Samenvatting \u2013 Boek<\/title>\r\n <meta name=\"description\" content=\"Mooie, printvriendelijke samenvattingspagina met post-it begrippen, TL;DR en boeknavigatie.\" \/>\r\n <style>\r\n \/* ====== Design tokens ====== *\/\r\n :root {\r\n --bg: #f7f7fb;\r\n --surface: #ffffff;\r\n --ink: #0b1020;\r\n --muted: #5e647a;\r\n --accent: #5b7cfa; \/* primaire accentkleur *\/\r\n --accent-2: #9a7bf9; \/* verloop voor knoppen *\/\r\n --ring: rgba(91,124,250,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(11,16,32,.08);\r\n --radius: 18px;\r\n --note: #fff4b1; \/* post-it geel *\/\r\n --note-ink: #3e3a17;\r\n --success: #2ecc71;\r\n --danger: #ff6b6b;\r\n }\r\n\r\n @media (prefers-color-scheme: dark) {\r\n :root {\r\n --bg: #0e1220;\r\n --surface: #151a2c;\r\n --ink: #eef1ff;\r\n --muted: #a9b0d1;\r\n --accent: #7aa2ff;\r\n --accent-2: #b690ff;\r\n --ring: rgba(122,162,255,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,.35);\r\n --note: #f6dd7b;\r\n --note-ink: #2a2610;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Base ====== *\/\r\n *, *::before, *::after {\r\n box-sizing: border-box\r\n }\r\n\r\n html, body {\r\n height: 100%\r\n }\r\n\r\n body {\r\n margin: 0;\r\n background: radial-gradient(1200px 600px at 10% -10%, rgba(91,124,250,.08), transparent 60%), radial-gradient(1000px 700px at 120% 30%, rgba(154,123,249,.06), transparent 60%), var(--bg);\r\n color: var(--ink);\r\n font: 16px\/1.6 system-ui, -apple-system, Segoe UI, Roboto, Ubuntu, Cantarell, Noto Sans, Arial, \"Apple Color Emoji\",\"Segoe UI Emoji\";\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: var(--accent);\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n\r\n a:hover {\r\n text-decoration: underline\r\n }\r\n\r\n .container {\r\n max-width: 1600px;\r\n margin-inline: auto;\r\n padding: 24px;\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Topbar \/ header ====== *\/\r\n .topbar {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 16px;\r\n justify-content: space-between;\r\n margin-bottom: 18px;\r\n }\r\n\r\n .brand {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 12px\r\n }\r\n\r\n .brand .logo {\r\n width: 42px;\r\n height: 42px;\r\n border-radius: 12px;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n display: grid;\r\n place-items: center\r\n }\r\n\r\n .brand .logo svg {\r\n width: 24px;\r\n height: 24px;\r\n fill: white\r\n }\r\n\r\n .brand h1 {\r\n font-size: clamp(18px, 3vw, 24px);\r\n margin: 0\r\n }\r\n\r\n .chapter-meta {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 10px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n .badge {\r\n background: linear-gradient(135deg, rgba(91,124,250,.15), rgba(154,123,249,.15));\r\n padding: 6px 10px;\r\n border-radius: 999px;\r\n font-weight: 600\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Progress ====== *\/\r\n .progress-wrap {\r\n margin: 6px 0 20px 0\r\n }\r\n\r\n .progress {\r\n height: 8px;\r\n background: rgba(91,124,250,.15);\r\n border-radius: 999px;\r\n overflow: hidden\r\n }\r\n\r\n .progress > span {\r\n display: block;\r\n height: 100%;\r\n width: 0;\r\n background: linear-gradient(90deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n transition: width .35s ease\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Layout ====== *\/\r\n .layout {\r\n display: grid;\r\n grid-template-columns: 1.2fr .8fr;\r\n gap: 20px\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Cards ====== *\/\r\n .card {\r\n background: var(--surface);\r\n border-radius: var(--radius);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n position: relative\r\n }\r\n\r\n .summary {\r\n padding: 24px\r\n }\r\n\r\n .summary h2 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: clamp(22px, 3.2vw, 32px)\r\n }\r\n\r\n .summary .subtitle {\r\n color: var(--muted);\r\n margin: 0 0 18px 0\r\n }\r\n\r\n .summary p {\r\n margin: 0 0 12px 0\r\n }\r\n\r\n .summary ul, .summary ol {\r\n padding-left: 22px\r\n }\r\n\r\n .side {\r\n display: grid;\r\n gap: 20px;\r\n align-content: start\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Post-it note (begrippen) ====== *\/\r\n .note {\r\n background: var(--note);\r\n color: var(--note-ink);\r\n border-radius: 10px;\r\n padding: 18px 18px 70px 18px; \/* extra ruimte voor knop *\/\r\n position: relative;\r\n box-shadow: 0 18px 35px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-0.7deg);\r\n filter: drop-shadow(0 8px 14px rgba(0,0,0,.08));\r\n isolation: isolate;\r\n }\r\n\r\n .note::before { \/* plakband *\/\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -10px;\r\n left: 40px;\r\n width: 70px;\r\n height: 26px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.65), rgba(255,255,255,.25));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-6deg);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n .note h3 {\r\n margin: 2px 0 8px 0;\r\n font-size: 20px\r\n }\r\n\r\n .terms {\r\n margin: 0;\r\n padding-left: 18px\r\n }\r\n\r\n .terms li {\r\n margin: 6px 0\r\n }\r\n\r\n .more-link {\r\n position: absolute;\r\n bottom: 12px;\r\n right: 12px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 10px 14px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n color: #fff;\r\n box-shadow: 0 10px 22px var(--ring);\r\n }\r\n\r\n .more-link:focus {\r\n outline: 3px solid var(--ring);\r\n outline-offset: 3px\r\n }\r\n\r\n \/* ====== TL;DR ====== *\/\r\n .tldr {\r\n padding: 16px 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr h3 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr p {\r\n margin: 8px 0\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Book navigation ====== *\/\r\n .book-nav {\r\n position: sticky;\r\n bottom: 10px;\r\n margin-top: 26px;\r\n z-index: 5;\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 14px;\r\n }\r\n\r\n .nav-btn {\r\n display: inline-flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 10px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 12px 16px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n }\r\n\r\n .nav-btn svg {\r\n width: 22px;\r\n height: 22px;\r\n opacity: .9\r\n }\r\n\r\n .nav-btn:hover {\r\n outline: 3px solid var(--ring)\r\n }\r\n\r\n .nav-btn[disabled] {\r\n opacity: .5;\r\n cursor: not-allowed\r\n }\r\n\r\n .nav-info {\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n padding: 10px 14px;\r\n border-radius: 999px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Helpers ====== *\/\r\n .sr-only {\r\n position: absolute;\r\n width: 1px;\r\n height: 1px;\r\n padding: 0;\r\n margin: -1px;\r\n overflow: hidden;\r\n clip: rect(0,0,0,0);\r\n white-space: nowrap;\r\n border: 0\r\n }\r\n\r\n mark {\r\n background: linear-gradient(transparent 60%, rgba(91,124,250,.25) 60%)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Print styles ====== *\/\r\n @media print {\r\n body {\r\n background: #fff\r\n }\r\n\r\n .topbar .brand .logo {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .progress-wrap, .book-nav, .note::before {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr .6fr\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: inherit;\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Hoofdstukafbeelding (boven begrippen, vaste grootte) ====== *\/\r\n .image-note {\r\n background: #fff;\r\n border-radius: 14px;\r\n box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,.12);\r\n padding: 12px;\r\n margin: 0;\r\n position: relative;\r\n transform: rotate(-1.2deg);\r\n width: 100%;\r\n height: 800px; \/* vaste weergavegrootte desktop *\/\r\n max-height: 800px;\r\n overflow: hidden;\r\n }\r\n\r\n .image-note img {\r\n display: block;\r\n width: 100%;\r\n height: 100%;\r\n object-fit: contain; \/* past binnen het kader, nooit te lang\/breed *\/\r\n border-radius: 10px;\r\n }\r\n\r\n .image-note .tape {\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -12px;\r\n left: 50%;\r\n transform: translateX(-50%) rotate(-4deg);\r\n width: 80px;\r\n height: 28px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.7), rgba(255,255,255,.3));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.2);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .image-note {\r\n height: 420px;\r\n max-height: 420px;\r\n }\r\n \/* mobiel *\/\r\n }\r\n <\/style>\r\n<\/head>\r\n<body>\r\n <a class=\"sr-only\" href=\"#main\">Ga naar inhoud<\/a>\r\n <div class=\"container\">\r\n <header class=\"topbar\">\r\n <div class=\"brand\" aria-label=\"Boekgegevens\">\r\n <div class=\"logo\" aria-hidden=\"true\">\r\n \r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" role=\"img\" aria-label=\"Boekpictogram\"><path d=\"M6 2h9a3 3 0 0 1 3 3v14.5a.5.5 0 0 1-.8.4c-1.1-.8-2.5-1.1-3.9-1.1H6a2 2 0 0 0-2 2V4a2 2 0 0 1 2-2Zm0 2a0 0 0 0 0 0 0v13h7.3c1.3 0 2.6.3 3.7.9V5a1 1 0 0 0-1-1Z\" \/><\/svg>\r\n <\/div>\r\n <div>\r\n <h1 id=\"bookTitle\">Titel van het boek<\/h1>\r\n <div class=\"chapter-meta\">\r\n <span class=\"badge\" id=\"chapterBadge\">Basisstof 1<\/span>\r\n <span id=\"chapterSub\" aria-live=\"polite\"><\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <div class=\"chapter-meta\" aria-live=\"polite\">\r\n <span id=\"pageIndicator\">1 \/ 1<\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/header>\r\n\r\n <div class=\"progress-wrap\" aria-hidden=\"true\">\r\n <div class=\"progress\"><span id=\"progressBar\"><\/span><\/div>\r\n <\/div>\r\n\r\n <main id=\"main\" class=\"layout\" tabindex=\"-1\">\r\n <section class=\"card summary\" aria-labelledby=\"chapterTitle\">\r\n <h2 id=\"chapterTitle\">Hoofdstuknaam<\/h2>\r\n <p class=\"subtitle\" id=\"chapterSubtitle\">Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk.<\/p>\r\n <div id=\"summaryBody\">\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/section>\r\n\r\n <aside class=\"side\">\r\n \r\n <section class=\"image-note\" id=\"chapterImageWrap\">\r\n <img decoding=\"async\" id=\"chapterImage\" src=\"\" alt=\"Illustratie bij dit hoofdstuk\" loading=\"lazy\">\r\n <span class=\"tape\"><\/span>\r\n <\/section>\r\n \r\n\r\n <section class=\"note\" aria-labelledby=\"begrippenTitle\">\r\n <h3 id=\"begrippenTitle\">Belangrijke begrippen<\/h3>\r\n <ul class=\"terms\" id=\"termsList\"><\/ul>\r\n <a id=\"moreTerms\" class=\"more-link\" href=\"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Meer begrippen \u2192<\/a>\r\n <\/section>\r\n\r\n <section class=\"tldr card\" aria-labelledby=\"tldrTitle\">\r\n <h3 id=\"tldrTitle\">Kort samengevat<\/h3>\r\n <div id=\"tldrBody\"><\/div>\r\n <\/section>\r\n <\/aside>\r\n <\/main>\r\n\r\n <nav class=\"book-nav\" aria-label=\"Hoofdstuknavigatie\">\r\n <button id=\"prevBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar vorig hoofdstuk\">\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M15.41 7.41 14 6l-6 6 6 6 1.41-1.41L10.83 12z\" \/><\/svg>\r\n Vorige\r\n <\/button>\r\n <div class=\"nav-info\"><span id=\"chapterCounter\">Basisstof 1 van 1<\/span><\/div>\r\n <button id=\"nextBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar volgend hoofdstuk\">\r\n Volgende\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M8.59 16.59 13.17 12 8.59 7.41 10 6l6 6-6 6z\" \/><\/svg>\r\n <\/button>\r\n <\/nav>\r\n <\/div>\r\n\r\n <script>\r\n const BOOK = {\r\n title: \"Thema 3: Ordening\", \/\/ \ud83d\udc49 boeknaam\r\n chapters: [\r\n {\r\n id: 1,\r\n title: \"Steeds kleinere groepen\",\r\n subtitle: \"Orde scheppen in de grote verscheidenheid van leven\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ChatGPT-Image-19-aug-2025-19_10_32.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"100\" data-end=\"130\">Waarom organismen ordenen?<\/h3>\r\n<p data-start=\"131\" data-end=\"380\">Er leven miljoenen verschillende organismen op aarde. Om al deze organismen overzichtelijk te bestuderen, delen biologen ze in groepen in. Dit indelen noem je <strong data-start=\"290\" data-end=\"301\">ordenen<\/strong>. Door te ordenen kun je organismen beter herkennen, vergelijken en bestuderen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"382\" data-end=\"405\">Wat is <strong data-start=\"393\" data-end=\"404\">ordenen<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"406\" data-end=\"655\"><strong data-start=\"406\" data-end=\"417\">Ordenen<\/strong> betekent dat je organismen indeelt in groepen op basis van overeenkomsten en verschillen. Organismen die veel op elkaar lijken, komen in dezelfde groep terecht. Hoe meer kenmerken organismen delen, hoe kleiner en specifieker de groep is.