ring: rgba(91,124,250,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(11,16,32,.08);\r\n --radius: 18px;\r\n --note: #fff4b1; \/* post-it geel *\/\r\n --note-ink: #3e3a17;\r\n --success: #2ecc71;\r\n --danger: #ff6b6b;\r\n }\r\n\r\n @media (prefers-color-scheme: dark) {\r\n :root {\r\n --bg: #0e1220;\r\n --surface: #151a2c;\r\n --ink: #eef1ff;\r\n --muted: #a9b0d1;\r\n --accent: #7aa2ff;\r\n --accent-2: #b690ff;\r\n --ring: rgba(122,162,255,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,.35);\r\n --note: #f6dd7b;\r\n --note-ink: #2a2610;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Base ====== *\/\r\n *, *::before, *::after {\r\n box-sizing: border-box\r\n }\r\n\r\n html, body {\r\n height: 100%\r\n }\r\n\r\n body {\r\n margin: 0;\r\n background: radial-gradient(1200px 600px at 10% -10%, rgba(91,124,250,.08), transparent 60%), radial-gradient(1000px 700px at 120% 30%, rgba(154,123,249,.06), transparent 60%), var(--bg);\r\n color: var(--ink);\r\n font: 16px\/1.6 system-ui, -apple-system, Segoe UI, Roboto, Ubuntu, Cantarell, Noto Sans, Arial, \"Apple Color Emoji\",\"Segoe UI Emoji\";\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: var(--accent);\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n\r\n a:hover {\r\n text-decoration: underline\r\n }\r\n\r\n .container {\r\n max-width: 1600px;\r\n margin-inline: auto;\r\n padding: 24px;\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Topbar \/ header ====== *\/\r\n .topbar {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 16px;\r\n justify-content: space-between;\r\n margin-bottom: 18px;\r\n }\r\n\r\n .brand {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 12px\r\n }\r\n\r\n .brand .logo {\r\n width: 42px;\r\n height: 42px;\r\n border-radius: 12px;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n display: grid;\r\n place-items: center\r\n }\r\n\r\n .brand .logo svg {\r\n width: 24px;\r\n height: 24px;\r\n fill: white\r\n }\r\n\r\n .brand h1 {\r\n font-size: clamp(18px, 3vw, 24px);\r\n margin: 0\r\n }\r\n\r\n .chapter-meta {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 10px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n .badge {\r\n background: linear-gradient(135deg, rgba(91,124,250,.15), rgba(154,123,249,.15));\r\n padding: 6px 10px;\r\n border-radius: 999px;\r\n font-weight: 600\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Progress ====== *\/\r\n .progress-wrap {\r\n margin: 6px 0 20px 0\r\n }\r\n\r\n .progress {\r\n height: 8px;\r\n background: rgba(91,124,250,.15);\r\n border-radius: 999px;\r\n overflow: hidden\r\n }\r\n\r\n .progress > span {\r\n display: block;\r\n height: 100%;\r\n width: 0;\r\n background: linear-gradient(90deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n transition: width .35s ease\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Layout ====== *\/\r\n .layout {\r\n display: grid;\r\n grid-template-columns: 1.2fr .8fr;\r\n gap: 20px\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Cards ====== *\/\r\n .card {\r\n background: var(--surface);\r\n border-radius: var(--radius);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n position: relative\r\n }\r\n\r\n .summary {\r\n padding: 24px\r\n }\r\n\r\n .summary h2 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: clamp(22px, 3.2vw, 32px)\r\n }\r\n\r\n .summary .subtitle {\r\n color: var(--muted);\r\n margin: 0 0 18px 0\r\n }\r\n\r\n .summary p {\r\n margin: 0 0 12px 0\r\n }\r\n\r\n .summary ul, .summary ol {\r\n padding-left: 22px\r\n }\r\n\r\n .side {\r\n display: grid;\r\n gap: 20px;\r\n align-content: start\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Post-it note (begrippen) ====== *\/\r\n .note {\r\n background: var(--note);\r\n color: var(--note-ink);\r\n border-radius: 10px;\r\n padding: 18px 18px 70px 18px; \/* extra ruimte voor knop *\/\r\n position: relative;\r\n box-shadow: 0 18px 35px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-0.7deg);\r\n filter: drop-shadow(0 8px 14px rgba(0,0,0,.08));\r\n isolation: isolate;\r\n }\r\n\r\n .note::before { \/* plakband *\/\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -10px;\r\n left: 40px;\r\n width: 70px;\r\n height: 26px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.65), rgba(255,255,255,.25));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-6deg);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n .note h3 {\r\n margin: 2px 0 8px 0;\r\n font-size: 20px\r\n }\r\n\r\n .terms {\r\n margin: 0;\r\n padding-left: 18px\r\n }\r\n\r\n .terms li {\r\n margin: 6px 0\r\n }\r\n\r\n .more-link {\r\n position: absolute;\r\n bottom: 12px;\r\n right: 12px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 10px 14px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n color: #fff;\r\n box-shadow: 0 10px 22px var(--ring);\r\n }\r\n\r\n .more-link:focus {\r\n outline: 3px solid var(--ring);\r\n outline-offset: 3px\r\n }\r\n\r\n \/* ====== TL;DR ====== *\/\r\n .tldr {\r\n padding: 16px 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr h3 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr p {\r\n margin: 8px 0\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Book navigation ====== *\/\r\n .book-nav {\r\n position: sticky;\r\n bottom: 10px;\r\n margin-top: 26px;\r\n z-index: 5;\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 14px;\r\n }\r\n\r\n .nav-btn {\r\n display: inline-flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 10px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 12px 16px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n }\r\n\r\n .nav-btn svg {\r\n width: 22px;\r\n height: 22px;\r\n opacity: .9\r\n }\r\n\r\n .nav-btn:hover {\r\n outline: 3px solid var(--ring)\r\n }\r\n\r\n .nav-btn[disabled] {\r\n opacity: .5;\r\n cursor: not-allowed\r\n }\r\n\r\n .nav-info {\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n padding: 10px 14px;\r\n border-radius: 999px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Helpers ====== *\/\r\n .sr-only {\r\n position: absolute;\r\n width: 1px;\r\n height: 1px;\r\n padding: 0;\r\n margin: -1px;\r\n overflow: hidden;\r\n clip: rect(0,0,0,0);\r\n white-space: nowrap;\r\n border: 0\r\n }\r\n\r\n mark {\r\n background: linear-gradient(transparent 60%, rgba(91,124,250,.25) 60%)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Print styles ====== *\/\r\n @media print {\r\n body {\r\n background: #fff\r\n }\r\n\r\n .topbar .brand .logo {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .progress-wrap, .book-nav, .note::before {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr .6fr\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: inherit;\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Hoofdstukafbeelding (boven begrippen, vaste grootte) ====== *\/\r\n .image-note {\r\n background: #fff;\r\n border-radius: 14px;\r\n box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,.12);\r\n padding: 12px;\r\n margin: 0;\r\n position: relative;\r\n transform: rotate(-1.2deg);\r\n width: 100%;\r\n height: 800px; \/* vaste weergavegrootte desktop *\/\r\n max-height: 800px;\r\n overflow: hidden;\r\n }\r\n\r\n .image-note img {\r\n display: block;\r\n width: 100%;\r\n height: 100%;\r\n object-fit: contain; \/* past binnen het kader, nooit te lang\/breed *\/\r\n border-radius: 10px;\r\n }\r\n\r\n .image-note .tape {\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -12px;\r\n left: 50%;\r\n transform: translateX(-50%) rotate(-4deg);\r\n width: 80px;\r\n height: 28px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.7), rgba(255,255,255,.3));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.2);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .image-note {\r\n height: 420px;\r\n max-height: 420px;\r\n }\r\n \/* mobiel *\/\r\n }\r\n <\/style>\r\n<\/head>\r\n<body>\r\n <a class=\"sr-only\" href=\"#main\">Ga naar inhoud<\/a>\r\n <div class=\"container\">\r\n <header class=\"topbar\">\r\n <div class=\"brand\" aria-label=\"Boekgegevens\">\r\n <div class=\"logo\" aria-hidden=\"true\">\r\n \r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" role=\"img\" aria-label=\"Boekpictogram\"><path d=\"M6 2h9a3 3 0 0 1 3 3v14.5a.5.5 0 0 1-.8.4c-1.1-.8-2.5-1.1-3.9-1.1H6a2 2 0 0 0-2 2V4a2 2 0 0 1 2-2Zm0 2a0 0 0 0 0 0 0v13h7.3c1.3 0 2.6.3 3.7.9V5a1 1 0 0 0-1-1Z\" \/><\/svg>\r\n <\/div>\r\n <div>\r\n <h1 id=\"bookTitle\">Titel van het boek<\/h1>\r\n <div class=\"chapter-meta\">\r\n Basisstof 1<\/span>\r\n <\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <div class=\"chapter-meta\" aria-live=\"polite\">\r\n 1 \/ 1<\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/header>\r\n\r\n <div class=\"progress-wrap\" aria-hidden=\"true\">\r\n <div class=\"progress\"><\/span><\/div>\r\n <\/div>\r\n\r\n <main id=\"main\" class=\"layout\" tabindex=\"-1\">\r\n <section class=\"card summary\" aria-labelledby=\"chapterTitle\">\r\n <h2 id=\"chapterTitle\">Hoofdstuknaam<\/h2>\r\n Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk.<\/p>\r\n <div id=\"summaryBody\">\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/section>\r\n\r\n <aside class=\"side\">\r\n \r\n <section class=\"image-note\" id=\"chapterImageWrap\">\r\n <img decoding=\"async\" id=\"chapterImage\" src=\"\" alt=\"Illustratie bij dit hoofdstuk\" loading=\"lazy\">\r\n <\/span>\r\n <\/section>\r\n \r\n\r\n <section class=\"note\" aria-labelledby=\"begrippenTitle\">\r\n <h3 id=\"begrippenTitle\">Belangrijke begrippen<\/h3>\r\n <ul class=\"terms\" id=\"termsList\"><\/ul>\r\n <a id=\"moreTerms\" class=\"more-link\" href=\"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Meer begrippen \u2192<\/a>\r\n <\/section>\r\n\r\n <section class=\"tldr card\" aria-labelledby=\"tldrTitle\">\r\n <h3 id=\"tldrTitle\">Kort samengevat<\/h3>\r\n <div id=\"tldrBody\"><\/div>\r\n <\/section>\r\n <\/aside>\r\n <\/main>\r\n\r\n <nav class=\"book-nav\" aria-label=\"Hoofdstuknavigatie\">\r\n <button id=\"prevBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar vorig hoofdstuk\">\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M15.41 7.41 14 6l-6 6 6 6 1.41-1.41L10.83 12z\" \/><\/svg>\r\n Vorige\r\n <\/button>\r\n <div class=\"nav-info\">Basisstof 1 van 1<\/span><\/div>\r\n <button id=\"nextBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar volgend hoofdstuk\">\r\n Volgende\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M8.59 16.59 13.17 12 8.59 7.41 10 6l6 6-6 6z\" \/><\/svg>\r\n <\/button>\r\n <\/nav>\r\n <\/div>\r\n\r\n <script>\r\n const BOOK = {\r\n title: \"Thema 13: Afweer\", \/\/ \ud83d\udc49 boeknaam\r\n chapters: [\r\n {\r\n id: 1,\r\n title: \"Bescherming\",\r\n subtitle: \"Hoe wordt je lichaam beschermt tegen\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-22_15_16.png\",\r\n summary: `\r\n<h3>Waarom bescherming nodig is<\/strong><\/h3>\r\nHet menselijk lichaam wordt voortdurend blootgesteld aan <\/span>ziekteverwekkers<\/strong> (<\/span>pathogenen<\/span><\/em>) zoals <\/span>bacteriën<\/strong>, <\/span>virussen<\/strong>, <\/span>schimmels<\/strong> en <\/span>parasieten<\/strong>. Ook <\/span>lichaamsvreemde stoffen<\/strong> zoals gifstoffen, pollen en chemische stoffen kunnen schade veroorzaken.<\/span> <\/span> Het <\/span>afweersysteem<\/strong> heeft als taak het lichaam te beschermen tegen deze gevaren en het <\/span>inwendige milieu<\/strong> constant te houden.<\/span><\/p>\r\n<h2>Eerste verdedigingslinie – Niet-specifieke, fysieke en chemische barrières<\/strong><\/h2>\r\nDeze barrières proberen te voorkomen dat ziekteverwekkers het lichaam binnendringen. Ze werken <\/span>niet-specifiek<\/strong>: er wordt geen onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten indringers.<\/span><\/p>\r\n<h3>1. Huid<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Hoornlaag<\/strong>: buitenste laag van dode, verhoornde cellen → stevige, ondoordringbare barrière<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Talg<\/strong>: vettige stof uit talgklieren die huid en haren soepel houdt en groei van micro-organismen remt<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Zweet<\/strong>: bevat stoffen (zoals zout en melkzuur) die bacteriegroei tegengaan<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>2. Slijmvliezen<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bekleden inwendige oppervlakken zoals <\/span>neusholte<\/strong>, <\/span>mond<\/strong>, <\/span>luchtwegen<\/strong>, <\/span>spijsverteringskanaal<\/strong> en <\/span>urinewegen<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Slijm<\/strong> vangt stofdeeltjes en micro-organismen op<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Trilhaarcellen<\/strong> in luchtwegen transporteren slijm met gevangen ziekteverwekkers naar de keelholte → doorgeslikt en gedood door <\/span>maagsap<\/strong> (sterk zuur, pH 1–2)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Slijmvliezen van de vagina zijn licht zuur, wat bacteriegroei remt<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>3. Oogvocht, speeksel en traanvocht<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bevatten <\/span>lysozym<\/strong>: een enzym dat celwanden van bacteriën afbreekt<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>4. Urinewegen<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">De stroming van <\/span>urine<\/strong> spoelt micro-organismen weg<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Urine heeft vaak een licht zure pH, wat de groei van bacteriën belemmert<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Tweede verdedigingslinie – Niet-specifieke afweerreacties<\/strong><\/h2>\r\nAls ziekteverwekkers toch het lichaam binnendringen, treedt de tweede verdedigingslinie in werking. Ook deze afweer is <\/span>niet-specifiek<\/strong> en reageert snel.<\/span><\/p>\r\n<h3>Fagocyten (vreetcellen)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Type <\/span>witte bloedcel<\/strong> dat ziekteverwekkers herkent, omhult (<\/span>fagocytose<\/span><\/em>) en afbreekt<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Produceren signaalstoffen die andere afweercellen activeren<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Ontstekingsreactie<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Treedt op bij infectie of weefselbeschadiging<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bloedvaten verwijden<\/strong> (<\/span>vasodilatatie<\/span><\/em>) → verhoogde doorbloeding (roodheid en warmte)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Doorlaatbaarheid<\/strong> van haarvaten neemt toe → vocht, antistoffen en fagocyten komen in het weefsel (zwelling)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Pijn<\/strong> door druk van zwelling en door prikkeling van zenuwuiteinden<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Doel: ziekteverwekkers bestrijden en herstel bevorderen<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Koorts<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ontstaat door stoffen die het <\/span>thermoregulatiecentrum<\/strong> in de hersenen beïnvloeden<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Verhoogde temperatuur remt groei van ziekteverwekkers<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Versnelt de activiteit van bepaalde afweercellen<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Overige niet-specifieke afweermechanismen<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Complement-eiwitten<\/strong> in bloed → kunnen ziekteverwekkers doorboren of fagocyten activeren<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Interferonen<\/strong> → signaalstoffen die cellen waarschuwen bij virusinfecties en antivirale afweer activeren<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">pH-regulatie<\/strong> → zure omstandigheden in maag, huid en urinewegen doden veel pathogenen<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n \"Afweersysteem \u2013 geheel van verdedigingsmechanismen tegen ziekteverwekkers\",\r\n \"Ziekteverwekker (pathogeen) \u2013 micro-organisme of stof die ziekte veroorzaakt\",\r\n \"Niet-specifieke afweer \u2013 algemene bescherming, gericht op alle indringers\",\r\n \"Fysieke barri\u00e8re \u2013 lichamelijke structuur die binnendringen verhindert (bv. huid)\",\r\n \"Chemische barri\u00e8re \u2013 stof die pathogenen doodt of remt (bv. maagsap, lysozym)\",\r\n \"Lysozym \u2013 enzym dat bacteriewanden afbreekt\",\r\n \"Fagocytose \u2013 opnemen en verteren van ziekteverwekkers door fagocyten\",\r\n \"Ontstekingsreactie \u2013 reactie op weefselbeschadiging of infectie met roodheid, zwelling, warmte en pijn\",\r\n \"Koorts \u2013 verhoging van lichaamstemperatuur als onderdeel van afweer\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Het lichaam beschikt over een uitgebreid arsenaal aan niet-specifieke verdedigingsmechanismen. De eerste verdedigingslinie bestaat uit fysieke en chemische barri\u00e8res zoals huid, slijmvliezen, lysozym en maagsap, die voorkomen dat ziekteverwekkers binnendringen. Als dat toch gebeurt, treedt de tweede verdedigingslinie in werking: snelle reacties zoals fagocytose, ontstekingsreacties, koorts en de activiteit van complement-eiwitten. Samen zorgen deze mechanismen voor een snelle eerste bescherming, voordat de specifieke afweer wordt geactiveerd.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 2,\r\n title: \"Aangeboren en verworven afweer\",\r\n subtitle: \"De twee vormen van afweer\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-22_15_13.png\",\r\n summary: `\r\nHet <\/span>afweersysteem<\/strong> beschermt het lichaam tegen <\/span>ziekteverwekkers<\/strong>. Er zijn twee hoofdvormen:<\/span><\/p>\r\n<ol>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Aangeboren afweer<\/strong> (<\/span>innate immunity<\/span><\/em>) – niet-specifiek, vanaf de geboorte aanwezig<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Verworven afweer<\/strong> (<\/span>adaptive immunity<\/span><\/em>) – specifiek, ontwikkelt zich na contact met ziekteverwekkers<\/span><\/li>\r\n<\/ol>\r\n<h2>Aangeboren afweer (niet-specifiek)<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt tegen <\/span>alle soorten<\/strong> ziekteverwekkers op dezelfde manier<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Reageert snel (binnen minuten tot uren)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Belangrijke componenten:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Fysieke en chemische barrières<\/strong>: huid, slijmvliezen, maagzuur, lysozym<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Fagocyten<\/strong>: nemen indringers op en breken ze af (<\/span>fagocytose<\/span><\/em>)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Natural Killer (NK)-cellen<\/strong>: doden lichaamscellen die geïnfecteerd zijn of kankercellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Complement-eiwitten<\/strong>: doorboren celwanden van bacteriën of activeren fagocyten<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ontstekingsreactie<\/strong> en <\/span>koorts<\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Verworven afweer (specifiek)<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Gericht tegen <\/span>één specifieke<\/strong> ziekteverwekker<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ontstaat pas na contact met het antigeen van de indringer<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Heeft <\/span>geheugenfunctie<\/strong> → bij