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"657\" data-end=\"681\">Van groot naar klein<\/h3>\r\n<p data-start=\"682\" data-end=\"879\">Bij het ordenen ga je van grote, algemene groepen naar steeds kleinere, meer specifieke groepen. Elke volgende groep is een onderdeel van de vorige groep. Zo ontstaat er een overzichtelijk systeem.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"881\" data-end=\"897\">De <strong data-start=\"888\" data-end=\"897\">soort<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"898\" data-end=\"1142\">De kleinste en belangrijkste groep bij het ordenen is de <strong data-start=\"955\" data-end=\"964\">soort<\/strong>.<br data-start=\"965\" data-end=\"968\" \/> Een <strong data-start=\"972\" data-end=\"981\">soort<\/strong> bestaat uit organismen die sterk op elkaar lijken en die samen <strong data-start=\"1045\" data-end=\"1072\">vruchtbare nakomelingen<\/strong> kunnen krijgen. Organismen van verschillende soorten kunnen dat niet.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1144\" data-end=\"1179\">Kenmerken gebruiken bij ordenen<\/h3>\r\n<p data-start=\"1180\" data-end=\"1245\">Bij het ordenen kijk je naar <strong data-start=\"1209\" data-end=\"1222\">kenmerken<\/strong> van organismen, zoals:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1246\" data-end=\"1336\">\r\n<li data-start=\"1246\" data-end=\"1262\">\r\n<p data-start=\"1248\" data-end=\"1262\">Lichaamsbouw<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1263\" data-end=\"1291\">\r\n<p data-start=\"1265\" data-end=\"1291\">Aantal poten of vleugels<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1292\" data-end=\"1319\">\r\n<p data-start=\"1294\" data-end=\"1319\">Manier van voortplanten<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1320\" data-end=\"1336\">\r\n<p data-start=\"1322\" data-end=\"1336\">Leefomgeving<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"1338\" data-end=\"1435\">Hoe meer kenmerken twee organismen gemeen hebben, hoe dichter ze bij elkaar staan in de indeling.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1437\" data-end=\"1462\">Voordelen van ordenen<\/h3>\r\n<p data-start=\"1463\" data-end=\"1515\">Het ordenen van organismen heeft meerdere voordelen:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1516\" data-end=\"1659\">\r\n<li data-start=\"1516\" data-end=\"1553\">\r\n<p data-start=\"1518\" data-end=\"1553\">Het geeft overzicht in de natuur.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1554\" data-end=\"1601\">\r\n<p data-start=\"1556\" data-end=\"1601\">Het helpt bij het herkennen van organismen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1602\" data-end=\"1659\">\r\n<p data-start=\"1604\" data-end=\"1659\">Het laat zien welke organismen aan elkaar verwant zijn.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n \"Ordenen \u2013 indelen van organismen in groepen\",\r\n \"Kenmerken \u2013 eigenschappen waaraan je organismen kunt herkennen en vergelijken\",\r\n \"Soort \u2013 groep organismen die vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen\",\r\n \"Vruchtbare nakomelingen \u2013 nakomelingen die zelf ook weer kinderen kunnen krijgen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Omdat er heel veel verschillende organismen zijn, delen biologen ze in door ordenen. Daarbij worden organismen in steeds kleinere groepen geplaatst op basis van hun kenmerken. De kleinste en belangrijkste groep is de soort: organismen die samen vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen. Door te ordenen ontstaat overzicht en begrip van de grote verscheidenheid aan leven.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 2,\r\n title: \"Overeenkomst en verwantschap\",\r\n subtitle: \"Hoe organismen familie van elkaar zijn\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-18_33_21.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"97\" data-end=\"133\">Overeenkomsten tussen organismen<\/h3>\r\n<p data-start=\"134\" data-end=\"455\">Organismen kunnen op elkaar lijken doordat ze dezelfde <strong data-start=\"189\" data-end=\"202\">kenmerken<\/strong> hebben. Deze <strong data-start=\"216\" data-end=\"234\">overeenkomsten<\/strong> kunnen zichtbaar zijn, zoals lichaamsbouw of kleur, maar ook onzichtbaar, zoals de bouw van organen of de manier van voortplanten. Hoe meer overeenkomsten twee organismen hebben, hoe sterker ze met elkaar verbonden zijn.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"457\" data-end=\"485\">Wat is <strong data-start=\"468\" data-end=\"484\">verwantschap<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"486\" data-end=\"681\"><strong data-start=\"486\" data-end=\"502\">Verwantschap<\/strong> betekent dat organismen familie van elkaar zijn. Verwante organismen hebben een gemeenschappelijke voorouder. Hoe meer kenmerken organismen delen, hoe nauwer hun verwantschap is.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"683\" data-end=\"711\">Verwantschap en ordening<\/h3>\r\n<p data-start=\"712\" data-end=\"1003\">Bij het <strong data-start=\"720\" data-end=\"731\">ordenen<\/strong> van organismen wordt gekeken naar overeenkomsten in kenmerken. Organismen die veel op elkaar lijken, worden in dezelfde groep geplaatst. Kleine groepen bestaan uit organismen die sterk verwant zijn, terwijl grote groepen organismen bevatten die minder sterk verwant zijn.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1005\" data-end=\"1034\">Kenmerken en verwantschap<\/h3>\r\n<p data-start=\"1035\" data-end=\"1314\">Niet alle kenmerken zijn even belangrijk bij het bepalen van <strong data-start=\"1096\" data-end=\"1112\">verwantschap<\/strong>. Sommige kenmerken zijn basaal en komen bij veel organismen voor, terwijl andere kenmerken juist heel specifiek zijn. Specifieke kenmerken helpen beter bij het bepalen hoe nauw organismen verwant zijn.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1316\" data-end=\"1348\">Verwantschap zichtbaar maken<\/h3>\r\n<p data-start=\"1349\" data-end=\"1619\">De <strong data-start=\"1352\" data-end=\"1368\">verwantschap<\/strong> tussen organismen kan worden weergegeven in een schema of stamboom. Hierin zie je welke organismen dichter bij elkaar horen en welke verder van elkaar af staan. Hoe dichter twee organismen in zo’n schema bij elkaar staan, hoe meer kenmerken ze delen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1621\" data-end=\"1658\">Waarom verwantschap belangrijk is<\/h3>\r\n<p data-start=\"1659\" data-end=\"1727\">Inzicht in <strong data-start=\"1670\" data-end=\"1688\">overeenkomsten<\/strong> en <strong data-start=\"1692\" data-end=\"1711\">verwantschappen<\/strong> helpt biologen:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1728\" data-end=\"1866\">\r\n<li data-start=\"1728\" data-end=\"1760\">\r\n<p data-start=\"1730\" data-end=\"1760\">Organismen beter te ordenen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1761\" data-end=\"1804\">\r\n<p data-start=\"1763\" data-end=\"1804\">Te begrijpen hoe soorten zijn ontstaan.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1805\" data-end=\"1866\">\r\n<p data-start=\"1807\" data-end=\"1866\">Verbanden te leggen tussen bouw, leefwijze en ontwikkeling.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Overeenkomsten \u2013 kenmerken die organismen gemeen hebben\",\r\n \"Verwantschap \u2013 mate waarin organismen familie van elkaar zijn\",\r\n \"Kenmerken \u2013 eigenschappen waarmee organismen worden vergeleken\",\r\n \"Ordenen \u2013 indelen van organismen op basis van kenmerken\",\r\n \"Voorouder \u2013 organisme waar andere organismen van afstammen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Organismen kunnen op elkaar lijken doordat ze overeenkomsten in kenmerken hebben. Deze overeenkomsten laten zien hoe sterk organismen verwant zijn. Hoe meer kenmerken twee organismen delen, hoe nauwer hun verwantschap. Door overeenkomsten en verwantschappen te bestuderen, kunnen biologen organismen ordenen en beter begrijpen hoe verschillende soorten met elkaar verbonden zijn.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 3,\r\n title: \"Dieren\",\r\n subtitle: \"Overeenkomsten en verschillen binnen het dierenrijk\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-18_15_35.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"83\" data-end=\"107\">Wat zijn <strong data-start=\"96\" data-end=\"106\">dieren<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"108\" data-end=\"325\"><strong data-start=\"108\" data-end=\"118\">Dieren<\/strong> zijn <strong data-start=\"124\" data-end=\"138\">organismen<\/strong> die zich voeden met andere organismen. Ze kunnen zich actief verplaatsen en reageren snel op hun omgeving. Dieren maken hun voedsel niet zelf, maar nemen voedingsstoffen op door te eten.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"327\" data-end=\"355\">Kenmerken van <strong data-start=\"345\" data-end=\"355\">dieren<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"356\" data-end=\"412\">Alle <strong data-start=\"361\" data-end=\"371\">dieren<\/strong> hebben een aantal belangrijke kenmerken:<\/p>\r\n<ul data-start=\"413\" data-end=\"649\">\r\n<li data-start=\"413\" data-end=\"440\">\r\n<p data-start=\"415\" data-end=\"440\">Ze zijn <strong data-start=\"423\" data-end=\"437\">meercellig<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"441\" data-end=\"501\">\r\n<p data-start=\"443\" data-end=\"501\">Ze hebben <strong data-start=\"453\" data-end=\"469\">geen celwand<\/strong> en <strong data-start=\"473\" data-end=\"498\">geen bladgroenkorrels<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"502\" data-end=\"609\">\r\n<p data-start=\"504\" data-end=\"609\">Ze hebben een <strong data-start=\"518\" data-end=\"534\">zenuwstelsel<\/strong> en meestal ook <strong data-start=\"550\" data-end=\"561\">spieren<\/strong>, waardoor ze snel kunnen reageren en bewegen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"610\" data-end=\"649\">\r\n<p data-start=\"612\" data-end=\"649\">Ze nemen voedsel op uit hun omgeving.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"651\" data-end=\"669\">Dieren ordenen<\/h3>\r\n<p data-start=\"670\" data-end=\"796\">Omdat er heel veel verschillende <strong data-start=\"703\" data-end=\"713\">dieren<\/strong> zijn, worden ze geordend in groepen. Dit gebeurt op basis van <strong data-start=\"776\" data-end=\"789\">kenmerken<\/strong> zoals:<\/p>\r\n<ul data-start=\"797\" data-end=\"923\">\r\n<li data-start=\"797\" data-end=\"824\">\r\n<p data-start=\"799\" data-end=\"824\">De bouw van het lichaam<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"825\" data-end=\"859\">\r\n<p data-start=\"827\" data-end=\"859\">De aanwezigheid van een skelet<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"860\" data-end=\"892\">\r\n<p data-start=\"862\" data-end=\"892\">Het aantal poten of vleugels<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"893\" data-end=\"923\">\r\n<p data-start=\"895\" data-end=\"923\">De manier van voortplanten<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"925\" data-end=\"1005\">Hoe meer kenmerken dieren delen, hoe dichter ze bij elkaar horen in de indeling.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1007\" data-end=\"1052\"><strong data-start=\"1011\" data-end=\"1025\">Gewervelde<\/strong> en <strong data-start=\"1029\" data-end=\"1045\">ongewervelde<\/strong> dieren<\/h3>\r\n<p data-start=\"1053\" data-end=\"1094\">Een belangrijk onderscheid bij dieren is:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1095\" data-end=\"1312\">\r\n<li data-start=\"1095\" data-end=\"1211\">\r\n<p data-start=\"1097\" data-end=\"1211\"><strong data-start=\"1097\" data-end=\"1118\">Gewervelde dieren<\/strong>: dieren met een <strong data-start=\"1135\" data-end=\"1150\">wervelkolom<\/strong>, zoals vissen, amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1212\" data-end=\"1312\">\r\n<p data-start=\"1214\" data-end=\"1312\"><strong data-start=\"1214\" data-end=\"1237\">Ongewervelde dieren<\/strong>: dieren zonder wervelkolom, zoals insecten, spinnen, weekdieren en wormen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"1314\" data-end=\"1351\">Overeenkomsten binnen diergroepen<\/h3>\r\n<p data-start=\"1352\" data-end=\"1568\">Dieren binnen dezelfde groep lijken vaak sterk op elkaar en hebben veel gemeenschappelijke kenmerken. Deze overeenkomsten laten zien dat dieren binnen zo’n groep <strong data-start=\"1514\" data-end=\"1525\">verwant<\/strong> zijn en een gezamenlijke voorouder hebben.