tweede contact sneller en sterker<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bestaat uit twee hoofdtypen: <\/span>cellulaire<\/strong> en <\/span>humorale afweer<\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Antigenen en receptoren<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Antigeen<\/strong>: lichaamsvreemde stof (meestal eiwit) die een afweerreactie opwekt<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Antigeen-receptor<\/strong>: specifiek eiwit op een afweercel dat één type antigeen kan binden<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Herkenning van antigenen activeert de specifieke afweer<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Cellulaire afweer (T-lymfocyten)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">T-lymfocyten<\/strong> rijpen in de <\/span>thymus<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Verschillende typen:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">T-helpercellen<\/strong>: activeren B-lymfocyten en cytotoxische T-cellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Cytotoxische T-cellen<\/strong>: doden geïnfecteerde lichaamscellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Regulerende T-cellen<\/strong>: remmen afweerreactie na afloop<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt tegen <\/span>intracellulaire pathogenen<\/strong> zoals virussen en sommige bacteriën<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Humorale afweer (B-lymfocyten)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">B-lymfocyten<\/strong> rijpen in het <\/span>beenmerg<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Produceren <\/span>antistoffen<\/strong> (immunoglobulinen) die binden aan antigenen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Antistof-antigeenbinding kan:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ziekteverwekkers neutraliseren<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Agglutinatie (klontering) veroorzaken → makkelijker opgeruimd door fagocyten<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Complement-systeem activeren<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt vooral tegen <\/span>extracellulaire pathogenen<\/strong> zoals bacteriën in weefselvloeistof<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Geheugencellen<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Na infectie blijven <\/span>geheugen-B-cellen<\/strong> en <\/span>geheugen-T-cellen<\/strong> achter<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Zorgen bij hernieuwde infectie voor snelle en krachtige afweerreactie (<\/span>secundaire respons<\/strong>)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Grondslag voor <\/span>immuniteit<\/strong> na ziekte of vaccinatie<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Aangeboren afweer \u2013 niet-specifieke afweer aanwezig bij geboorte\",\r\n \"Verworven afweer \u2013 specifieke afweer ontwikkeld na contact met antigeen\",\r\n \"Antigeen \u2013 lichaamsvreemde stof die afweerreactie opwekt\",\r\n \"Antistof \u2013 eiwit dat specifiek bindt aan een antigeen\",\r\n \"B-lymfocyt \u2013 witte bloedcel die antistoffen maakt\",\r\n \"T-lymfocyt \u2013 witte bloedcel voor cellulaire afweer\",\r\n \"T-helpercel \u2013 activeert andere afweercellen\",\r\n \"Cytotoxische T-cel \u2013 vernietigt ge\u00efnfecteerde cellen\",\r\n \"Complement-eiwitten \u2013 eiwitten die ziekteverwekkers helpen vernietigen\",\r\n \"Geheugencellen \u2013 cellen die zorgen voor snelle secundaire afweerrespons\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"De aangeboren afweer is de snelle, algemene verdediging van het lichaam, terwijl de verworven afweer langzaam op gang komt maar zeer specifiek is en een geheugen opbouwt. T-lymfocyten verzorgen de cellulaire afweer tegen ge\u00efnfecteerde cellen, B-lymfocyten maken antistoffen tegen ziekteverwekkers in lichaamsvloeistoffen. Het samenspel van beide systemen zorgt voor een krachtige en gerichte bescherming tegen infecties.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 3,\r\n title: \"Immuniteit\",\r\n subtitle: \"Wat is immuniteit?\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-22_15_08.png\",\r\n summary: `\r\nImmuniteit<\/strong> is het vermogen van het lichaam om een ziekteverwekker snel en effectief uit te schakelen bij hernieuwde blootstelling. Dit is mogelijk doordat het <\/span>afweersysteem<\/strong> geheugencellen<\/strong> bewaart na een eerste infectie of vaccinatie.<\/span><\/p>\r\n<h2>Soorten immuniteit<\/strong><\/h2>\r\n<h3>1. Actieve immuniteit<\/strong><\/h3>\r\nOntstaat wanneer het lichaam zelf <\/span>antistoffen<\/strong> maakt na contact met een <\/span>antigeen<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Natuurlijk<\/strong>: na een <\/span>infectie<\/strong> met een ziekteverwekker → langdurige bescherming door geheugencellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Kunstmatig<\/strong>: door <\/span>vaccinatie<\/strong> met verzwakte of dode ziekteverwekkers of delen daarvan (antigenen) → opbouw van immuniteit zonder ziekte door te maken<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nKenmerken<\/strong>:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Duurt enkele dagen om op te bouwen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bescherming vaak langdurig of levenslang<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>2. Passieve immuniteit<\/strong><\/h3>\r\nOntstaat door het ontvangen van <\/span>kant-en-klare antistoffen<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Natuurlijk<\/strong>: via de <\/span>placenta<\/strong> en moedermelk ontvangt het kind antistoffen van de moeder<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Kunstmatig<\/strong>: toediening van <\/span>antiserum<\/strong> met antistoffen tegen een specifiek antigeen (bijv. na een beet van een gifslang of bij tetanus)<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nKenmerken<\/strong>:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt direct, maar tijdelijk<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Geen vorming van geheugencellen<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Vaccinatie<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Doel: <\/span>actieve immuniteit<\/strong> opwekken zonder ziekte<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Kan bestaan uit:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Levend verzwakte ziekteverwekker<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Dode ziekteverwekker<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Deel van de ziekteverwekker<\/strong> (bijv. eiwit uit de celwand)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Toxine<\/strong> (gifstof) dat onschadelijk is gemaakt (<\/span>toxoid<\/span><\/em>)<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Stimuleert productie van antistoffen en geheugencellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Soms zijn herhalingsvaccinaties (<\/span>boosters<\/span><\/em>) nodig om immuniteit op peil te houden<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Antiserum<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bevat <\/span>direct werkende antistoffen<\/strong> tegen een specifiek antigeen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Gebruikt bij snelle bescherming, bijvoorbeeld na een besmetting met hondsdolheid<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt meteen, maar zonder opbouw van langetermijnimmuniteit<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Immuniteitsopbouw bij infecties<\/strong><\/h2>\r\n<ol>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Eerste infectie<\/strong>:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Langer durende <\/span>primaire respons<\/strong> → langzaam oplopende antistofconcentratie<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Tweede infectie<\/strong> (zelfde ziekteverwekker):<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Snelle en krachtige <\/span>secundaire respons<\/strong> dankzij <\/span>geheugencellen<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ziekte wordt vaak voorkomen of verloopt veel milder<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ol>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Immuniteit \u2013 vermogen om een ziekteverwekker snel uit te schakelen\",\r\n \"Actieve immuniteit \u2013 lichaam maakt zelf antistoffen\",\r\n \"Passieve immuniteit \u2013 antistoffen van buitenaf\",\r\n \"Vaccinatie \u2013 toedienen van antigenen om actieve immuniteit te verkrijgen\",\r\n \"Antiserum \u2013 vloeistof met kant-en-klare antistoffen\",\r\n \"Geheugencellen \u2013 afweercellen die zorgen voor snelle secundaire respons\",\r\n \"Primaire respons \u2013 eerste afweerreactie op een antigeen\",\r\n \"Secundaire respons \u2013 snelle afweerreactie bij hernieuwde blootstelling\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Immuniteit is gebaseerd op het geheugen van het afweersysteem. Actieve immuniteit ontstaat door infectie of vaccinatie en biedt langdurige bescherming, terwijl passieve immuniteit direct maar tijdelijk werkt. Vaccinaties maken gebruik van onschadelijke vormen van ziekteverwekkers om het lichaam te trainen, terwijl antiserum direct bescherming biedt zonder geheugenopbouw.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 4,\r\n title: \"Transplantatie en bloedtransfusie\",\r\n subtitle: \"Hoe kan jouw bloed het leven van een ander redden\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-22_15_06.png\",\r\n summary: `\r\n<h3>Transplantatie<\/strong><\/h3>\r\nTransplantatie<\/strong> is het vervangen van een ziek of beschadigd orgaan of weefsel door gezond donorweefsel.<\/span><\/p>\r\n<h4>Soorten transplantaties<\/strong><\/h4>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Autotransplantatie<\/strong> – transplantatie binnen hetzelfde lichaam (bijv. huidtransplantatie bij brandwonden)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Allotransplantatie<\/strong> – transplantatie tussen twee individuen van dezelfde soort (meest voorkomend)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Xenotransplantatie<\/strong> – transplantatie tussen verschillende soorten (bijv. hartklep van een varken naar een mens)<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h4>Afstotingsreactie<\/strong><\/h4>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Afstoting<\/strong> treedt op wanneer het afweersysteem het donorweefsel als <\/span>lichaamsvreemd<\/strong> herkent<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Herkenning via <\/span>MHC-eiwitten<\/strong> (Major Histocompatibility Complex) op celmembranen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">T-lymfocyten<\/strong> vallen cellen van het donororgaan aan<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Voorkomen of verminderen van afstoting:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Weefseltypering<\/strong> – donor en ontvanger selecteren met zoveel mogelijk overeenkomende MHC-eiwitten<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Immuunsuppressiva<\/strong> – medicijnen die de afweerreactie onderdrukken (verhoogd risico op infecties)<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Bloedtransfusie<\/strong><\/h2>\r\nHet toedienen van <\/span>donorbloed<\/strong> of <\/span>bloedbestanddelen<\/strong> aan een patiënt. Belangrijk om <\/span>bloedgroepen<\/strong> en <\/span>resusfactor<\/strong> te matchen om afweerreacties te voorkomen.<\/span><\/p>\r\n<h3>Bloedgroepen (ABO-systeem)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bloedgroep wordt bepaald door <\/span>antigenen<\/strong> op het celmembraan van rode bloedcellen:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">A<\/strong> – antigeen A op rode bloedcellen, antistof B in plasma<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">B<\/strong> – antigeen B, antistof A<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">AB<\/strong> – antigenen A en B, geen antistoffen → <\/span>universele ontvanger<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">O<\/strong> – geen antigenen, antistoffen A en B → <\/span>universele donor<\/strong> <\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Onverenigbare transfusie leidt tot <\/span>agglutinatie<\/strong> (klontering) en afbraak van rode bloedcellen → levensgevaarlijk<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Resusfactor (Rh-systeem)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Rh-positief (Rh\u207a)<\/strong> – antigeen D aanwezig<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Rh-negatief (Rh\u207b)<\/strong> – antigeen D afwezig<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bij transfusie mag Rh\u207b-bloed geen Rh\u207a-bloed ontvangen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Belangrijk tijdens zwangerschap: Rh\u207b-moeder met Rh\u207a-kind → risico op <\/span>resuskind<\/strong> bij volgende zwangerschap, tenzij behandeld met <\/span>anti-D-serum<\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Donatie en veiligheid<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Donorbloed wordt getest op <\/span>infectieziekten<\/strong> (o.a. hiv, hepatitis)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Transfusie kan beperkt blijven tot bepaalde <\/span>bloedcomponenten<\/strong>:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Rode bloedcellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Plasma<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bloedplaatjes<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Stollingsfactoren<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Transplantatie \u2013 overbrengen van orgaan\/weefsel naar een ander lichaam\",\r\n \"Afstoting \u2013 afweerreactie tegen getransplanteerd orgaan\",\r\n \"MHC-eiwitten \u2013 eiwitten op celmembraan die afweersysteem herkent\",\r\n \"Weefseltypering \u2013 vergelijken van MHC-eiwitten donor en ontvanger\",\r\n \"Immuunsuppressiva \u2013 medicijnen die afweer onderdrukken\",\r\n \"Bloedgroep \u2013 indeling op basis van antigenen A en B\",\r\n \"Resusfactor \u2013 antigeen D op rode bloedcellen\",\r\n \"Agglutinatie \u2013 klontering van rode bloedcellen bij onverenigbare transfusie\",\r\n \"Anti-D-serum \u2013 voorkomt dat Rh\u207b-moeder antistoffen tegen Rh\u207a-bloed maakt\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Bij transplantaties is het voorkomen van afstoting cruciaal, onder andere door weefseltypering en gebruik van immuunsuppressiva. Bloedtransfusies vereisen een zorgvuldige matching van bloedgroepen en resusfactor om gevaarlijke afweerreacties te voorkomen. Kennis van het ABO- en Rh-systeem is hierbij essentieel.\"\r\n },\r\n ]\r\n };\r\n\r\n \/\/ ====== APP LOGICA ======\r\n const els = {\r\n bookTitle: document.getElementById('bookTitle'),\r\n chapterBadge: document.getElementById('chapterBadge'),\r\n chapterSub: document.getElementById('chapterSub'),\r\n pageIndicator: document.getElementById('pageIndicator'),\r\n progressBar: document.getElementById('progressBar'),\r\n chapterTitle: document.getElementById('chapterTitle'),\r\n chapterSubtitle: document.getElementById('chapterSubtitle'),\r\n summaryBody: document.getElementById('summaryBody'),\r\n termsList: document.getElementById('termsList'),\r\n moreTerms: document.getElementById('moreTerms'),\r\n tldrBody: document.getElementById('tldrBody'),\r\n chapterCounter: document.getElementById('chapterCounter'),\r\n prevBtn: document.getElementById('prevBtn'),\r\n nextBtn: document.getElementById('nextBtn'),\r\n chapterImage: document.getElementById('chapterImage'),\r\n chapterImageWrap: document.getElementById('chapterImageWrap'),\r\n };\r\n\r\n function getChapterIndexFromURL(){\r\n const url = new URL(window.location);\r\n const h = parseInt(url.searchParams.get('h') || url.hash.replace('#h=',''));\r\n const idx = isFinite(h) && h>0 ? h-1 : 0;\r\n return Math.max(0, Math.min(BOOK.chapters.length-1, idx));\r\n }\r\n\r\n let currentIndex = getChapterIndexFromURL();\r\n\r\n function updateURL(){\r\n const h = currentIndex + 1;\r\n const url = new URL(window.location);\r\n url.searchParams.set('h', String(h));\r\n history.replaceState({}, '', url);\r\n document.title = `${BOOK.title} \u2013 Basisstof ${h}`;\r\n }\r\n\r\n function render(){\r\n const total = BOOK.chapters.length;\r\n const ch = BOOK.chapters[currentIndex];\r\n\r\n els.bookTitle.textContent = BOOK.title;\r\n els.chapterBadge.textContent = `Basisstof ${ch.id}`;\r\n els.chapterSub.textContent = ch.title;\r\n\r\n els.chapterTitle.textContent = ch.title;\r\n els.chapterSubtitle.textContent = ch.subtitle || '';\r\n els.summaryBody.innerHTML = ch.summary;\r\n\r\n \/\/ Afbeelding per hoofdstuk invullen of het hele blok verbergen\r\n if (ch.image) {\r\n els.chapterImage.src = ch.image;\r\n els.chapterImage.alt = `Illustratie bij: ${ch.title}`;\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'block';\r\n } else {\r\n els.chapterImage.src = '';\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'none';\r\n }\r\n\r\n els.termsList.innerHTML = (ch.terms||[]).map(t => `<li>${t}<\/li>`).join('');\r\n els.moreTerms.href = ch.moreTermsUrl || '#';\r\n\r\n els.tldrBody.innerHTML = `${ch.tldr||''}<\/p>`;\r\n\r\n els.pageIndicator.textContent = `${ch.id} \/ ${total}`;\r\n els.chapterCounter.textContent = `Basisstof ${ch.id} van ${total}`;\r\n els.progressBar.style.width = `${(ch.id\/total)*100}%`;\r\n\r\n els.prevBtn.disabled = currentIndex === 0;\r\n els.nextBtn.disabled = currentIndex === total-1;\r\n\r\n updateURL();\r\n }\r\n\r\n function go(delta){\r\n const next = currentIndex + delta;\r\n if(next < 0 || next >= BOOK.chapters.length) return;\r\n currentIndex = next; render();\r\n \/\/ verplaats focus netjes\r\n document.getElementById('main').focus({preventScroll:true});\r\n }\r\n\r\n els.prevBtn.addEventListener('click', () => go(-1));\r\n els.nextBtn.addEventListener('click', () => go(1));\r\n\r\n document.addEventListener('keydown', (e) => {\r\n if(e.key === 'ArrowLeft') { go(-1); }\r\n if(e.key === 'ArrowRight'){ go(1); }\r\n });\r\n\r\n \/\/ Initial render\r\n render();\r\n <\/script>\r\n<\/body>\r\n<\/html>\r\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Samenvatting \u2013 Boek Ga naar inhoud Titel van het boek Basisstof 1 1 \/ 1 Hoofdstuknaam Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk. Belangrijke begrippen Meer begrippen \u2192 Kort samengevat Vorige Basisstof 1 van 1 Volgende<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"folder":[38],"class_list":["post-867","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/867","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=867"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/867\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3229,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/867\/revisions\/3229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=867"}],"wp:term":[{"taxonomy":"folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ffolder&post=867"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\r\n\r\n\r\n \r\n \r\n Samenvatting \u2013 Boek<\/title>\r\n <meta name=\"description\" content=\"Mooie, printvriendelijke samenvattingspagina met post-it begrippen, TL;DR en boeknavigatie.