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1570\" data-end=\"1607\">Belang van het ordenen van dieren<\/h3>\r\n<p data-start=\"1608\" data-end=\"1644\">Het ordenen van <strong data-start=\"1624\" data-end=\"1634\">dieren<\/strong> helpt om:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1645\" data-end=\"1803\">\r\n<li data-start=\"1645\" data-end=\"1714\">\r\n<p data-start=\"1647\" data-end=\"1714\">Overzicht te krijgen in de grote verscheidenheid aan diersoorten.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1715\" data-end=\"1757\">\r\n<p data-start=\"1717\" data-end=\"1757\">Dieren beter te herkennen en benoemen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1758\" data-end=\"1803\">\r\n<p data-start=\"1760\" data-end=\"1803\">Verwantschappen tussen dieren te begrijpen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Dieren \u2013 organismen die zich voeden met andere organismen\",\r\n \"Kenmerken \u2013 eigenschappen waaraan dieren worden herkend en vergeleken\",\r\n \"Gewervelde dieren \u2013 dieren met een wervelkolom\",\r\n \"Ongewervelde dieren \u2013 dieren zonder wervelkolom\",\r\n \"Verwantschap \u2013 familieband tussen organismen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Dieren zijn meercellige organismen die hun voedsel niet zelf maken en meestal actief kunnen bewegen. Door te kijken naar kenmerken worden dieren geordend in groepen, zoals gewervelde en ongewervelde dieren. Dieren die veel kenmerken delen, zijn nauw verwant. Door dieren te ordenen ontstaat overzicht en inzicht in de grote diversiteit binnen het dierenrijk.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 4,\r\n title: \"Planten\",\r\n subtitle: \"Overeenkomsten en verschillen in het plantenrijk\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-18_55_48.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"81\" data-end=\"106\">Wat zijn <strong data-start=\"94\" data-end=\"105\">planten<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"107\" data-end=\"360\"><strong data-start=\"107\" data-end=\"118\">Planten<\/strong> zijn <strong data-start=\"124\" data-end=\"138\">organismen<\/strong> die hun eigen voedsel maken door <strong data-start=\"172\" data-end=\"188\">fotosynthese<\/strong>. Dit gebeurt in de groene delen van de plant. Planten vormen de basis van bijna alle voedselketens, omdat dieren en mensen direct of indirect van planten afhankelijk zijn.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"362\" data-end=\"391\">Kenmerken van <strong data-start=\"380\" data-end=\"391\">planten<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"392\" data-end=\"449\">Alle <strong data-start=\"397\" data-end=\"408\">planten<\/strong> hebben een aantal belangrijke kenmerken:<\/p>\r\n<ul data-start=\"450\" data-end=\"683\">\r\n<li data-start=\"450\" data-end=\"477\">\r\n<p data-start=\"452\" data-end=\"477\">Ze zijn <strong data-start=\"460\" data-end=\"474\">meercellig<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"478\" data-end=\"558\">\r\n<p data-start=\"480\" data-end=\"558\">Hun cellen hebben een <strong data-start=\"502\" data-end=\"513\">celwand<\/strong>, <strong data-start=\"515\" data-end=\"526\">vacuole<\/strong> en vaak <strong data-start=\"535\" data-end=\"555\">bladgroenkorrels<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"559\" data-end=\"614\">\r\n<p data-start=\"561\" data-end=\"614\">Ze maken zelf voedingsstoffen met <strong data-start=\"595\" data-end=\"611\">fotosynthese<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"615\" data-end=\"683\">\r\n<p data-start=\"617\" data-end=\"683\">Ze staan meestal vast op één plek en verplaatsen zich niet actief.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"685\" data-end=\"704\">Planten ordenen<\/h3>\r\n<p data-start=\"705\" data-end=\"851\">Omdat er veel verschillende <strong data-start=\"733\" data-end=\"744\">planten<\/strong> zijn, worden ze geordend in groepen op basis van <strong data-start=\"794\" data-end=\"807\">kenmerken<\/strong>. Bij het ordenen kijk je onder andere naar:<\/p>\r\n<ul data-start=\"852\" data-end=\"960\">\r\n<li data-start=\"852\" data-end=\"883\">\r\n<p data-start=\"854\" data-end=\"883\">De aanwezigheid van bloemen<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"884\" data-end=\"914\">\r\n<p data-start=\"886\" data-end=\"914\">De manier van voortplanten<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"915\" data-end=\"960\">\r\n<p data-start=\"917\" data-end=\"960\">De bouw van wortels, stengels en bladeren<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"962\" data-end=\"1039\">Planten die veel kenmerken gemeen hebben, horen bij elkaar in dezelfde groep.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1041\" data-end=\"1086\"><strong data-start=\"1045\" data-end=\"1061\">Bloemplanten<\/strong> en <strong data-start=\"1065\" data-end=\"1086\">niet-bloemplanten<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"1087\" data-end=\"1129\">Een belangrijk onderscheid bij planten is:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1130\" data-end=\"1317\">\r\n<li data-start=\"1130\" data-end=\"1210\">\r\n<p data-start=\"1132\" data-end=\"1210\"><strong data-start=\"1132\" data-end=\"1148\">Bloemplanten<\/strong>: planten die bloemen vormen en zich voortplanten met zaden.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1211\" data-end=\"1317\">\r\n<p data-start=\"1213\" data-end=\"1317\"><strong data-start=\"1213\" data-end=\"1234\">Niet-bloemplanten<\/strong>: planten zonder bloemen, zoals varens en mossen, die zich voortplanten met sporen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"1319\" data-end=\"1365\">Overeenkomsten en verwantschap bij planten<\/h3>\r\n<p data-start=\"1366\" data-end=\"1568\">Planten binnen dezelfde groep hebben veel <strong data-start=\"1408\" data-end=\"1426\">overeenkomsten<\/strong> in bouw en voortplanting. Deze overeenkomsten laten zien dat planten binnen zo’n groep <strong data-start=\"1514\" data-end=\"1525\">verwant<\/strong> zijn en een gezamenlijke voorouder hebben.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1570\" data-end=\"1608\">Belang van het ordenen van planten<\/h3>\r\n<p data-start=\"1609\" data-end=\"1646\">Het ordenen van <strong data-start=\"1625\" data-end=\"1636\">planten<\/strong> helpt om:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1647\" data-end=\"1828\">\r\n<li data-start=\"1647\" data-end=\"1715\">\r\n<p data-start=\"1649\" data-end=\"1715\">Overzicht te krijgen in de grote diversiteit aan plantensoorten.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1716\" data-end=\"1759\">\r\n<p data-start=\"1718\" data-end=\"1759\">Planten beter te herkennen en benoemen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1760\" data-end=\"1828\">\r\n<p data-start=\"1762\" data-end=\"1828\">Inzicht te krijgen in verwantschappen en ontwikkeling van planten.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Planten \u2013 organismen die zelf voedsel maken via fotosynthese\",\r\n \"Fotosynthese \u2013 proces waarbij planten met lichtenergie voedsel maken\",\r\n \"Kenmerken \u2013 eigenschappen waarmee planten worden vergeleken\",\r\n \"Bloemplanten \u2013 planten die bloemen en zaden vormen\",\r\n \"Niet-bloemplanten \u2013 planten zonder bloemen die zich voortplanten met sporen\",\r\n \"Verwantschap \u2013 familieband tussen organismen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Planten zijn meercellige organismen die hun eigen voedsel maken met fotosynthese. Door te kijken naar kenmerken zoals bloemen en voortplanting worden planten geordend in groepen, bijvoorbeeld bloemplanten en niet-bloemplanten. Planten die veel kenmerken delen, zijn verwant. Het ordenen van planten zorgt voor overzicht en beter begrip van het plantenrijk.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 5,\r\n title: \"Schimmels\",\r\n subtitle: \"Organismen die leven van andere organismen\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-27-sep-2025-20_43_44.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"77\" data-end=\"104\">Wat zijn <strong data-start=\"90\" data-end=\"103\">schimmels<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"105\" data-end=\"382\"><strong data-start=\"105\" data-end=\"118\">Schimmels<\/strong> zijn <strong data-start=\"124\" data-end=\"138\">organismen<\/strong> die geen planten en geen dieren zijn. Ze maken zelf geen voedsel met <strong data-start=\"208\" data-end=\"224\">fotosynthese<\/strong>, maar leven van stoffen die afkomstig zijn van andere organismen. Schimmels komen overal voor, bijvoorbeeld op voedsel, in de grond en op levende organismen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"384\" data-end=\"415\">Kenmerken van <strong data-start=\"402\" data-end=\"415\">schimmels<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"416\" data-end=\"472\">Alle <strong data-start=\"421\" data-end=\"434\">schimmels<\/strong> hebben een aantal typische kenmerken:<\/p>\r\n<ul data-start=\"473\" data-end=\"695\">\r\n<li data-start=\"473\" data-end=\"541\">\r\n<p data-start=\"475\" data-end=\"541\">Ze zijn <strong data-start=\"483\" data-end=\"497\">meercellig<\/strong> (behalve gisten, die <strong data-start=\"519\" data-end=\"532\">eencellig<\/strong> zijn).<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"542\" data-end=\"612\">\r\n<p data-start=\"544\" data-end=\"612\">Hun cellen hebben een <strong data-start=\"566\" data-end=\"577\">celwand<\/strong>, maar geen <strong data-start=\"589\" data-end=\"609\">bladgroenkorrels<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"613\" data-end=\"647\">\r\n<p data-start=\"615\" data-end=\"647\">Ze doen geen <strong data-start=\"628\" data-end=\"644\">fotosynthese<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"648\" data-end=\"695\">\r\n<p data-start=\"650\" data-end=\"695\">Ze nemen voedingsstoffen op uit hun omgeving.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"697\" data-end=\"719\">Bouw van schimmels<\/h3>\r\n<p data-start=\"720\" data-end=\"909\">Veel schimmels bestaan uit lange draden, de <strong data-start=\"764\" data-end=\"782\">schimmeldraden<\/strong>.<br data-start=\"783\" data-end=\"786\" \/> Alle schimmeldraden samen vormen het <strong data-start=\"823\" data-end=\"835\">zwamvlok<\/strong>.<br data-start=\"836\" data-end=\"839\" \/> Via het zwamvlok neemt de schimmel voedingsstoffen op uit de omgeving.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"911\" data-end=\"946\">Voortplanting bij <strong data-start=\"933\" data-end=\"946\">schimmels<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"947\" data-end=\"1177\"><strong data-start=\"947\" data-end=\"960\">Schimmels<\/strong> planten zich voort met <strong data-start=\"984\" data-end=\"994\">sporen<\/strong>.<br data-start=\"995\" data-end=\"998\" \/> Deze sporen zijn heel klein en kunnen zich gemakkelijk verspreiden via lucht of water.<br data-start=\"1084\" data-end=\"1087\" \/> Als een spore op een geschikte plek terechtkomt, kan daar een nieuwe schimmel uit groeien.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1179\" data-end=\"1209\">Schimmels en hun leefwijze<\/h3>\r\n<p data-start=\"1210\" data-end=\"1231\">Schimmels leven vaak:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1232\" data-end=\"1390\">\r\n<li data-start=\"1232\" data-end=\"1286\">\r\n<p data-start=\"1234\" data-end=\"1286\">Van dode resten van planten en dieren (afbrekers).<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1287\" data-end=\"1326\">\r\n<p data-start=\"1289\" data-end=\"1326\">Als parasiet op levende organismen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1327\" data-end=\"1390\">\r\n<p data-start=\"1329\" data-end=\"1390\">In samenwerking met andere organismen, zoals bij korstmossen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"1392\" data-end=\"1420\">Belang van <strong data-start=\"1407\" data-end=\"1420\">schimmels<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"1421\" data-end=\"1453\">Schimmels zijn belangrijk omdat:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1454\" data-end=\"1685\">\r\n<li data-start=\"1454\" data-end=\"1536\">\r\n<p data-start=\"1456\" data-end=\"1536\">Ze dode resten afbreken en zorgen dat voedingsstoffen terugkeren in de natuur.