\" \/>\r\n <style>\r\n \/* ====== Design tokens ====== *\/\r\n :root {\r\n --bg: #f7f7fb;\r\n --surface: #ffffff;\r\n --ink: #0b1020;\r\n --muted: #5e647a;\r\n --accent: #5b7cfa; \/* primaire accentkleur *\/\r\n --accent-2: #9a7bf9; \/* verloop voor knoppen *\/\r\n --ring: rgba(91,124,250,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(11,16,32,.08);\r\n --radius: 18px;\r\n --note: #fff4b1; \/* post-it geel *\/\r\n --note-ink: #3e3a17;\r\n --success: #2ecc71;\r\n --danger: #ff6b6b;\r\n }\r\n\r\n @media (prefers-color-scheme: dark) {\r\n :root {\r\n --bg: #0e1220;\r\n --surface: #151a2c;\r\n --ink: #eef1ff;\r\n --muted: #a9b0d1;\r\n --accent: #7aa2ff;\r\n --accent-2: #b690ff;\r\n --ring: rgba(122,162,255,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,.35);\r\n --note: #f6dd7b;\r\n --note-ink: #2a2610;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Base ====== *\/\r\n *, *::before, *::after {\r\n box-sizing: border-box\r\n }\r\n\r\n html, body {\r\n height: 100%\r\n }\r\n\r\n body {\r\n margin: 0;\r\n background: radial-gradient(1200px 600px at 10% -10%, rgba(91,124,250,.08), transparent 60%), radial-gradient(1000px 700px at 120% 30%, rgba(154,123,249,.06), transparent 60%), var(--bg);\r\n color: var(--ink);\r\n font: 16px\/1.6 system-ui, -apple-system, Segoe UI, Roboto, Ubuntu, Cantarell, Noto Sans, Arial, \"Apple Color Emoji\",\"Segoe UI Emoji\";\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: var(--accent);\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n\r\n a:hover {\r\n text-decoration: underline\r\n }\r\n\r\n .container {\r\n max-width: 1600px;\r\n margin-inline: auto;\r\n padding: 24px;\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Topbar \/ header ====== *\/\r\n .topbar {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 16px;\r\n justify-content: space-between;\r\n margin-bottom: 18px;\r\n }\r\n\r\n .brand {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 12px\r\n }\r\n\r\n .brand .logo {\r\n width: 42px;\r\n height: 42px;\r\n border-radius: 12px;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n display: grid;\r\n place-items: center\r\n }\r\n\r\n .brand .logo svg {\r\n width: 24px;\r\n height: 24px;\r\n fill: white\r\n }\r\n\r\n .brand h1 {\r\n font-size: clamp(18px, 3vw, 24px);\r\n margin: 0\r\n }\r\n\r\n .chapter-meta {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 10px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n .badge {\r\n background: linear-gradient(135deg, rgba(91,124,250,.15), rgba(154,123,249,.15));\r\n padding: 6px 10px;\r\n border-radius: 999px;\r\n font-weight: 600\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Progress ====== *\/\r\n .progress-wrap {\r\n margin: 6px 0 20px 0\r\n }\r\n\r\n .progress {\r\n height: 8px;\r\n background: rgba(91,124,250,.15);\r\n border-radius: 999px;\r\n overflow: hidden\r\n }\r\n\r\n .progress > span {\r\n display: block;\r\n height: 100%;\r\n width: 0;\r\n background: linear-gradient(90deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n transition: width .35s ease\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Layout ====== *\/\r\n .layout {\r\n display: grid;\r\n grid-template-columns: 1.2fr .8fr;\r\n gap: 20px\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Cards ====== *\/\r\n .card {\r\n background: var(--surface);\r\n border-radius: var(--radius);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n position: relative\r\n }\r\n\r\n .summary {\r\n padding: 24px\r\n }\r\n\r\n .summary h2 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: clamp(22px, 3.2vw, 32px)\r\n }\r\n\r\n .summary .subtitle {\r\n color: var(--muted);\r\n margin: 0 0 18px 0\r\n }\r\n\r\n .summary p {\r\n margin: 0 0 12px 0\r\n }\r\n\r\n .summary ul, .summary ol {\r\n padding-left: 22px\r\n }\r\n\r\n .side {\r\n display: grid;\r\n gap: 20px;\r\n align-content: start\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Post-it note (begrippen) ====== *\/\r\n .note {\r\n background: var(--note);\r\n color: var(--note-ink);\r\n border-radius: 10px;\r\n padding: 18px 18px 70px 18px; \/* extra ruimte voor knop *\/\r\n position: relative;\r\n box-shadow: 0 18px 35px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-0.7deg);\r\n filter: drop-shadow(0 8px 14px rgba(0,0,0,.08));\r\n isolation: isolate;\r\n }\r\n\r\n .note::before { \/* plakband *\/\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -10px;\r\n left: 40px;\r\n width: 70px;\r\n height: 26px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.65), rgba(255,255,255,.25));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-6deg);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n .note h3 {\r\n margin: 2px 0 8px 0;\r\n font-size: 20px\r\n }\r\n\r\n .terms {\r\n margin: 0;\r\n padding-left: 18px\r\n }\r\n\r\n .terms li {\r\n margin: 6px 0\r\n }\r\n\r\n .more-link {\r\n position: absolute;\r\n bottom: 12px;\r\n right: 12px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 10px 14px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n color: #fff;\r\n box-shadow: 0 10px 22px var(--ring);\r\n }\r\n\r\n .more-link:focus {\r\n outline: 3px solid var(--ring);\r\n outline-offset: 3px\r\n }\r\n\r\n \/* ====== TL;DR ====== *\/\r\n .tldr {\r\n padding: 16px 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr h3 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr p {\r\n margin: 8px 0\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Book navigation ====== *\/\r\n .book-nav {\r\n position: sticky;\r\n bottom: 10px;\r\n margin-top: 26px;\r\n z-index: 5;\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 14px;\r\n }\r\n\r\n .nav-btn {\r\n display: inline-flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 10px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 12px 16px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n }\r\n\r\n .nav-btn svg {\r\n width: 22px;\r\n height: 22px;\r\n opacity: .9\r\n }\r\n\r\n .nav-btn:hover {\r\n outline: 3px solid var(--ring)\r\n }\r\n\r\n .nav-btn[disabled] {\r\n opacity: .5;\r\n cursor: not-allowed\r\n }\r\n\r\n .nav-info {\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n padding: 10px 14px;\r\n border-radius: 999px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Helpers ====== *\/\r\n .sr-only {\r\n position: absolute;\r\n width: 1px;\r\n height: 1px;\r\n padding: 0;\r\n margin: -1px;\r\n overflow: hidden;\r\n clip: rect(0,0,0,0);\r\n white-space: nowrap;\r\n border: 0\r\n }\r\n\r\n mark {\r\n background: linear-gradient(transparent 60%, rgba(91,124,250,.25) 60%)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Print styles ====== *\/\r\n @media print {\r\n body {\r\n background: #fff\r\n }\r\n\r\n .topbar .brand .logo {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .progress-wrap, .book-nav, .note::before {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr .6fr\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: inherit;\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Hoofdstukafbeelding (boven begrippen, vaste grootte) ====== *\/\r\n .image-note {\r\n background: #fff;\r\n border-radius: 14px;\r\n box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,.12);\r\n padding: 12px;\r\n margin: 0;\r\n position: relative;\r\n transform: rotate(-1.2deg);\r\n width: 100%;\r\n height: 800px; \/* vaste weergavegrootte desktop *\/\r\n max-height: 800px;\r\n overflow: hidden;\r\n }\r\n\r\n .image-note img {\r\n display: block;\r\n width: 100%;\r\n height: 100%;\r\n object-fit: contain; \/* past binnen het kader, nooit te lang\/breed *\/\r\n border-radius: 10px;\r\n }\r\n\r\n .image-note .tape {\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -12px;\r\n left: 50%;\r\n transform: translateX(-50%) rotate(-4deg);\r\n width: 80px;\r\n height: 28px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.7), rgba(255,255,255,.3));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.2);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .image-note {\r\n height: 420px;\r\n max-height: 420px;\r\n }\r\n \/* mobiel *\/\r\n }\r\n <\/style>\r\n<\/head>\r\n<body>\r\n <a class=\"sr-only\" href=\"#main\">Ga naar inhoud<\/a>\r\n <div class=\"container\">\r\n <header class=\"topbar\">\r\n <div class=\"brand\" aria-label=\"Boekgegevens\">\r\n <div class=\"logo\" aria-hidden=\"true\">\r\n \r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" role=\"img\" aria-label=\"Boekpictogram\"><path d=\"M6 2h9a3 3 0 0 1 3 3v14.5a.5.5 0 0 1-.8.4c-1.1-.8-2.5-1.1-3.9-1.1H6a2 2 0 0 0-2 2V4a2 2 0 0 1 2-2Zm0 2a0 0 0 0 0 0 0v13h7.3c1.3 0 2.6.3 3.7.9V5a1 1 0 0 0-1-1Z\" \/><\/svg>\r\n <\/div>\r\n <div>\r\n <h1 id=\"bookTitle\">Titel van het boek<\/h1>\r\n <div class=\"chapter-meta\">\r\n Basisstof 1<\/span>\r\n <\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <div class=\"chapter-meta\" aria-live=\"polite\">\r\n 1 \/ 1<\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/header>\r\n\r\n <div class=\"progress-wrap\" aria-hidden=\"true\">\r\n <div class=\"progress\"><\/span><\/div>\r\n <\/div>\r\n\r\n <main id=\"main\" class=\"layout\" tabindex=\"-1\">\r\n <section class=\"card summary\" aria-labelledby=\"chapterTitle\">\r\n <h2 id=\"chapterTitle\">Hoofdstuknaam<\/h2>\r\n Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk.<\/p>\r\n <div id=\"summaryBody\">\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/section>\r\n\r\n <aside class=\"side\">\r\n \r\n <section class=\"image-note\" id=\"chapterImageWrap\">\r\n <img decoding=\"async\" id=\"chapterImage\" src=\"\" alt=\"Illustratie bij dit hoofdstuk\" loading=\"lazy\">\r\n <\/span>\r\n <\/section>\r\n \r\n\r\n <section class=\"note\" aria-labelledby=\"begrippenTitle\">\r\n <h3 id=\"begrippenTitle\">Belangrijke begrippen<\/h3>\r\n <ul class=\"terms\" id=\"termsList\"><\/ul>\r\n <a id=\"moreTerms\" class=\"more-link\" href=\"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Meer begrippen \u2192<\/a>\r\n <\/section>\r\n\r\n <section class=\"tldr card\" aria-labelledby=\"tldrTitle\">\r\n <h3 id=\"tldrTitle\">Kort samengevat<\/h3>\r\n <div id=\"tldrBody\"><\/div>\r\n <\/section>\r\n <\/aside>\r\n <\/main>\r\n\r\n <nav class=\"book-nav\" aria-label=\"Hoofdstuknavigatie\">\r\n <button id=\"prevBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar vorig hoofdstuk\">\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M15.41 7.41 14 6l-6 6 6 6 1.41-1.41L10.83 12z\" \/><\/svg>\r\n Vorige\r\n <\/button>\r\n <div class=\"nav-info\">Basisstof 1 van 1<\/span><\/div>\r\n <button id=\"nextBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar volgend hoofdstuk\">\r\n Volgende\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M8.59 16.59 13.17 12 8.59 7.41 10 6l6 6-6 6z\" \/><\/svg>\r\n <\/button>\r\n <\/nav>\r\n <\/div>\r\n\r\n <script>\r\n const BOOK = {\r\n title: \"Thema 13: Afweer\", \/\/ \ud83d\udc49 boeknaam\r\n chapters: [\r\n {\r\n id: 1,\r\n title: \"Bescherming\",\r\n subtitle: \"Hoe wordt je lichaam beschermt tegen\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-22_15_16.png\",\r\n summary: `\r\n<h3>Waarom bescherming nodig is<\/strong><\/h3>\r\nHet menselijk lichaam wordt voortdurend blootgesteld aan <\/span>ziekteverwekkers<\/strong> (<\/span>pathogenen<\/span><\/em>) zoals <\/span>bacteriën<\/strong>, <\/span>virussen<\/strong>, <\/span>schimmels<\/strong> en <\/span>parasieten<\/strong>. Ook <\/span>lichaamsvreemde stoffen<\/strong> zoals gifstoffen, pollen en chemische stoffen kunnen schade veroorzaken.<\/span> <\/span> Het <\/span>afweersysteem<\/strong> heeft als taak het lichaam te beschermen tegen deze gevaren en het <\/span>inwendige milieu<\/strong> constant te houden.<\/span><\/p>\r\n<h2>Eerste verdedigingslinie – Niet-specifieke, fysieke en chemische barrières<\/strong><\/h2>\r\nDeze barrières proberen te voorkomen dat ziekteverwekkers het lichaam binnendringen. Ze werken <\/span>niet-specifiek<\/strong>: er wordt geen onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten indringers.<\/span><\/p>\r\n<h3>1. Huid<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Hoornlaag<\/strong>: buitenste laag van dode, verhoornde cellen → stevige, ondoordringbare barrière<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Talg<\/strong>: vettige stof uit talgklieren die huid en haren soepel houdt en groei van micro-organismen remt<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Zweet<\/strong>: bevat stoffen (zoals zout en melkzuur) die bacteriegroei tegengaan<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>2. Slijmvliezen<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bekleden inwendige oppervlakken zoals <\/span>neusholte<\/strong>, <\/span>mond<\/strong>, <\/span>luchtwegen<\/strong>, <\/span>spijsverteringskanaal<\/strong> en <\/span>urinewegen<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Slijm<\/strong> vangt stofdeeltjes en micro-organismen op<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Trilhaarcellen<\/strong> in luchtwegen transporteren slijm met gevangen ziekteverwekkers naar de keelholte → doorgeslikt en gedood door <\/span>maagsap<\/strong> (sterk zuur, pH 1–2)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Slijmvliezen van de vagina zijn licht zuur, wat bacteriegroei remt<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>3. Oogvocht, speeksel en traanvocht<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bevatten <\/span>lysozym<\/strong>: een enzym dat celwanden van bacteriën afbreekt<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>4. Urinewegen<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">De stroming van <\/span>urine<\/strong> spoelt micro-organismen weg<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Urine heeft vaak een licht zure pH, wat de groei van bacteriën belemmert<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Tweede verdedigingslinie – Niet-specifieke afweerreacties<\/strong><\/h2>\r\nAls ziekteverwekkers toch het lichaam binnendringen, treedt de tweede verdedigingslinie in werking. Ook deze afweer is <\/span>niet-specifiek<\/strong> en reageert snel.<\/span><\/p>\r\n<h3>Fagocyten (vreetcellen)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Type <\/span>witte bloedcel<\/strong> dat ziekteverwekkers herkent, omhult (<\/span>fagocytose<\/span><\/em>) en afbreekt<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Produceren signaalstoffen die andere afweercellen activeren<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Ontstekingsreactie<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Treedt op bij infectie of weefselbeschadiging<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bloedvaten verwijden<\/strong> (<\/span>vasodilatatie<\/span><\/em>) → verhoogde doorbloeding (roodheid en warmte)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Doorlaatbaarheid<\/strong> van haarvaten neemt toe → vocht, antistoffen en fagocyten komen in het weefsel (zwelling)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Pijn<\/strong> door druk van zwelling en door prikkeling van zenuwuiteinden<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Doel: ziekteverwekkers bestrijden en herstel bevorderen<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Koorts<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ontstaat door stoffen die het <\/span>thermoregulatiecentrum<\/strong> in de hersenen beïnvloeden<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Verhoogde temperatuur remt groei van ziekteverwekkers<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Versnelt de activiteit van bepaalde afweercellen<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Overige niet-specifieke afweermechanismen<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Complement-eiwitten<\/strong> in bloed → kunnen ziekteverwekkers doorboren of fagocyten activeren<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Interferonen<\/strong> → signaalstoffen die cellen waarschuwen bij virusinfecties en antivirale afweer activeren<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">pH-regulatie<\/strong> → zure omstandigheden in maag, huid en urinewegen doden veel pathogenen<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n \"Afweersysteem \u2013 geheel van verdedigingsmechanismen tegen ziekteverwekkers\",\r\n \"Ziekteverwekker (pathogeen) \u2013 micro-organisme of stof die ziekte veroorzaakt\",\r\n \"Niet-specifieke afweer \u2013 algemene bescherming, gericht op alle indringers\",\r\n \"Fysieke barri\u00e8re \u2013 lichamelijke structuur die binnendringen verhindert (bv. huid)\",\r\n \"Chemische barri\u00e8re \u2013 stof die pathogenen doodt of remt (bv. maagsap, lysozym)\",\r\n \"Lysozym \u2013 enzym dat bacteriewanden afbreekt\",\r\n \"Fagocytose \u2013 opnemen en verteren van ziekteverwekkers door fagocyten\",\r\n \"Ontstekingsreactie \u2013 reactie op weefselbeschadiging of infectie met roodheid, zwelling, warmte en pijn\",\r\n \"Koorts \u2013 verhoging van lichaamstemperatuur als onderdeel van afweer\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Het lichaam beschikt over een uitgebreid arsenaal aan niet-specifieke verdedigingsmechanismen. De eerste verdedigingslinie bestaat uit fysieke en chemische barri\u00e8res zoals huid, slijmvliezen, lysozym en maagsap, die voorkomen dat ziekteverwekkers binnendringen. Als dat toch gebeurt, treedt de tweede verdedigingslinie in werking: snelle reacties zoals fagocytose, ontstekingsreacties, koorts en de activiteit van complement-eiwitten. Samen zorgen deze mechanismen voor een snelle eerste bescherming, voordat de specifieke afweer wordt geactiveerd.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 2,\r\n title: \"Aangeboren en verworven afweer\",\r\n subtitle: \"De twee vormen van afweer\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-22_15_13.png\",\r\n summary: `\r\nHet <\/span>afweersysteem<\/strong> beschermt het lichaam tegen <\/span>ziekteverwekkers<\/strong>. Er zijn twee hoofdvormen:<\/span><\/p>\r\n<ol>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Aangeboren afweer<\/strong> (<\/span>innate immunity<\/span><\/em>) – niet-specifiek, vanaf de geboorte aanwezig<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Verworven afweer<\/strong> (<\/span>adaptive immunity<\/span><\/em>) – specifiek, ontwikkelt zich na contact met ziekteverwekkers<\/span><\/li>\r\n<\/ol>\r\n<h2>Aangeboren afweer (niet-specifiek)<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt tegen <\/span>alle soorten<\/strong> ziekteverwekkers op dezelfde manier<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Reageert snel (binnen minuten tot uren)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Belangrijke componenten:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Fysieke en chemische barrières<\/strong>: huid, slijmvliezen, maagzuur, lysozym<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Fagocyten<\/strong>: nemen indringers op en breken ze af (<\/span>fagocytose<\/span><\/em>)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Natural Killer (NK)-cellen<\/strong>: doden lichaamscellen die geïnfecteerd zijn of kankercellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Complement-eiwitten<\/strong>: doorboren celwanden van bacteriën of activeren fagocyten<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ontstekingsreactie<\/strong> en <\/span>koorts<\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Verworven afweer (specifiek)<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Gericht tegen <\/span>één