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1537\" data-end=\"1607\">\r\n<p data-start=\"1539\" data-end=\"1607\">Ze worden gebruikt bij het maken van voedsel, zoals brood en kaas.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1608\" data-end=\"1685\">\r\n<p data-start=\"1610\" data-end=\"1685\">Sommige schimmels ziekten kunnen veroorzaken bij planten, dieren en mensen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Schimmels \u2013 organismen die leven van andere organismen\",\r\n \"Schimmeldraden \u2013 lange draden waaruit veel schimmels bestaan\",\r\n \"Zwamvlok \u2013 geheel van schimmeldraden\",\r\n \"Sporen \u2013 voortplantingscellen van schimmels\",\r\n \"Celwand \u2013 stevige laag rondom de cel\",\r\n \"Eencellig \u2013 bestaand uit \u00e9\u00e9n cel\",\r\n \"Meercellig \u2013 bestaand uit meerdere cellen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Schimmels zijn organismen die geen voedsel maken met fotosynthese, maar voedingsstoffen opnemen uit andere organismen. Ze bestaan vaak uit schimmeldraden, samen het zwamvlok. Schimmels planten zich voort met sporen en spelen een belangrijke rol als afbrekers in de natuur, maar kunnen ook nuttig of schadelijk zijn voor de mens.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 6,\r\n title: \"Bacteri\u00ebn\",\r\n subtitle: \"De kleinste en eenvoudigste organismen\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-17_23_54.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"73\" data-end=\"100\">Wat zijn <strong data-start=\"86\" data-end=\"99\">bacteriën<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"101\" data-end=\"327\"><strong data-start=\"101\" data-end=\"114\">Bacteriën<\/strong> zijn hele kleine <strong data-start=\"132\" data-end=\"146\">organismen<\/strong> die uit maar één cel bestaan. Ze zijn met het blote oog niet te zien en komen overal voor: in de lucht, in water, in de grond en in en op andere organismen, zoals mensen en dieren.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"329\" data-end=\"360\">Kenmerken van <strong data-start=\"347\" data-end=\"360\">bacteriën<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"361\" data-end=\"414\"><strong data-start=\"361\" data-end=\"374\">Bacteriën<\/strong> hebben een aantal duidelijke kenmerken:<\/p>\r\n<ul data-start=\"415\" data-end=\"616\">\r\n<li data-start=\"415\" data-end=\"441\">\r\n<p data-start=\"417\" data-end=\"441\">Ze zijn <strong data-start=\"425\" data-end=\"438\">eencellig<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"442\" data-end=\"473\">\r\n<p data-start=\"444\" data-end=\"473\">Ze hebben <strong data-start=\"454\" data-end=\"470\">geen celkern<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"474\" data-end=\"520\">\r\n<p data-start=\"476\" data-end=\"520\">Hun erfelijk materiaal ligt los in de cel.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"521\" data-end=\"559\">\r\n<p data-start=\"523\" data-end=\"559\">Ze hebben meestal een <strong data-start=\"545\" data-end=\"556\">celwand<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"560\" data-end=\"616\">\r\n<p data-start=\"562\" data-end=\"616\">Ze zijn veel kleiner dan cellen van planten en dieren.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"618\" data-end=\"713\">Door hun eenvoudige bouw kunnen bacteriën zich snel aanpassen aan verschillende omstandigheden.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"715\" data-end=\"740\">Bouw van een bacterie<\/h3>\r\n<p data-start=\"741\" data-end=\"766\">Een bacterie bestaat uit:<\/p>\r\n<ul data-start=\"767\" data-end=\"1012\">\r\n<li data-start=\"767\" data-end=\"821\">\r\n<p data-start=\"769\" data-end=\"821\">Een <strong data-start=\"773\" data-end=\"784\">celwand<\/strong> – geeft stevigheid en bescherming.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"822\" data-end=\"891\">\r\n<p data-start=\"824\" data-end=\"891\">Een <strong data-start=\"828\" data-end=\"843\">celmembraan<\/strong> – regelt welke stoffen de cel in en uit gaan.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"892\" data-end=\"950\">\r\n<p data-start=\"894\" data-end=\"950\"><strong data-start=\"894\" data-end=\"908\">Cytoplasma<\/strong> – hierin vinden levensprocessen plaats.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"951\" data-end=\"1012\">\r\n<p data-start=\"953\" data-end=\"1012\"><strong data-start=\"953\" data-end=\"960\">DNA<\/strong> – ligt los in de cel en bevat erfelijke informatie.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"1014\" data-end=\"1084\">Sommige bacteriën hebben ook een zweepstaart om zich voort te bewegen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1086\" data-end=\"1121\">Voortplanting bij <strong data-start=\"1108\" data-end=\"1121\">bacteriën<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"1122\" data-end=\"1345\"><strong data-start=\"1122\" data-end=\"1135\">Bacteriën<\/strong> planten zich voort door <strong data-start=\"1160\" data-end=\"1170\">deling<\/strong>.<br data-start=\"1171\" data-end=\"1174\" \/> Eén bacterie deelt zich in twee identieke bacteriën. Onder gunstige omstandigheden kan dit heel snel gaan, waardoor bacteriën zich in korte tijd sterk kunnen vermeerderen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1347\" data-end=\"1387\">Nuttige en schadelijke <strong data-start=\"1374\" data-end=\"1387\">bacteriën<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"1388\" data-end=\"1419\">Veel <strong data-start=\"1393\" data-end=\"1406\">bacteriën<\/strong> zijn nuttig:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1420\" data-end=\"1568\">\r\n<li data-start=\"1420\" data-end=\"1468\">\r\n<p data-start=\"1422\" data-end=\"1468\">Ze helpen bij de <strong data-start=\"1439\" data-end=\"1452\">vertering<\/strong> in de darmen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1469\" data-end=\"1526\">\r\n<p data-start=\"1471\" data-end=\"1526\">Ze worden gebruikt bij het maken van yoghurt en kaas.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1527\" data-end=\"1568\">\r\n<p data-start=\"1529\" data-end=\"1568\">Ze breken afvalstoffen af in de natuur.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"1570\" data-end=\"1608\">Sommige <strong data-start=\"1578\" data-end=\"1591\">bacteriën<\/strong> zijn schadelijk:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1609\" data-end=\"1677\">\r\n<li data-start=\"1609\" data-end=\"1677\">\r\n<p data-start=\"1611\" data-end=\"1677\">Ze kunnen <strong data-start=\"1621\" data-end=\"1632\">ziekten<\/strong> veroorzaken bij mensen, dieren en planten.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"1679\" data-end=\"1706\">Bacteriën en hun belang<\/h3>\r\n<p data-start=\"1707\" data-end=\"1872\"><strong data-start=\"1707\" data-end=\"1720\">Bacteriën<\/strong> spelen een grote rol in ecosystemen. Zonder bacteriën zouden voedingsstoffen niet goed worden hergebruikt en zou het leven op aarde niet mogelijk zijn.<\/p>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Bacteri\u00ebn \u2013 eencellige organismen zonder celkern\",\r\n \"Eencellig \u2013 bestaand uit \u00e9\u00e9n cel\",\r\n \"Celwand \u2013 stevige laag rondom de cel\",\r\n \"Celmembraan \u2013 regelt transport van stoffen\",\r\n \"Cytoplasma \u2013 vloeistof waarin processen plaatsvinden\",\r\n \"DNA \u2013 erfelijk materiaal in de cel\",\r\n \"Deling \u2013 manier van voortplanten waarbij \u00e9\u00e9n cel zich splitst\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Bacteri\u00ebn zijn zeer kleine, eencellige organismen zonder celkern. Ze planten zich voort door deling en kunnen zich daardoor snel vermeerderen. Veel bacteri\u00ebn zijn nuttig voor mensen en de natuur, maar sommige kunnen ziekten veroorzaken. Ondanks hun eenvoudige bouw zijn bacteri\u00ebn onmisbaar voor het leven op aarde.\"\r\n },\r\n ]\r\n };\r\n\r\n \/\/ ====== APP LOGICA ======\r\n const els = {\r\n bookTitle: document.getElementById('bookTitle'),\r\n chapterBadge: document.getElementById('chapterBadge'),\r\n chapterSub: document.getElementById('chapterSub'),\r\n pageIndicator: document.getElementById('pageIndicator'),\r\n progressBar: document.getElementById('progressBar'),\r\n chapterTitle: document.getElementById('chapterTitle'),\r\n chapterSubtitle: document.getElementById('chapterSubtitle'),\r\n summaryBody: document.getElementById('summaryBody'),\r\n termsList: document.getElementById('termsList'),\r\n moreTerms: document.getElementById('moreTerms'),\r\n tldrBody: document.getElementById('tldrBody'),\r\n chapterCounter: document.getElementById('chapterCounter'),\r\n prevBtn: document.getElementById('prevBtn'),\r\n nextBtn: document.getElementById('nextBtn'),\r\n chapterImage: document.getElementById('chapterImage'),\r\n chapterImageWrap: document.getElementById('chapterImageWrap'),\r\n };\r\n\r\n function getChapterIndexFromURL(){\r\n const url = new URL(window.location);\r\n const h = parseInt(url.searchParams.get('h') || url.hash.replace('#h=',''));\r\n const idx = isFinite(h) && h>0 ? h-1 : 0;\r\n return Math.max(0, Math.min(BOOK.chapters.length-1, idx));\r\n }\r\n\r\n let currentIndex = getChapterIndexFromURL();\r\n\r\n function updateURL(){\r\n const h = currentIndex + 1;\r\n const url = new URL(window.location);\r\n url.searchParams.set('h', String(h));\r\n history.replaceState({}, '', url);\r\n document.title = `${BOOK.title} \u2013 Basisstof ${h}`;\r\n }\r\n\r\n function render(){\r\n const total = BOOK.chapters.length;\r\n const ch = BOOK.chapters[currentIndex];\r\n\r\n els.bookTitle.textContent = BOOK.title;\r\n els.chapterBadge.textContent = `Basisstof ${ch.id}`;\r\n els.chapterSub.textContent = ch.title;\r\n\r\n els.chapterTitle.textContent = ch.title;\r\n els.chapterSubtitle.textContent = ch.subtitle || '';\r\n els.summaryBody.innerHTML = ch.summary;\r\n\r\n \/\/ Afbeelding per hoofdstuk invullen of het hele blok verbergen\r\n if (ch.image) {\r\n els.chapterImage.src = ch.image;\r\n els.chapterImage.alt = `Illustratie bij: ${ch.title}`;\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'block';\r\n } else {\r\n els.chapterImage.src = '';\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'none';\r\n }\r\n\r\n els.termsList.innerHTML = (ch.terms||[]).map(t => `<li>${t}<\/li>`).join('');\r\n els.moreTerms.href = ch.moreTermsUrl || '#';\r\n\r\n els.tldrBody.innerHTML = `<p>${ch.tldr||''}<\/p>`;\r\n\r\n els.pageIndicator.textContent = `${ch.id} \/ ${total}`;\r\n els.chapterCounter.textContent = `Basisstof ${ch.id} van ${total}`;\r\n els.progressBar.style.width = `${(ch.id\/total)*100}%`;\r\n\r\n els.prevBtn.disabled = currentIndex === 0;\r\n els.nextBtn.disabled = currentIndex === total-1;\r\n\r\n updateURL();\r\n }\r\n\r\n function go(delta){\r\n const next = currentIndex + delta;\r\n if(next < 0 || next >= BOOK.chapters.length) return;\r\n currentIndex = next; render();\r\n \/\/ verplaats focus netjes\r\n document.getElementById('main').focus({preventScroll:true});\r\n }\r\n\r\n els.prevBtn.addEventListener('click', () => go(-1));\r\n els.nextBtn.addEventListener('click', () => go(1));\r\n\r\n document.addEventListener('keydown', (e) => {\r\n if(e.key === 'ArrowLeft') { go(-1); }\r\n if(e.key === 'ArrowRight'){ go(1); }\r\n });\r\n\r\n \/\/ Initial render\r\n render();\r\n <\/script>\r\n<\/body>\r\n<\/html>\r\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Samenvatting \u2013 Boek Ga naar inhoud Titel van het boek Basisstof 1 1 \/ 1 Hoofdstuknaam Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk. Belangrijke begrippen Meer begrippen \u2192 Kort samengevat Vorige Basisstof 1 van 1 Volgende<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"folder":[28],"class_list":["post-847","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=847"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3272,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/847\/revisions\/3272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ffolder&post=847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\r\n\r\n\r\n \r\n \r\n Samenvatting \u2013 Boek<\/title>\r\n <meta name=\"description\" content=\"Mooie, printvriendelijke samenvattingspagina met post-it begrippen, TL;DR en boeknavigatie.\" \/>\r\n <style>\r\n \/* ====== Design tokens ====== *\/\r\n :root {\r\n --bg: #f7f7fb;\r\n --surface: #ffffff;\r\n --ink: #0b1020;\r\n --muted: #5e647a;\r\n --accent: #5b7cfa; \/* primaire accentkleur *\/\r\n --accent-2: #9a7bf9; \/* verloop voor knoppen *\/\r\n --ring: rgba(91,124,250,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(11,16,32,.08);\r\n --radius: 18px;\r\n --note: #fff4b1; \/* post-it geel *\/\r\n --note-ink: #3e3a17;\r\n --success: #2ecc71;\r\n --danger: #ff6b6b;\r\n }\r\n\r\n @media (prefers-color-scheme: dark) {\r\n :root {\r\n --bg: #0e1220;\r\n --surface: #151a2c;\r\n --ink: #eef1ff;\r\n --muted: #a9b0d1;\r\n --accent: #7aa2ff;\r\n --accent-2: #b690ff;\r\n --ring: rgba(122,162,255,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,.35);\r\n --note: #f6dd7b;\r\n --note-ink: #2a2610;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Base ====== *\/\r\n *, *::before, *::after {\r\n box-sizing: border-box\r\n }\r\n\r\n html, body {\r\n height: 100%\r\n }\r\n\r\n body {\r\n margin: 0;\r\n background: radial-gradient(1200px 600px at 10% -10%, rgba(91,124,250,.08), transparent 60%), radial-gradient(1000px 700px at 120% 30%, rgba(154,123,249,.06), transparent 60%), var(--bg);\r\n color: var(--ink);\r\n font: 16px\/1.6 system-ui, -apple-system, Segoe UI, Roboto, Ubuntu, Cantarell, Noto Sans, Arial, \"Apple Color Emoji\",\"Segoe UI Emoji\";\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: var(--accent);\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n\r\n a:hover {\r\n text-decoration: underline\r\n }\r\n\r\n .container {\r\n max-width: 1600px;\r\n margin-inline: auto;\r\n padding: 24px;\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Topbar \/ header ====== *\/\r\n .topbar {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 16px;\r\n justify-content: space-between;\r\n margin-bottom: 18px;\r\n }\r\n\r\n .brand {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 12px\r\n }\r\n\r\n .brand .logo {\r\n width: 42px;\r\n height: 42px;\r\n border-radius: 12px;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n display: grid;\r\n place-items: center\r\n }\r\n\r\n .brand .logo svg {\r\n width: 24px;\r\n height: 24px;\r\n fill: white\r\n }\r\n\r\n .brand h1 {\r\n font-size: clamp(18px, 3vw, 24px);\r\n margin: 0\r\n }\r\n\r\n .chapter-meta {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 10px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n .badge {\r\n background: linear-gradient(135deg, rgba(91,124,250,.15), rgba(154,123,249,.15));\r\n padding: 6px 10px;\r\n border-radius: 999px;\r\n font-weight: 600\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Progress ====== *\/\r\n .progress-wrap {\r\n margin: 6px 0 20px 0\r\n }\r\n\r\n .progress {\r\n height: 8px;\r\n background: rgba(91,124,250,.15);\r\n border-radius: 999px;\r\n overflow: hidden\r\n }\r\n\r\n .progress > span {\r\n display: block;\r\n height: 100%;\r\n width: 0;\r\n background: linear-gradient(90deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n transition: width .35s ease\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Layout ====== *\/\r\n .layout {\r\n display: grid;\r\n grid-template-columns: 1.2fr .8fr;\r\n gap: 20px\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Cards ====== *\/\r\n .card {\r\n background: var(--surface);\r\n border-radius: var(--radius);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n position: relative\r\n }\r\n\r\n .summary {\r\n padding: 24px\r\n }\r\n\r\n .summary h2 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: clamp(22px, 3.2vw, 32px)\r\n }\r\n\r\n .summary .subtitle {\r\n color: var(--muted);\r\n margin: 0 0 18px 0\r\n }\r\n\r\n .summary p {\r\n margin: 0 0 12px 0\r\n }\r\n\r\n .summary ul, .summary ol {\r\n padding-left: 22px\r\n }\r\n\r\n .side {\r\n display: grid;\r\n gap: 20px;\r\n align-content: start\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Post-it note (begrippen) ====== *\/\r\n .note {\r\n background: var(--note);\r\n color: var(--note-ink);\r\n border-radius: 10px;\r\n padding: 18px 18px 70px 18px; \/* extra ruimte voor knop *\/\r\n position: relative;\r\n box-shadow: 0 18px 35px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-0.7deg);\r\n filter: drop-shadow(0 8px 14px rgba(0,0,0,.08));\r\n isolation: isolate;\r\n }\r\n\r\n .note::before { \/* plakband *\/\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -10px;\r\n left: 40px;\r\n width: 70px;\r\n height: 26px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.65), rgba(255,255,255,.25));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-6deg);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n .note h3 {\r\n margin: 2px 0 8px 0;\r\n font-size: 20px\r\n }\r\n\r\n .terms {\r\n margin: 0;\r\n padding-left: 18px\r\n }\r\n\r\n .terms li {\r\n margin: 6px 0\r\n }\r\n\r\n .more-link {\r\n position: absolute;\r\n bottom: 12px;\r\n right: 12px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 10px 14px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n color: #fff;\r\n box-shadow: 0 10px 22px var(--ring);\r\n }\r\n\r\n .more-link:focus {\r\n outline: 3px solid var(--ring);\r\n outline-offset: 3px\r\n }\r\n\r\n \/* ====== TL;DR ====== *\/\r\n .tldr {\r\n padding: 16px 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr h3 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr p {\r\n margin: 8px 0\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Book navigation ====== *\/\r\n .book-nav {\r\n position: sticky;\r\n bottom: 10px;\r\n margin-top: 26px;\r\n z-index: 5;\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 14px;\r\n }\r\n\r\n .nav-btn {\r\n display: inline-flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 10px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 12px 16px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n }\r\n\r\n .nav-btn svg {\r\n width: 22px;\r\n height: 22px;\r\n opacity: .9\r\n }\r\n\r\n .nav-btn:hover {\r\n outline: 3px solid var(--ring)\r\n }\r\n\r\n .nav-btn[disabled] {\r\n opacity: .5;\r\n cursor: not-allowed\r\n }\r\n\r\n .nav-info {\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n padding: 10px 14px;\r\n border-radius: 999px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Helpers ====== *\/\r\n .sr-only {\r\n position: absolute;\r\n width: 1px;\r\n height: 1px;\r\n padding: 0;\r\n margin: -1px;\r\n overflow: hidden;\r\n clip: rect(0,0,0,0);\r\n white-space: nowrap;\r\n border: 0\r\n }\r\n\r\n mark {\r\n background: linear-gradient(transparent 60%, rgba(91,124,250,.25) 60%)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Print styles ====== *\/\r\n @media print {\r\n body {\r\n background: #fff\r\n }\r\n\r\n .topbar .brand .logo {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .progress-wrap, .book-nav, .note::before {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr .6fr\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: inherit;\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Hoofdstukafbeelding (boven begrippen, vaste grootte) ====== *\/\r\n .image-note {\r\n background: #fff;\r\n border-radius: 14px;\r\n box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,.12);\r\n padding: 12px;\r\n margin: 0;\r\n position: relative;\r\n transform: rotate(-1.2deg);\r\n width: 100%;\r\n height: 800px; \/* vaste weergavegrootte desktop *\/\r\n max-height: 800px;\r\n overflow: hidden;\r\n }\r\n\r\n .image-note img {\r\n display: block;\r\n width: 100%;\r\n height: 100%;\r\n object-fit: contain; \/* past binnen het kader, nooit te lang\/breed *\/\r\n border-radius: 10px;\r\n }\r\n\r\n .image-note .tape {\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -12px;\r\n left: 50%;\r\n transform: translateX(-50%) rotate(-4deg);\r\n width: 80px;\r\n height: 28px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.7), rgba(255,255,255,.3));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.2);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .image-note {\r\n height: 420px;\r\n max-height: 420px;\r\n }\r\n \/* mobiel *\/\r\n }\r\n <\/style>\r\n<\/head>\r\n<body>\r\n <a class=\"sr-only\" href=\"#main\">Ga naar inhoud<\/a>\r\n <div class=\"container\">\r\n <header class=\"topbar\">\r\n <div class=\"brand\" aria-label=\"Boekgegevens\">\r\n <div class=\"logo\" aria-hidden=\"true\">\r\n \r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" role=\"img\" aria-label=\"Boekpictogram\"><path d=\"M6 2h9a3 3 0 0 1 3 3v14.5a.5.5 0 0 1-.8.4c-1.1-.8-2.5-1.1-3.9-1.1H6a2 2 0 0 0-2 2V4a2 2 0 0 1 2-2Zm0 2a0 0 0 0 0 0 0v13h7.3c1.3 0 2.6.3 3.7.9V5a1 1 0 0 0-1-1Z\" \/><\/svg>\r\n <\/div>\r\n <div>\r\n <h1 id=\"bookTitle\">Titel van het boek<\/h1>\r\n <div class=\"chapter-meta\">\r\n <span class=\"badge\" id=\"chapterBadge\">Basisstof 1<\/span>\r\n <span id=\"chapterSub\" aria-live=\"polite\"><\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <div class=\"chapter-meta\" aria-live=\"polite\">\r\n <span id=\"pageIndicator\">1 \/ 1<\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/header>\r\n\r\n <div class=\"progress-wrap\" aria-hidden=\"true\">\r\n <div class=\"progress\"><span id=\"progressBar\"><\/span><\/div>\r\n <\/div>\r\n\r\n <main id=\"main\" class=\"layout\" tabindex=\"-1\">\r\n <section class=\"card summary\" aria-labelledby=\"chapterTitle\">\r\n <h2 id=\"chapterTitle\">Hoofdstuknaam<\/h2>\r\n <p class=\"subtitle\" id=\"chapterSubtitle\">Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk.<\/p>\r\n <div id=\"summaryBody\">\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/section>\r\n\r\n <aside class=\"side\">\r\n \r\n <section class=\"image-note\" id=\"chapterImageWrap\">\r\n <img decoding=\"async\" id=\"chapterImage\" src=\"\" alt=\"Illustratie bij dit hoofdstuk\" loading=\"lazy\">\r\n <span class=\"tape\"><\/span>\r\n <\/section>\r\n \r\n\r\n <section class=\"note\" aria-labelledby=\"begrippenTitle\">\r\n <h3 id=\"begrippenTitle\">Belangrijke begrippen<\/h3>\r\n <ul class=\"terms\" id=\"termsList\"><\/ul>\r\n <a id=\"moreTerms\" class=\"more-link\" href=\"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Meer begrippen \u2192<\/a>\r\n <\/section>\r\n\r\n <section class=\"tldr card\" aria-labelledby=\"tldrTitle\">\r\n <h3 id=\"tldrTitle\">Kort samengevat<\/h3>\r\n <div id=\"tldrBody\"><\/div>\r\n <\/section>\r\n <\/aside>\r\n <\/main>\r\n\r\n <nav class=\"book-nav\" aria-label=\"Hoofdstuknavigatie\">\r\n <button id=\"prevBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar vorig hoofdstuk\">\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M15.41 7.41 14 6l-6 6 6 6 1.41-1.41L10.83 12z\" \/><\/svg>\r\n Vorige\r\n <\/button>\r\n <div class=\"nav-info\"><span id=\"chapterCounter\">Basisstof 1 van 1<\/span><\/div>\r\n <button id=\"nextBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar volgend hoofdstuk\">\r\n Volgende\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M8.59 16.59 13.17 12 8.59 7.41 10 6l6 6-6 6z\" \/><\/svg>\r\n <\/button>\r\n <\/nav>\r\n <\/div>\r\n\r\n <script>\r\n const BOOK = {\r\n title: \"Thema 3: Ordening\", \/\/ \ud83d\udc49 boeknaam\r\n chapters: [\r\n {\r\n id: 1,\r\n title: \"Steeds kleinere groepen\",\r\n subtitle: \"Orde scheppen in de grote verscheidenheid van leven\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ChatGPT-Image-19-aug-2025-19_10_32.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"100\" data-end=\"130\">Waarom organismen ordenen?<\/h3>\r\n<p data-start=\"131\" data-end=\"380\">Er leven miljoenen verschillende organismen op aarde. Om al deze organismen overzichtelijk te bestuderen, delen biologen ze in groepen in. Dit indelen noem je <strong data-start=\"290\" data-end=\"301\">ordenen<\/strong>. Door te ordenen kun je organismen beter herkennen, vergelijken en bestuderen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"382\" data-end=\"405\">Wat is <strong data-start=\"393\" data-end=\"404\">ordenen<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"406\" data-end=\"655\"><strong data-start=\"406\" data-end=\"417\">Ordenen<\/strong> betekent dat je organismen indeelt in groepen op basis van overeenkomsten en verschillen. Organismen die veel op elkaar lijken, komen in dezelfde groep terecht. Hoe meer kenmerken organismen delen, hoe kleiner en specifieker de groep is.