specifieke<\/strong> ziekteverwekker<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ontstaat pas na contact met het antigeen van de indringer<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Heeft <\/span>geheugenfunctie<\/strong> → bij tweede contact sneller en sterker<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bestaat uit twee hoofdtypen: <\/span>cellulaire<\/strong> en <\/span>humorale afweer<\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Antigenen en receptoren<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Antigeen<\/strong>: lichaamsvreemde stof (meestal eiwit) die een afweerreactie opwekt<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Antigeen-receptor<\/strong>: specifiek eiwit op een afweercel dat één type antigeen kan binden<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Herkenning van antigenen activeert de specifieke afweer<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Cellulaire afweer (T-lymfocyten)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">T-lymfocyten<\/strong> rijpen in de <\/span>thymus<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Verschillende typen:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">T-helpercellen<\/strong>: activeren B-lymfocyten en cytotoxische T-cellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Cytotoxische T-cellen<\/strong>: doden geïnfecteerde lichaamscellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Regulerende T-cellen<\/strong>: remmen afweerreactie na afloop<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt tegen <\/span>intracellulaire pathogenen<\/strong> zoals virussen en sommige bacteriën<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Humorale afweer (B-lymfocyten)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">B-lymfocyten<\/strong> rijpen in het <\/span>beenmerg<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Produceren <\/span>antistoffen<\/strong> (immunoglobulinen) die binden aan antigenen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Antistof-antigeenbinding kan:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ziekteverwekkers neutraliseren<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Agglutinatie (klontering) veroorzaken → makkelijker opgeruimd door fagocyten<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Complement-systeem activeren<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt vooral tegen <\/span>extracellulaire pathogenen<\/strong> zoals bacteriën in weefselvloeistof<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Geheugencellen<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Na infectie blijven <\/span>geheugen-B-cellen<\/strong> en <\/span>geheugen-T-cellen<\/strong> achter<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Zorgen bij hernieuwde infectie voor snelle en krachtige afweerreactie (<\/span>secundaire respons<\/strong>)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Grondslag voor <\/span>immuniteit<\/strong> na ziekte of vaccinatie<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Aangeboren afweer \u2013 niet-specifieke afweer aanwezig bij geboorte\",\r\n \"Verworven afweer \u2013 specifieke afweer ontwikkeld na contact met antigeen\",\r\n \"Antigeen \u2013 lichaamsvreemde stof die afweerreactie opwekt\",\r\n \"Antistof \u2013 eiwit dat specifiek bindt aan een antigeen\",\r\n \"B-lymfocyt \u2013 witte bloedcel die antistoffen maakt\",\r\n \"T-lymfocyt \u2013 witte bloedcel voor cellulaire afweer\",\r\n \"T-helpercel \u2013 activeert andere afweercellen\",\r\n \"Cytotoxische T-cel \u2013 vernietigt ge\u00efnfecteerde cellen\",\r\n \"Complement-eiwitten \u2013 eiwitten die ziekteverwekkers helpen vernietigen\",\r\n \"Geheugencellen \u2013 cellen die zorgen voor snelle secundaire afweerrespons\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"De aangeboren afweer is de snelle, algemene verdediging van het lichaam, terwijl de verworven afweer langzaam op gang komt maar zeer specifiek is en een geheugen opbouwt. T-lymfocyten verzorgen de cellulaire afweer tegen ge\u00efnfecteerde cellen, B-lymfocyten maken antistoffen tegen ziekteverwekkers in lichaamsvloeistoffen. Het samenspel van beide systemen zorgt voor een krachtige en gerichte bescherming tegen infecties.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 3,\r\n title: \"Immuniteit\",\r\n subtitle: \"Wat is immuniteit?\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-22_15_08.png\",\r\n summary: `\r\nImmuniteit<\/strong> is het vermogen van het lichaam om een ziekteverwekker snel en effectief uit te schakelen bij hernieuwde blootstelling. Dit is mogelijk doordat het <\/span>afweersysteem<\/strong> geheugencellen<\/strong> bewaart na een eerste infectie of vaccinatie.<\/span><\/p>\r\n<h2>Soorten immuniteit<\/strong><\/h2>\r\n<h3>1. Actieve immuniteit<\/strong><\/h3>\r\nOntstaat wanneer het lichaam zelf <\/span>antistoffen<\/strong> maakt na contact met een <\/span>antigeen<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Natuurlijk<\/strong>: na een <\/span>infectie<\/strong> met een ziekteverwekker → langdurige bescherming door geheugencellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Kunstmatig<\/strong>: door <\/span>vaccinatie<\/strong> met verzwakte of dode ziekteverwekkers of delen daarvan (antigenen) → opbouw van immuniteit zonder ziekte door te maken<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nKenmerken<\/strong>:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Duurt enkele dagen om op te bouwen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bescherming vaak langdurig of levenslang<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>2. Passieve immuniteit<\/strong><\/h3>\r\nOntstaat door het ontvangen van <\/span>kant-en-klare antistoffen<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Natuurlijk<\/strong>: via de <\/span>placenta<\/strong> en moedermelk ontvangt het kind antistoffen van de moeder<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Kunstmatig<\/strong>: toediening van <\/span>antiserum<\/strong> met antistoffen tegen een specifiek antigeen (bijv. na een beet van een gifslang of bij tetanus)<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nKenmerken<\/strong>:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt direct, maar tijdelijk<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Geen vorming van geheugencellen<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Vaccinatie<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Doel: <\/span>actieve immuniteit<\/strong> opwekken zonder ziekte<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Kan bestaan uit:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Levend verzwakte ziekteverwekker<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Dode ziekteverwekker<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Deel van de ziekteverwekker<\/strong> (bijv. eiwit uit de celwand)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Toxine<\/strong> (gifstof) dat onschadelijk is gemaakt (<\/span>toxoid<\/span><\/em>)<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Stimuleert productie van antistoffen en geheugencellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Soms zijn herhalingsvaccinaties (<\/span>boosters<\/span><\/em>) nodig om immuniteit op peil te houden<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Antiserum<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bevat <\/span>direct werkende antistoffen<\/strong> tegen een specifiek antigeen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Gebruikt bij snelle bescherming, bijvoorbeeld na een besmetting met hondsdolheid<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Werkt meteen, maar zonder opbouw van langetermijnimmuniteit<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Immuniteitsopbouw bij infecties<\/strong><\/h2>\r\n<ol>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Eerste infectie<\/strong>:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Langer durende <\/span>primaire respons<\/strong> → langzaam oplopende antistofconcentratie<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Tweede infectie<\/strong> (zelfde ziekteverwekker):<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Snelle en krachtige <\/span>secundaire respons<\/strong> dankzij <\/span>geheugencellen<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ziekte wordt vaak voorkomen of verloopt veel milder<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ol>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Immuniteit \u2013 vermogen om een ziekteverwekker snel uit te schakelen\",\r\n \"Actieve immuniteit \u2013 lichaam maakt zelf antistoffen\",\r\n \"Passieve immuniteit \u2013 antistoffen van buitenaf\",\r\n \"Vaccinatie \u2013 toedienen van antigenen om actieve immuniteit te verkrijgen\",\r\n \"Antiserum \u2013 vloeistof met kant-en-klare antistoffen\",\r\n \"Geheugencellen \u2013 afweercellen die zorgen voor snelle secundaire respons\",\r\n \"Primaire respons \u2013 eerste afweerreactie op een antigeen\",\r\n \"Secundaire respons \u2013 snelle afweerreactie bij hernieuwde blootstelling\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Immuniteit is gebaseerd op het geheugen van het afweersysteem. Actieve immuniteit ontstaat door infectie of vaccinatie en biedt langdurige bescherming, terwijl passieve immuniteit direct maar tijdelijk werkt. Vaccinaties maken gebruik van onschadelijke vormen van ziekteverwekkers om het lichaam te trainen, terwijl antiserum direct bescherming biedt zonder geheugenopbouw.