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"657\" data-end=\"681\">Van groot naar klein<\/h3>\r\n<p data-start=\"682\" data-end=\"879\">Bij het ordenen ga je van grote, algemene groepen naar steeds kleinere, meer specifieke groepen. Elke volgende groep is een onderdeel van de vorige groep. Zo ontstaat er een overzichtelijk systeem.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"881\" data-end=\"897\">De <strong data-start=\"888\" data-end=\"897\">soort<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"898\" data-end=\"1142\">De kleinste en belangrijkste groep bij het ordenen is de <strong data-start=\"955\" data-end=\"964\">soort<\/strong>.<br data-start=\"965\" data-end=\"968\" \/> Een <strong data-start=\"972\" data-end=\"981\">soort<\/strong> bestaat uit organismen die sterk op elkaar lijken en die samen <strong data-start=\"1045\" data-end=\"1072\">vruchtbare nakomelingen<\/strong> kunnen krijgen. Organismen van verschillende soorten kunnen dat niet.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1144\" data-end=\"1179\">Kenmerken gebruiken bij ordenen<\/h3>\r\n<p data-start=\"1180\" data-end=\"1245\">Bij het ordenen kijk je naar <strong data-start=\"1209\" data-end=\"1222\">kenmerken<\/strong> van organismen, zoals:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1246\" data-end=\"1336\">\r\n<li data-start=\"1246\" data-end=\"1262\">\r\n<p data-start=\"1248\" data-end=\"1262\">Lichaamsbouw<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1263\" data-end=\"1291\">\r\n<p data-start=\"1265\" data-end=\"1291\">Aantal poten of vleugels<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1292\" data-end=\"1319\">\r\n<p data-start=\"1294\" data-end=\"1319\">Manier van voortplanten<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1320\" data-end=\"1336\">\r\n<p data-start=\"1322\" data-end=\"1336\">Leefomgeving<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"1338\" data-end=\"1435\">Hoe meer kenmerken twee organismen gemeen hebben, hoe dichter ze bij elkaar staan in de indeling.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1437\" data-end=\"1462\">Voordelen van ordenen<\/h3>\r\n<p data-start=\"1463\" data-end=\"1515\">Het ordenen van organismen heeft meerdere voordelen:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1516\" data-end=\"1659\">\r\n<li data-start=\"1516\" data-end=\"1553\">\r\n<p data-start=\"1518\" data-end=\"1553\">Het geeft overzicht in de natuur.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1554\" data-end=\"1601\">\r\n<p data-start=\"1556\" data-end=\"1601\">Het helpt bij het herkennen van organismen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1602\" data-end=\"1659\">\r\n<p data-start=\"1604\" data-end=\"1659\">Het laat zien welke organismen aan elkaar verwant zijn.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n \"Ordenen \u2013 indelen van organismen in groepen\",\r\n \"Kenmerken \u2013 eigenschappen waaraan je organismen kunt herkennen en vergelijken\",\r\n \"Soort \u2013 groep organismen die vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen\",\r\n \"Vruchtbare nakomelingen \u2013 nakomelingen die zelf ook weer kinderen kunnen krijgen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Omdat er heel veel verschillende organismen zijn, delen biologen ze in door ordenen. Daarbij worden organismen in steeds kleinere groepen geplaatst op basis van hun kenmerken. De kleinste en belangrijkste groep is de soort: organismen die samen vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen. Door te ordenen ontstaat overzicht en begrip van de grote verscheidenheid aan leven.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 2,\r\n title: \"Overeenkomst en verwantschap\",\r\n subtitle: \"Hoe organismen familie van elkaar zijn\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-18_33_21.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"97\" data-end=\"133\">Overeenkomsten tussen organismen<\/h3>\r\n<p data-start=\"134\" data-end=\"455\">Organismen kunnen op elkaar lijken doordat ze dezelfde <strong data-start=\"189\" data-end=\"202\">kenmerken<\/strong> hebben. Deze <strong data-start=\"216\" data-end=\"234\">overeenkomsten<\/strong> kunnen zichtbaar zijn, zoals lichaamsbouw of kleur, maar ook onzichtbaar, zoals de bouw van organen of de manier van voortplanten. Hoe meer overeenkomsten twee organismen hebben, hoe sterker ze met elkaar verbonden zijn.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"457\" data-end=\"485\">Wat is <strong data-start=\"468\" data-end=\"484\">verwantschap<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"486\" data-end=\"681\"><strong data-start=\"486\" data-end=\"502\">Verwantschap<\/strong> betekent dat organismen familie van elkaar zijn. Verwante organismen hebben een gemeenschappelijke voorouder. Hoe meer kenmerken organismen delen, hoe nauwer hun verwantschap is.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"683\" data-end=\"711\">Verwantschap en ordening<\/h3>\r\n<p data-start=\"712\" data-end=\"1003\">Bij het <strong data-start=\"720\" data-end=\"731\">ordenen<\/strong> van organismen wordt gekeken naar overeenkomsten in kenmerken. Organismen die veel op elkaar lijken, worden in dezelfde groep geplaatst. Kleine groepen bestaan uit organismen die sterk verwant zijn, terwijl grote groepen organismen bevatten die minder sterk verwant zijn.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1005\" data-end=\"1034\">Kenmerken en verwantschap<\/h3>\r\n<p data-start=\"1035\" data-end=\"1314\">Niet alle kenmerken zijn even belangrijk bij het bepalen van <strong data-start=\"1096\" data-end=\"1112\">verwantschap<\/strong>. Sommige kenmerken zijn basaal en komen bij veel organismen voor, terwijl andere kenmerken juist heel specifiek zijn. Specifieke kenmerken helpen beter bij het bepalen hoe nauw organismen verwant zijn.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1316\" data-end=\"1348\">Verwantschap zichtbaar maken<\/h3>\r\n<p data-start=\"1349\" data-end=\"1619\">De <strong data-start=\"1352\" data-end=\"1368\">verwantschap<\/strong> tussen organismen kan worden weergegeven in een schema of stamboom. Hierin zie je welke organismen dichter bij elkaar horen en welke verder van elkaar af staan. Hoe dichter twee organismen in zo’n schema bij elkaar staan, hoe meer kenmerken ze delen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1621\" data-end=\"1658\">Waarom verwantschap belangrijk is<\/h3>\r\n<p data-start=\"1659\" data-end=\"1727\">Inzicht in <strong data-start=\"1670\" data-end=\"1688\">overeenkomsten<\/strong> en <strong data-start=\"1692\" data-end=\"1711\">verwantschappen<\/strong> helpt biologen:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1728\" data-end=\"1866\">\r\n<li data-start=\"1728\" data-end=\"1760\">\r\n<p data-start=\"1730\" data-end=\"1760\">Organismen beter te ordenen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1761\" data-end=\"1804\">\r\n<p data-start=\"1763\" data-end=\"1804\">Te begrijpen hoe soorten zijn ontstaan.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1805\" data-end=\"1866\">\r\n<p data-start=\"1807\" data-end=\"1866\">Verbanden te leggen tussen bouw, leefwijze en ontwikkeling.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Overeenkomsten \u2013 kenmerken die organismen gemeen hebben\",\r\n \"Verwantschap \u2013 mate waarin organismen familie van elkaar zijn\",\r\n \"Kenmerken \u2013 eigenschappen waarmee organismen worden vergeleken\",\r\n \"Ordenen \u2013 indelen van organismen op basis van kenmerken\",\r\n \"Voorouder \u2013 organisme waar andere organismen van afstammen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Organismen kunnen op elkaar lijken doordat ze overeenkomsten in kenmerken hebben. Deze overeenkomsten laten zien hoe sterk organismen verwant zijn. Hoe meer kenmerken twee organismen delen, hoe nauwer hun verwantschap. Door overeenkomsten en verwantschappen te bestuderen, kunnen biologen organismen ordenen en beter begrijpen hoe verschillende soorten met elkaar verbonden zijn.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 3,\r\n title: \"Dieren\",\r\n subtitle: \"Overeenkomsten en verschillen binnen het dierenrijk\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-18_15_35.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"83\" data-end=\"107\">Wat zijn <strong data-start=\"96\" data-end=\"106\">dieren<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"108\" data-end=\"325\"><strong data-start=\"108\" data-end=\"118\">Dieren<\/strong> zijn <strong data-start=\"124\" data-end=\"138\">organismen<\/strong> die zich voeden met andere organismen. Ze kunnen zich actief verplaatsen en reageren snel op hun omgeving. Dieren maken hun voedsel niet zelf, maar nemen voedingsstoffen op door te eten.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"327\" data-end=\"355\">Kenmerken van <strong data-start=\"345\" data-end=\"355\">dieren<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"356\" data-end=\"412\">Alle <strong data-start=\"361\" data-end=\"371\">dieren<\/strong> hebben een aantal belangrijke kenmerken:<\/p>\r\n<ul data-start=\"413\" data-end=\"649\">\r\n<li data-start=\"413\" data-end=\"440\">\r\n<p data-start=\"415\" data-end=\"440\">Ze zijn <strong data-start=\"423\" data-end=\"437\">meercellig<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"441\" data-end=\"501\">\r\n<p data-start=\"443\" data-end=\"501\">Ze hebben <strong data-start=\"453\" data-end=\"469\">geen celwand<\/strong> en <strong data-start=\"473\" data-end=\"498\">geen bladgroenkorrels<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"502\" data-end=\"609\">\r\n<p data-start=\"504\" data-end=\"609\">Ze hebben een <strong data-start=\"518\" data-end=\"534\">zenuwstelsel<\/strong> en meestal ook <strong data-start=\"550\" data-end=\"561\">spieren<\/strong>, waardoor ze snel kunnen reageren en bewegen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"610\" data-end=\"649\">\r\n<p data-start=\"612\" data-end=\"649\">Ze nemen voedsel op uit hun omgeving.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"651\" data-end=\"669\">Dieren ordenen<\/h3>\r\n<p data-start=\"670\" data-end=\"796\">Omdat er heel veel verschillende <strong data-start=\"703\" data-end=\"713\">dieren<\/strong> zijn, worden ze geordend in groepen. Dit gebeurt op basis van <strong data-start=\"776\" data-end=\"789\">kenmerken<\/strong> zoals:<\/p>\r\n<ul data-start=\"797\" data-end=\"923\">\r\n<li data-start=\"797\" data-end=\"824\">\r\n<p data-start=\"799\" data-end=\"824\">De bouw van het lichaam<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"825\" data-end=\"859\">\r\n<p data-start=\"827\" data-end=\"859\">De aanwezigheid van een skelet<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"860\" data-end=\"892\">\r\n<p data-start=\"862\" data-end=\"892\">Het aantal poten of vleugels<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"893\" data-end=\"923\">\r\n<p data-start=\"895\" data-end=\"923\">De manier van voortplanten<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"925\" data-end=\"1005\">Hoe meer kenmerken dieren delen, hoe dichter ze bij elkaar horen in de indeling.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1007\" data-end=\"1052\"><strong data-start=\"1011\" data-end=\"1025\">Gewervelde<\/strong> en <strong data-start=\"1029\" data-end=\"1045\">ongewervelde<\/strong> dieren<\/h3>\r\n<p data-start=\"1053\" data-end=\"1094\">Een belangrijk onderscheid bij dieren is:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1095\" data-end=\"1312\">\r\n<li data-start=\"1095\" data-end=\"1211\">\r\n<p data-start=\"1097\" data-end=\"1211\"><strong data-start=\"1097\" data-end=\"1118\">Gewervelde dieren<\/strong>: dieren met een <strong data-start=\"1135\" data-end=\"1150\">wervelkolom<\/strong>, zoals vissen, amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1212\" data-end=\"1312\">\r\n<p data-start=\"1214\" data-end=\"1312\"><strong data-start=\"1214\" data-end=\"1237\">Ongewervelde dieren<\/strong>: dieren zonder wervelkolom, zoals insecten, spinnen, weekdieren en wormen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"1314\" data-end=\"1351\">Overeenkomsten binnen diergroepen<\/h3>\r\n<p data-start=\"1352\" data-end=\"1568\">Dieren binnen dezelfde groep lijken vaak sterk op elkaar en hebben veel gemeenschappelijke kenmerken. Deze overeenkomsten laten zien dat dieren binnen zo’n groep <strong data-start=\"1514\" data-end=\"1525\">verwant<\/strong> zijn en een gezamenlijke voorouder hebben.