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 4,\r\n title: \"Transplantatie en bloedtransfusie\",\r\n subtitle: \"Hoe kan jouw bloed het leven van een ander redden\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-22_15_06.png\",\r\n summary: `\r\n<h3>Transplantatie<\/strong><\/h3>\r\nTransplantatie<\/strong> is het vervangen van een ziek of beschadigd orgaan of weefsel door gezond donorweefsel.<\/span><\/p>\r\n<h4>Soorten transplantaties<\/strong><\/h4>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Autotransplantatie<\/strong> – transplantatie binnen hetzelfde lichaam (bijv. huidtransplantatie bij brandwonden)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Allotransplantatie<\/strong> – transplantatie tussen twee individuen van dezelfde soort (meest voorkomend)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Xenotransplantatie<\/strong> – transplantatie tussen verschillende soorten (bijv. hartklep van een varken naar een mens)<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h4>Afstotingsreactie<\/strong><\/h4>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Afstoting<\/strong> treedt op wanneer het afweersysteem het donorweefsel als <\/span>lichaamsvreemd<\/strong> herkent<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Herkenning via <\/span>MHC-eiwitten<\/strong> (Major Histocompatibility Complex) op celmembranen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">T-lymfocyten<\/strong> vallen cellen van het donororgaan aan<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Voorkomen of verminderen van afstoting:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Weefseltypering<\/strong> – donor en ontvanger selecteren met zoveel mogelijk overeenkomende MHC-eiwitten<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Immuunsuppressiva<\/strong> – medicijnen die de afweerreactie onderdrukken (verhoogd risico op infecties)<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Bloedtransfusie<\/strong><\/h2>\r\nHet toedienen van <\/span>donorbloed<\/strong> of <\/span>bloedbestanddelen<\/strong> aan een patiënt. Belangrijk om <\/span>bloedgroepen<\/strong> en <\/span>resusfactor<\/strong> te matchen om afweerreacties te voorkomen.<\/span><\/p>\r\n<h3>Bloedgroepen (ABO-systeem)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bloedgroep wordt bepaald door <\/span>antigenen<\/strong> op het celmembraan van rode bloedcellen:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">A<\/strong> – antigeen A op rode bloedcellen, antistof B in plasma<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">B<\/strong> – antigeen B, antistof A<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">AB<\/strong> – antigenen A en B, geen antistoffen → <\/span>universele ontvanger<\/strong><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">O<\/strong> – geen antigenen, antistoffen A en B → <\/span>universele donor<\/strong> <\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Onverenigbare transfusie leidt tot <\/span>agglutinatie<\/strong> (klontering) en afbraak van rode bloedcellen → levensgevaarlijk<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Resusfactor (Rh-systeem)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Rh-positief (Rh\u207a)<\/strong> – antigeen D aanwezig<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Rh-negatief (Rh\u207b)<\/strong> – antigeen D afwezig<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bij transfusie mag Rh\u207b-bloed geen Rh\u207a-bloed ontvangen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Belangrijk tijdens zwangerschap: Rh\u207b-moeder met Rh\u207a-kind → risico op <\/span>resuskind<\/strong> bij volgende zwangerschap, tenzij behandeld met <\/span>anti-D-serum<\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>Donatie en veiligheid<\/strong><\/h2>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Donorbloed wordt getest op <\/span>infectieziekten<\/strong> (o.a. hiv, hepatitis)<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Transfusie kan beperkt blijven tot bepaalde <\/span>bloedcomponenten<\/strong>:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Rode bloedcellen<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Plasma<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bloedplaatjes<\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Stollingsfactoren<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Transplantatie \u2013 overbrengen van orgaan\/weefsel naar een ander lichaam\",\r\n \"Afstoting \u2013 afweerreactie tegen getransplanteerd orgaan\",\r\n \"MHC-eiwitten \u2013 eiwitten op celmembraan die afweersysteem herkent\",\r\n \"Weefseltypering \u2013 vergelijken van MHC-eiwitten donor en ontvanger\",\r\n \"Immuunsuppressiva \u2013 medicijnen die afweer onderdrukken\",\r\n \"Bloedgroep \u2013 indeling op basis van antigenen A en B\",\r\n \"Resusfactor \u2013 antigeen D op rode bloedcellen\",\r\n \"Agglutinatie \u2013 klontering van rode bloedcellen bij onverenigbare transfusie\",\r\n \"Anti-D-serum \u2013 voorkomt dat Rh\u207b-moeder antistoffen tegen Rh\u207a-bloed maakt\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Bij transplantaties is het voorkomen van afstoting cruciaal, onder andere door weefseltypering en gebruik van immuunsuppressiva. Bloedtransfusies vereisen een zorgvuldige matching van bloedgroepen en resusfactor om gevaarlijke afweerreacties te voorkomen. Kennis van het ABO- en Rh-systeem is hierbij essentieel.\"\r\n },\r\n ]\r\n };\r\n\r\n \/\/ ====== APP LOGICA ======\r\n const els = {\r\n bookTitle: document.getElementById('bookTitle'),\r\n chapterBadge: document.getElementById('chapterBadge'),\r\n chapterSub: document.getElementById('chapterSub'),\r\n pageIndicator: document.getElementById('pageIndicator'),\r\n progressBar: document.getElementById('progressBar'),\r\n chapterTitle: document.getElementById('chapterTitle'),\r\n chapterSubtitle: document.getElementById('chapterSubtitle'),\r\n summaryBody: document.getElementById('summaryBody'),\r\n termsList: document.getElementById('termsList'),\r\n moreTerms: document.getElementById('moreTerms'),\r\n tldrBody: document.getElementById('tldrBody'),\r\n chapterCounter: document.getElementById('chapterCounter'),\r\n prevBtn: document.getElementById('prevBtn'),\r\n nextBtn: document.getElementById('nextBtn'),\r\n chapterImage: document.getElementById('chapterImage'),\r\n chapterImageWrap: document.getElementById('chapterImageWrap'),\r\n };\r\n\r\n function getChapterIndexFromURL(){\r\n const url = new URL(window.location);\r\n const h = parseInt(url.searchParams.get('h') || url.hash.replace('#h=',''));\r\n const idx = isFinite(h) && h>0 ? h-1 : 0;\r\n return Math.max(0, Math.min(BOOK.chapters.length-1, idx));\r\n }\r\n\r\n let currentIndex = getChapterIndexFromURL();\r\n\r\n function updateURL(){\r\n const h = currentIndex + 1;\r\n const url = new URL(window.location);\r\n url.searchParams.set('h', String(h));\r\n history.replaceState({}, '', url);\r\n document.title = `${BOOK.title} \u2013 Basisstof ${h}`;\r\n }\r\n\r\n function render(){\r\n const total = BOOK.chapters.length;\r\n const ch = BOOK.chapters[currentIndex];\r\n\r\n els.bookTitle.textContent = BOOK.title;\r\n els.chapterBadge.textContent = `Basisstof ${ch.id}`;\r\n els.chapterSub.textContent = ch.title;\r\n\r\n els.chapterTitle.textContent = ch.title;\r\n els.chapterSubtitle.textContent = ch.subtitle || '';\r\n els.summaryBody.innerHTML = ch.summary;\r\n\r\n \/\/ Afbeelding per hoofdstuk invullen of het hele blok verbergen\r\n if (ch.image) {\r\n els.chapterImage.src = ch.image;\r\n els.chapterImage.alt = `Illustratie bij: ${ch.title}`;\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'block';\r\n } else {\r\n els.chapterImage.src = '';\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'none';\r\n }\r\n\r\n els.termsList.innerHTML = (ch.terms||[]).map(t => `<li>${t}<\/li>`).join('');\r\n els.moreTerms.href = ch.moreTermsUrl || '#';\r\n\r\n els.tldrBody.innerHTML = `${ch.tldr||''}<\/p>`;\r\n\r\n els.pageIndicator.textContent = `${ch.id} \/ ${total}`;\r\n els.chapterCounter.textContent = `Basisstof ${ch.id} van ${total}`;\r\n els.progressBar.style.width = `${(ch.id\/total)*100}%`;\r\n\r\n els.prevBtn.disabled = currentIndex === 0;\r\n els.nextBtn.disabled = currentIndex === total-1;\r\n\r\n updateURL();\r\n }\r\n\r\n function go(delta){\r\n const next = currentIndex + delta;\r\n if(next < 0 || next >= BOOK.chapters.length) return;\r\n currentIndex = next; render();\r\n \/\/ verplaats focus netjes\r\n document.getElementById('main').focus({preventScroll:true});\r\n }\r\n\r\n els.prevBtn.addEventListener('click', () => go(-1));\r\n els.nextBtn.addEventListener('click', () => go(1));\r\n\r\n document.addEventListener('keydown', (e) => {\r\n if(e.key === 'ArrowLeft') { go(-1); }\r\n if(e.key === 'ArrowRight'){ go(1); }\r\n });\r\n\r\n \/\/ Initial render\r\n render();\r\n <\/script>\r\n<\/body>\r\n<\/html>\r\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Samenvatting \u2013 Boek Ga naar inhoud Titel van het boek Basisstof 1 1 \/ 1 Hoofdstuknaam Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk. Belangrijke begrippen Meer begrippen \u2192 Kort samengevat Vorige Basisstof 1 van 1 Volgende<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"folder":[38],"class_list":["post-867","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/867","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=867"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/867\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3229,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/867\/revisions\/3229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=867"}],"wp:term":[{"taxonomy":"folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ffolder&post=867"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}