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1570\" data-end=\"1607\">Belang van het ordenen van dieren<\/h3>\r\n<p data-start=\"1608\" data-end=\"1644\">Het ordenen van <strong data-start=\"1624\" data-end=\"1634\">dieren<\/strong> helpt om:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1645\" data-end=\"1803\">\r\n<li data-start=\"1645\" data-end=\"1714\">\r\n<p data-start=\"1647\" data-end=\"1714\">Overzicht te krijgen in de grote verscheidenheid aan diersoorten.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1715\" data-end=\"1757\">\r\n<p data-start=\"1717\" data-end=\"1757\">Dieren beter te herkennen en benoemen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1758\" data-end=\"1803\">\r\n<p data-start=\"1760\" data-end=\"1803\">Verwantschappen tussen dieren te begrijpen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Dieren \u2013 organismen die zich voeden met andere organismen\",\r\n \"Kenmerken \u2013 eigenschappen waaraan dieren worden herkend en vergeleken\",\r\n \"Gewervelde dieren \u2013 dieren met een wervelkolom\",\r\n \"Ongewervelde dieren \u2013 dieren zonder wervelkolom\",\r\n \"Verwantschap \u2013 familieband tussen organismen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Dieren zijn meercellige organismen die hun voedsel niet zelf maken en meestal actief kunnen bewegen. Door te kijken naar kenmerken worden dieren geordend in groepen, zoals gewervelde en ongewervelde dieren. Dieren die veel kenmerken delen, zijn nauw verwant. Door dieren te ordenen ontstaat overzicht en inzicht in de grote diversiteit binnen het dierenrijk.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 4,\r\n title: \"Planten\",\r\n subtitle: \"Overeenkomsten en verschillen in het plantenrijk\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-18_55_48.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"81\" data-end=\"106\">Wat zijn <strong data-start=\"94\" data-end=\"105\">planten<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"107\" data-end=\"360\"><strong data-start=\"107\" data-end=\"118\">Planten<\/strong> zijn <strong data-start=\"124\" data-end=\"138\">organismen<\/strong> die hun eigen voedsel maken door <strong data-start=\"172\" data-end=\"188\">fotosynthese<\/strong>. Dit gebeurt in de groene delen van de plant. Planten vormen de basis van bijna alle voedselketens, omdat dieren en mensen direct of indirect van planten afhankelijk zijn.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"362\" data-end=\"391\">Kenmerken van <strong data-start=\"380\" data-end=\"391\">planten<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"392\" data-end=\"449\">Alle <strong data-start=\"397\" data-end=\"408\">planten<\/strong> hebben een aantal belangrijke kenmerken:<\/p>\r\n<ul data-start=\"450\" data-end=\"683\">\r\n<li data-start=\"450\" data-end=\"477\">\r\n<p data-start=\"452\" data-end=\"477\">Ze zijn <strong data-start=\"460\" data-end=\"474\">meercellig<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"478\" data-end=\"558\">\r\n<p data-start=\"480\" data-end=\"558\">Hun cellen hebben een <strong data-start=\"502\" data-end=\"513\">celwand<\/strong>, <strong data-start=\"515\" data-end=\"526\">vacuole<\/strong> en vaak <strong data-start=\"535\" data-end=\"555\">bladgroenkorrels<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"559\" data-end=\"614\">\r\n<p data-start=\"561\" data-end=\"614\">Ze maken zelf voedingsstoffen met <strong data-start=\"595\" data-end=\"611\">fotosynthese<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"615\" data-end=\"683\">\r\n<p data-start=\"617\" data-end=\"683\">Ze staan meestal vast op één plek en verplaatsen zich niet actief.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"685\" data-end=\"704\">Planten ordenen<\/h3>\r\n<p data-start=\"705\" data-end=\"851\">Omdat er veel verschillende <strong data-start=\"733\" data-end=\"744\">planten<\/strong> zijn, worden ze geordend in groepen op basis van <strong data-start=\"794\" data-end=\"807\">kenmerken<\/strong>. Bij het ordenen kijk je onder andere naar:<\/p>\r\n<ul data-start=\"852\" data-end=\"960\">\r\n<li data-start=\"852\" data-end=\"883\">\r\n<p data-start=\"854\" data-end=\"883\">De aanwezigheid van bloemen<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"884\" data-end=\"914\">\r\n<p data-start=\"886\" data-end=\"914\">De manier van voortplanten<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"915\" data-end=\"960\">\r\n<p data-start=\"917\" data-end=\"960\">De bouw van wortels, stengels en bladeren<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"962\" data-end=\"1039\">Planten die veel kenmerken gemeen hebben, horen bij elkaar in dezelfde groep.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1041\" data-end=\"1086\"><strong data-start=\"1045\" data-end=\"1061\">Bloemplanten<\/strong> en <strong data-start=\"1065\" data-end=\"1086\">niet-bloemplanten<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"1087\" data-end=\"1129\">Een belangrijk onderscheid bij planten is:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1130\" data-end=\"1317\">\r\n<li data-start=\"1130\" data-end=\"1210\">\r\n<p data-start=\"1132\" data-end=\"1210\"><strong data-start=\"1132\" data-end=\"1148\">Bloemplanten<\/strong>: planten die bloemen vormen en zich voortplanten met zaden.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1211\" data-end=\"1317\">\r\n<p data-start=\"1213\" data-end=\"1317\"><strong data-start=\"1213\" data-end=\"1234\">Niet-bloemplanten<\/strong>: planten zonder bloemen, zoals varens en mossen, die zich voortplanten met sporen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"1319\" data-end=\"1365\">Overeenkomsten en verwantschap bij planten<\/h3>\r\n<p data-start=\"1366\" data-end=\"1568\">Planten binnen dezelfde groep hebben veel <strong data-start=\"1408\" data-end=\"1426\">overeenkomsten<\/strong> in bouw en voortplanting. Deze overeenkomsten laten zien dat planten binnen zo’n groep <strong data-start=\"1514\" data-end=\"1525\">verwant<\/strong> zijn en een gezamenlijke voorouder hebben.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1570\" data-end=\"1608\">Belang van het ordenen van planten<\/h3>\r\n<p data-start=\"1609\" data-end=\"1646\">Het ordenen van <strong data-start=\"1625\" data-end=\"1636\">planten<\/strong> helpt om:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1647\" data-end=\"1828\">\r\n<li data-start=\"1647\" data-end=\"1715\">\r\n<p data-start=\"1649\" data-end=\"1715\">Overzicht te krijgen in de grote diversiteit aan plantensoorten.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1716\" data-end=\"1759\">\r\n<p data-start=\"1718\" data-end=\"1759\">Planten beter te herkennen en benoemen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1760\" data-end=\"1828\">\r\n<p data-start=\"1762\" data-end=\"1828\">Inzicht te krijgen in verwantschappen en ontwikkeling van planten.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Planten \u2013 organismen die zelf voedsel maken via fotosynthese\",\r\n \"Fotosynthese \u2013 proces waarbij planten met lichtenergie voedsel maken\",\r\n \"Kenmerken \u2013 eigenschappen waarmee planten worden vergeleken\",\r\n \"Bloemplanten \u2013 planten die bloemen en zaden vormen\",\r\n \"Niet-bloemplanten \u2013 planten zonder bloemen die zich voortplanten met sporen\",\r\n \"Verwantschap \u2013 familieband tussen organismen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Planten zijn meercellige organismen die hun eigen voedsel maken met fotosynthese. Door te kijken naar kenmerken zoals bloemen en voortplanting worden planten geordend in groepen, bijvoorbeeld bloemplanten en niet-bloemplanten. Planten die veel kenmerken delen, zijn verwant. Het ordenen van planten zorgt voor overzicht en beter begrip van het plantenrijk.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 5,\r\n title: \"Schimmels\",\r\n subtitle: \"Organismen die leven van andere organismen\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-27-sep-2025-20_43_44.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"77\" data-end=\"104\">Wat zijn <strong data-start=\"90\" data-end=\"103\">schimmels<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"105\" data-end=\"382\"><strong data-start=\"105\" data-end=\"118\">Schimmels<\/strong> zijn <strong data-start=\"124\" data-end=\"138\">organismen<\/strong> die geen planten en geen dieren zijn. Ze maken zelf geen voedsel met <strong data-start=\"208\" data-end=\"224\">fotosynthese<\/strong>, maar leven van stoffen die afkomstig zijn van andere organismen. Schimmels komen overal voor, bijvoorbeeld op voedsel, in de grond en op levende organismen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"384\" data-end=\"415\">Kenmerken van <strong data-start=\"402\" data-end=\"415\">schimmels<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"416\" data-end=\"472\">Alle <strong data-start=\"421\" data-end=\"434\">schimmels<\/strong> hebben een aantal typische kenmerken:<\/p>\r\n<ul data-start=\"473\" data-end=\"695\">\r\n<li data-start=\"473\" data-end=\"541\">\r\n<p data-start=\"475\" data-end=\"541\">Ze zijn <strong data-start=\"483\" data-end=\"497\">meercellig<\/strong> (behalve gisten, die <strong data-start=\"519\" data-end=\"532\">eencellig<\/strong> zijn).<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"542\" data-end=\"612\">\r\n<p data-start=\"544\" data-end=\"612\">Hun cellen hebben een <strong data-start=\"566\" data-end=\"577\">celwand<\/strong>, maar geen <strong data-start=\"589\" data-end=\"609\">bladgroenkorrels<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"613\" data-end=\"647\">\r\n<p data-start=\"615\" data-end=\"647\">Ze doen geen <strong data-start=\"628\" data-end=\"644\">fotosynthese<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"648\" data-end=\"695\">\r\n<p data-start=\"650\" data-end=\"695\">Ze nemen voedingsstoffen op uit hun omgeving.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"697\" data-end=\"719\">Bouw van schimmels<\/h3>\r\n<p data-start=\"720\" data-end=\"909\">Veel schimmels bestaan uit lange draden, de <strong data-start=\"764\" data-end=\"782\">schimmeldraden<\/strong>.<br data-start=\"783\" data-end=\"786\" \/> Alle schimmeldraden samen vormen het <strong data-start=\"823\" data-end=\"835\">zwamvlok<\/strong>.<br data-start=\"836\" data-end=\"839\" \/> Via het zwamvlok neemt de schimmel voedingsstoffen op uit de omgeving.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"911\" data-end=\"946\">Voortplanting bij <strong data-start=\"933\" data-end=\"946\">schimmels<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"947\" data-end=\"1177\"><strong data-start=\"947\" data-end=\"960\">Schimmels<\/strong> planten zich voort met <strong data-start=\"984\" data-end=\"994\">sporen<\/strong>.<br data-start=\"995\" data-end=\"998\" \/> Deze sporen zijn heel klein en kunnen zich gemakkelijk verspreiden via lucht of water.<br data-start=\"1084\" data-end=\"1087\" \/> Als een spore op een geschikte plek terechtkomt, kan daar een nieuwe schimmel uit groeien.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1179\" data-end=\"1209\">Schimmels en hun leefwijze<\/h3>\r\n<p data-start=\"1210\" data-end=\"1231\">Schimmels leven vaak:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1232\" data-end=\"1390\">\r\n<li data-start=\"1232\" data-end=\"1286\">\r\n<p data-start=\"1234\" data-end=\"1286\">Van dode resten van planten en dieren (afbrekers).<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1287\" data-end=\"1326\">\r\n<p data-start=\"1289\" data-end=\"1326\">Als parasiet op levende organismen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1327\" data-end=\"1390\">\r\n<p data-start=\"1329\" data-end=\"1390\">In samenwerking met andere organismen, zoals bij korstmossen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"1392\" data-end=\"1420\">Belang van <strong data-start=\"1407\" data-end=\"1420\">schimmels<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"1421\" data-end=\"1453\">Schimmels zijn belangrijk omdat:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1454\" data-end=\"1685\">\r\n<li data-start=\"1454\" data-end=\"1536\">\r\n<p data-start=\"1456\" data-end=\"1536\">Ze dode resten afbreken en zorgen dat voedingsstoffen terugkeren in de natuur.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1537\" data-end=\"1607\">\r\n<p data-start=\"1539\" data-end=\"1607\">Ze worden gebruikt bij het maken van voedsel, zoals brood en kaas.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1608\" data-end=\"1685\">\r\n<p data-start=\"1610\" data-end=\"1685\">Sommige schimmels ziekten kunnen veroorzaken bij planten, dieren en mensen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Schimmels \u2013 organismen die leven van andere organismen\",\r\n \"Schimmeldraden \u2013 lange draden waaruit veel schimmels bestaan\",\r\n \"Zwamvlok \u2013 geheel van schimmeldraden\",\r\n \"Sporen \u2013 voortplantingscellen van schimmels\",\r\n \"Celwand \u2013 stevige laag rondom de cel\",\r\n \"Eencellig \u2013 bestaand uit \u00e9\u00e9n cel\",\r\n \"Meercellig \u2013 bestaand uit meerdere cellen\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Schimmels zijn organismen die geen voedsel maken met fotosynthese, maar voedingsstoffen opnemen uit andere organismen. Ze bestaan vaak uit schimmeldraden, samen het zwamvlok. Schimmels planten zich voort met sporen en spelen een belangrijke rol als afbrekers in de natuur, maar kunnen ook nuttig of schadelijk zijn voor de mens.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 6,\r\n title: \"Bacteri\u00ebn\",\r\n subtitle: \"De kleinste en eenvoudigste organismen\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/ChatGPT-Image-26-dec-2025-17_23_54.png\",\r\n summary: `\r\n<h3 data-start=\"73\" data-end=\"100\">Wat zijn <strong data-start=\"86\" data-end=\"99\">bacteriën<\/strong>?<\/h3>\r\n<p data-start=\"101\" data-end=\"327\"><strong data-start=\"101\" data-end=\"114\">Bacteriën<\/strong> zijn hele kleine <strong data-start=\"132\" data-end=\"146\">organismen<\/strong> die uit maar één cel bestaan. Ze zijn met het blote oog niet te zien en komen overal voor: in de lucht, in water, in de grond en in en op andere organismen, zoals mensen en dieren.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"329\" data-end=\"360\">Kenmerken van <strong data-start=\"347\" data-end=\"360\">bacteriën<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"361\" data-end=\"414\"><strong data-start=\"361\" data-end=\"374\">Bacteriën<\/strong> hebben een aantal duidelijke kenmerken:<\/p>\r\n<ul data-start=\"415\" data-end=\"616\">\r\n<li data-start=\"415\" data-end=\"441\">\r\n<p data-start=\"417\" data-end=\"441\">Ze zijn <strong data-start=\"425\" data-end=\"438\">eencellig<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"442\" data-end=\"473\">\r\n<p data-start=\"444\" data-end=\"473\">Ze hebben <strong data-start=\"454\" data-end=\"470\">geen celkern<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"474\" data-end=\"520\">\r\n<p data-start=\"476\" data-end=\"520\">Hun erfelijk materiaal ligt los in de cel.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"521\" data-end=\"559\">\r\n<p data-start=\"523\" data-end=\"559\">Ze hebben meestal een <strong data-start=\"545\" data-end=\"556\">celwand<\/strong>.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"560\" data-end=\"616\">\r\n<p data-start=\"562\" data-end=\"616\">Ze zijn veel kleiner dan cellen van planten en dieren.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"618\" data-end=\"713\">Door hun eenvoudige bouw kunnen bacteriën zich snel aanpassen aan verschillende omstandigheden.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"715\" data-end=\"740\">Bouw van een bacterie<\/h3>\r\n<p data-start=\"741\" data-end=\"766\">Een bacterie bestaat uit:<\/p>\r\n<ul data-start=\"767\" data-end=\"1012\">\r\n<li data-start=\"767\" data-end=\"821\">\r\n<p data-start=\"769\" data-end=\"821\">Een <strong data-start=\"773\" data-end=\"784\">celwand<\/strong> – geeft stevigheid en bescherming.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"822\" data-end=\"891\">\r\n<p data-start=\"824\" data-end=\"891\">Een <strong data-start=\"828\" data-end=\"843\">celmembraan<\/strong> – regelt welke stoffen de cel in en uit gaan.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"892\" data-end=\"950\">\r\n<p data-start=\"894\" data-end=\"950\"><strong data-start=\"894\" data-end=\"908\">Cytoplasma<\/strong> – hierin vinden levensprocessen plaats.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"951\" data-end=\"1012\">\r\n<p data-start=\"953\" data-end=\"1012\"><strong data-start=\"953\" data-end=\"960\">DNA<\/strong> – ligt los in de cel en bevat erfelijke informatie.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"1014\" data-end=\"1084\">Sommige bacteriën hebben ook een zweepstaart om zich voort te bewegen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1086\" data-end=\"1121\">Voortplanting bij <strong data-start=\"1108\" data-end=\"1121\">bacteriën<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"1122\" data-end=\"1345\"><strong data-start=\"1122\" data-end=\"1135\">Bacteriën<\/strong> planten zich voort door <strong data-start=\"1160\" data-end=\"1170\">deling<\/strong>.<br data-start=\"1171\" data-end=\"1174\" \/> Eén bacterie deelt zich in twee identieke bacteriën. Onder gunstige omstandigheden kan dit heel snel gaan, waardoor bacteriën zich in korte tijd sterk kunnen vermeerderen.<\/p>\r\n<h3 data-start=\"1347\" data-end=\"1387\">Nuttige en schadelijke <strong data-start=\"1374\" data-end=\"1387\">bacteriën<\/strong><\/h3>\r\n<p data-start=\"1388\" data-end=\"1419\">Veel <strong data-start=\"1393\" data-end=\"1406\">bacteriën<\/strong> zijn nuttig:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1420\" data-end=\"1568\">\r\n<li data-start=\"1420\" data-end=\"1468\">\r\n<p data-start=\"1422\" data-end=\"1468\">Ze helpen bij de <strong data-start=\"1439\" data-end=\"1452\">vertering<\/strong> in de darmen.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1469\" data-end=\"1526\">\r\n<p data-start=\"1471\" data-end=\"1526\">Ze worden gebruikt bij het maken van yoghurt en kaas.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<li data-start=\"1527\" data-end=\"1568\">\r\n<p data-start=\"1529\" data-end=\"1568\">Ze breken afvalstoffen af in de natuur.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p data-start=\"1570\" data-end=\"1608\">Sommige <strong data-start=\"1578\" data-end=\"1591\">bacteriën<\/strong> zijn schadelijk:<\/p>\r\n<ul data-start=\"1609\" data-end=\"1677\">\r\n<li data-start=\"1609\" data-end=\"1677\">\r\n<p data-start=\"1611\" data-end=\"1677\">Ze kunnen <strong data-start=\"1621\" data-end=\"1632\">ziekten<\/strong> veroorzaken bij mensen, dieren en planten.<\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3 data-start=\"1679\" data-end=\"1706\">Bacteriën en hun belang<\/h3>\r\n<p data-start=\"1707\" data-end=\"1872\"><strong data-start=\"1707\" data-end=\"1720\">Bacteriën<\/strong> spelen een grote rol in ecosystemen. Zonder bacteriën zouden voedingsstoffen niet goed worden hergebruikt en zou het leven op aarde niet mogelijk zijn.<\/p>\r\n`,\r\n terms: [\r\n \"Bacteri\u00ebn \u2013 eencellige organismen zonder celkern\",\r\n \"Eencellig \u2013 bestaand uit \u00e9\u00e9n cel\",\r\n \"Celwand \u2013 stevige laag rondom de cel\",\r\n \"Celmembraan \u2013 regelt transport van stoffen\",\r\n \"Cytoplasma \u2013 vloeistof waarin processen plaatsvinden\",\r\n \"DNA \u2013 erfelijk materiaal in de cel\",\r\n \"Deling \u2013 manier van voortplanten waarbij \u00e9\u00e9n cel zich splitst\"\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Bacteri\u00ebn zijn zeer kleine, eencellige organismen zonder celkern. Ze planten zich voort door deling en kunnen zich daardoor snel vermeerderen. Veel bacteri\u00ebn zijn nuttig voor mensen en de natuur, maar sommige kunnen ziekten veroorzaken. Ondanks hun eenvoudige bouw zijn bacteri\u00ebn onmisbaar voor het leven op aarde.\"\r\n },\r\n ]\r\n };\r\n\r\n \/\/ ====== APP LOGICA ======\r\n const els = {\r\n bookTitle: document.getElementById('bookTitle'),\r\n chapterBadge: document.getElementById('chapterBadge'),\r\n chapterSub: document.getElementById('chapterSub'),\r\n pageIndicator: document.getElementById('pageIndicator'),\r\n progressBar: document.getElementById('progressBar'),\r\n chapterTitle: document.getElementById('chapterTitle'),\r\n chapterSubtitle: document.getElementById('chapterSubtitle'),\r\n summaryBody: document.getElementById('summaryBody'),\r\n termsList: document.getElementById('termsList'),\r\n moreTerms: document.getElementById('moreTerms'),\r\n tldrBody: document.getElementById('tldrBody'),\r\n chapterCounter: document.getElementById('chapterCounter'),\r\n prevBtn: document.getElementById('prevBtn'),\r\n nextBtn: document.getElementById('nextBtn'),\r\n chapterImage: document.getElementById('chapterImage'),\r\n chapterImageWrap: document.getElementById('chapterImageWrap'),\r\n };\r\n\r\n function getChapterIndexFromURL(){\r\n const url = new URL(window.location);\r\n const h = parseInt(url.searchParams.get('h') || url.hash.replace('#h=',''));\r\n const idx = isFinite(h) && h>0 ? h-1 : 0;\r\n return Math.max(0, Math.min(BOOK.chapters.length-1, idx));\r\n }\r\n\r\n let currentIndex = getChapterIndexFromURL();\r\n\r\n function updateURL(){\r\n const h = currentIndex + 1;\r\n const url = new URL(window.location);\r\n url.searchParams.set('h', String(h));\r\n history.replaceState({}, '', url);\r\n document.title = `${BOOK.title} \u2013 Basisstof ${h}`;\r\n }\r\n\r\n function render(){\r\n const total = BOOK.chapters.length;\r\n const ch = BOOK.chapters[currentIndex];\r\n\r\n els.bookTitle.textContent = BOOK.title;\r\n els.chapterBadge.textContent = `Basisstof ${ch.id}`;\r\n els.chapterSub.textContent = ch.title;\r\n\r\n els.chapterTitle.textContent = ch.title;\r\n els.chapterSubtitle.textContent = ch.subtitle || '';\r\n els.summaryBody.innerHTML = ch.summary;\r\n\r\n \/\/ Afbeelding per hoofdstuk invullen of het hele blok verbergen\r\n if (ch.image) {\r\n els.chapterImage.src = ch.image;\r\n els.chapterImage.alt = `Illustratie bij: ${ch.title}`;\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'block';\r\n } else {\r\n els.chapterImage.src = '';\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'none';\r\n }\r\n\r\n els.termsList.innerHTML = (ch.terms||[]).map(t => `<li>${t}<\/li>`).join('');\r\n els.moreTerms.href = ch.moreTermsUrl || '#';\r\n\r\n els.tldrBody.innerHTML = `<p>${ch.tldr||''}<\/p>`;\r\n\r\n els.pageIndicator.textContent = `${ch.id} \/ ${total}`;\r\n els.chapterCounter.textContent = `Basisstof ${ch.id} van ${total}`;\r\n els.progressBar.style.width = `${(ch.id\/total)*100}%`;\r\n\r\n els.prevBtn.disabled = currentIndex === 0;\r\n els.nextBtn.disabled = currentIndex === total-1;\r\n\r\n updateURL();\r\n }\r\n\r\n function go(delta){\r\n const next = currentIndex + delta;\r\n if(next < 0 || next >= BOOK.chapters.length) return;\r\n currentIndex = next; render();\r\n \/\/ verplaats focus netjes\r\n document.getElementById('main').focus({preventScroll:true});\r\n }\r\n\r\n els.prevBtn.addEventListener('click', () => go(-1));\r\n els.nextBtn.addEventListener('click', () => go(1));\r\n\r\n document.addEventListener('keydown', (e) => {\r\n if(e.key === 'ArrowLeft') { go(-1); }\r\n if(e.key === 'ArrowRight'){ go(1); }\r\n });\r\n\r\n \/\/ Initial render\r\n render();\r\n <\/script>\r\n<\/body>\r\n<\/html>\r\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Samenvatting \u2013 Boek Ga naar inhoud Titel van het boek Basisstof 1 1 \/ 1 Hoofdstuknaam Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk. Belangrijke begrippen Meer begrippen \u2192 Kort samengevat Vorige Basisstof 1 van 1 Volgende<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"folder":[28],"class_list":["post-847","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=847"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3272,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/847\/revisions\/3272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ffolder&post=847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}