Samenvatting \u2013 Boek<\/title>\r\n <meta name=\"description\" content=\"Mooie, printvriendelijke samenvattingspagina met post-it begrippen, TL;DR en boeknavigatie.\" \/>\r\n <style>\r\n \/* ====== Design tokens ====== *\/\r\n :root {\r\n --bg: #f7f7fb;\r\n --surface: #ffffff;\r\n --ink: #0b1020;\r\n --muted: #5e647a;\r\n --accent: #5b7cfa; \/* primaire accentkleur *\/\r\n --accent-2: #9a7bf9; \/* verloop voor knoppen *\/\r\n --ring: rgba(91,124,250,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(11,16,32,.08);\r\n --radius: 18px;\r\n --note: #fff4b1; \/* post-it geel *\/\r\n --note-ink: #3e3a17;\r\n --success: #2ecc71;\r\n --danger: #ff6b6b;\r\n }\r\n\r\n @media (prefers-color-scheme: dark) {\r\n :root {\r\n --bg: #0e1220;\r\n --surface: #151a2c;\r\n --ink: #eef1ff;\r\n --muted: #a9b0d1;\r\n --accent: #7aa2ff;\r\n --accent-2: #b690ff;\r\n --ring: rgba(122,162,255,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,.35);\r\n --note: #f6dd7b;\r\n --note-ink: #2a2610;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Base ====== *\/\r\n *, *::before, *::after {\r\n box-sizing: border-box\r\n }\r\n\r\n html, body {\r\n height: 100%\r\n }\r\n\r\n body {\r\n margin: 0;\r\n background: radial-gradient(1200px 600px at 10% -10%, rgba(91,124,250,.08), transparent 60%), radial-gradient(1000px 700px at 120% 30%, rgba(154,123,249,.06), transparent 60%), var(--bg);\r\n color: var(--ink);\r\n font: 16px\/1.6 system-ui, -apple-system, Segoe UI, Roboto, Ubuntu, Cantarell, Noto Sans, Arial, \"Apple Color Emoji\",\"Segoe UI Emoji\";\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: var(--accent);\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n\r\n a:hover {\r\n text-decoration: underline\r\n }\r\n\r\n .container {\r\n max-width: 1600px;\r\n margin-inline: auto;\r\n padding: 24px;\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Topbar \/ header ====== *\/\r\n .topbar {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 16px;\r\n justify-content: space-between;\r\n margin-bottom: 18px;\r\n }\r\n\r\n .brand {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 12px\r\n }\r\n\r\n .brand .logo {\r\n width: 42px;\r\n height: 42px;\r\n border-radius: 12px;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n display: grid;\r\n place-items: center\r\n }\r\n\r\n .brand .logo svg {\r\n width: 24px;\r\n height: 24px;\r\n fill: white\r\n }\r\n\r\n .brand h1 {\r\n font-size: clamp(18px, 3vw, 24px);\r\n margin: 0\r\n }\r\n\r\n .chapter-meta {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 10px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n .badge {\r\n background: linear-gradient(135deg, rgba(91,124,250,.15), rgba(154,123,249,.15));\r\n padding: 6px 10px;\r\n border-radius: 999px;\r\n font-weight: 600\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Progress ====== *\/\r\n .progress-wrap {\r\n margin: 6px 0 20px 0\r\n }\r\n\r\n .progress {\r\n height: 8px;\r\n background: rgba(91,124,250,.15);\r\n border-radius: 999px;\r\n overflow: hidden\r\n }\r\n\r\n .progress > span {\r\n display: block;\r\n height: 100%;\r\n width: 0;\r\n background: linear-gradient(90deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n transition: width .35s ease\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Layout ====== *\/\r\n .layout {\r\n display: grid;\r\n grid-template-columns: 1.2fr .8fr;\r\n gap: 20px\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Cards ====== *\/\r\n .card {\r\n background: var(--surface);\r\n border-radius: var(--radius);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n position: relative\r\n }\r\n\r\n .summary {\r\n padding: 24px\r\n }\r\n\r\n .summary h2 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: clamp(22px, 3.2vw, 32px)\r\n }\r\n\r\n .summary .subtitle {\r\n color: var(--muted);\r\n margin: 0 0 18px 0\r\n }\r\n\r\n .summary p {\r\n margin: 0 0 12px 0\r\n }\r\n\r\n .summary ul, .summary ol {\r\n padding-left: 22px\r\n }\r\n\r\n .side {\r\n display: grid;\r\n gap: 20px;\r\n align-content: start\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Post-it note (begrippen) ====== *\/\r\n .note {\r\n background: var(--note);\r\n color: var(--note-ink);\r\n border-radius: 10px;\r\n padding: 18px 18px 70px 18px; \/* extra ruimte voor knop *\/\r\n position: relative;\r\n box-shadow: 0 18px 35px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-0.7deg);\r\n filter: drop-shadow(0 8px 14px rgba(0,0,0,.08));\r\n isolation: isolate;\r\n }\r\n\r\n .note::before { \/* plakband *\/\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -10px;\r\n left: 40px;\r\n width: 70px;\r\n height: 26px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.65), rgba(255,255,255,.25));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-6deg);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n .note h3 {\r\n margin: 2px 0 8px 0;\r\n font-size: 20px\r\n }\r\n\r\n .terms {\r\n margin: 0;\r\n padding-left: 18px\r\n }\r\n\r\n .terms li {\r\n margin: 6px 0\r\n }\r\n\r\n .more-link {\r\n position: absolute;\r\n bottom: 12px;\r\n right: 12px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 10px 14px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n color: #fff;\r\n box-shadow: 0 10px 22px var(--ring);\r\n }\r\n\r\n .more-link:focus {\r\n outline: 3px solid var(--ring);\r\n outline-offset: 3px\r\n }\r\n\r\n \/* ====== TL;DR ====== *\/\r\n .tldr {\r\n padding: 16px 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr h3 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr p {\r\n margin: 8px 0\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Book navigation ====== *\/\r\n .book-nav {\r\n position: sticky;\r\n bottom: 10px;\r\n margin-top: 26px;\r\n z-index: 5;\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 14px;\r\n }\r\n\r\n .nav-btn {\r\n display: inline-flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 10px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 12px 16px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n }\r\n\r\n .nav-btn svg {\r\n width: 22px;\r\n height: 22px;\r\n opacity: .9\r\n }\r\n\r\n .nav-btn:hover {\r\n outline: 3px solid var(--ring)\r\n }\r\n\r\n .nav-btn[disabled] {\r\n opacity: .5;\r\n cursor: not-allowed\r\n }\r\n\r\n .nav-info {\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n padding: 10px 14px;\r\n border-radius: 999px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Helpers ====== *\/\r\n .sr-only {\r\n position: absolute;\r\n width: 1px;\r\n height: 1px;\r\n padding: 0;\r\n margin: -1px;\r\n overflow: hidden;\r\n clip: rect(0,0,0,0);\r\n white-space: nowrap;\r\n border: 0\r\n }\r\n\r\n mark {\r\n background: linear-gradient(transparent 60%, rgba(91,124,250,.25) 60%)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Print styles ====== *\/\r\n @media print {\r\n body {\r\n background: #fff\r\n }\r\n\r\n .topbar .brand .logo {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .progress-wrap, .book-nav, .note::before {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr .6fr\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: inherit;\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Hoofdstukafbeelding (boven begrippen, vaste grootte) ====== *\/\r\n .image-note {\r\n background: #fff;\r\n border-radius: 14px;\r\n box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,.12);\r\n padding: 12px;\r\n margin: 0;\r\n position: relative;\r\n transform: rotate(-1.2deg);\r\n width: 100%;\r\n height: 800px; \/* vaste weergavegrootte desktop *\/\r\n max-height: 800px;\r\n overflow: hidden;\r\n }\r\n\r\n .image-note img {\r\n display: block;\r\n width: 100%;\r\n height: 100%;\r\n object-fit: contain; \/* past binnen het kader, nooit te lang\/breed *\/\r\n border-radius: 10px;\r\n }\r\n\r\n .image-note .tape {\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -12px;\r\n left: 50%;\r\n transform: translateX(-50%) rotate(-4deg);\r\n width: 80px;\r\n height: 28px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.7), rgba(255,255,255,.3));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.2);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .image-note {\r\n height: 420px;\r\n max-height: 420px;\r\n }\r\n \/* mobiel *\/\r\n }\r\n <\/style>\r\n<\/head>\r\n<body>\r\n <a class=\"sr-only\" href=\"#main\">Ga naar inhoud<\/a>\r\n <div class=\"container\">\r\n <header class=\"topbar\">\r\n <div class=\"brand\" aria-label=\"Boekgegevens\">\r\n <div class=\"logo\" aria-hidden=\"true\">\r\n \r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" role=\"img\" aria-label=\"Boekpictogram\"><path d=\"M6 2h9a3 3 0 0 1 3 3v14.5a.5.5 0 0 1-.8.4c-1.1-.8-2.5-1.1-3.9-1.1H6a2 2 0 0 0-2 2V4a2 2 0 0 1 2-2Zm0 2a0 0 0 0 0 0 0v13h7.3c1.3 0 2.6.3 3.7.9V5a1 1 0 0 0-1-1Z\" \/><\/svg>\r\n <\/div>\r\n <div>\r\n <h1 id=\"bookTitle\">Titel van het boek<\/h1>\r\n <div class=\"chapter-meta\">\r\n Basisstof 1<\/span>\r\n <\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <div class=\"chapter-meta\" aria-live=\"polite\">\r\n 1 \/ 1<\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/header>\r\n\r\n <div class=\"progress-wrap\" aria-hidden=\"true\">\r\n <div class=\"progress\"><\/span><\/div>\r\n <\/div>\r\n\r\n <main id=\"main\" class=\"layout\" tabindex=\"-1\">\r\n <section class=\"card summary\" aria-labelledby=\"chapterTitle\">\r\n <h2 id=\"chapterTitle\">Hoofdstuknaam<\/h2>\r\n Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk.<\/p>\r\n <div id=\"summaryBody\">\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/section>\r\n\r\n <aside class=\"side\">\r\n \r\n <section class=\"image-note\" id=\"chapterImageWrap\">\r\n <img decoding=\"async\" id=\"chapterImage\" src=\"\" alt=\"Illustratie bij dit hoofdstuk\" loading=\"lazy\">\r\n <\/span>\r\n <\/section>\r\n \r\n\r\n <section class=\"note\" aria-labelledby=\"begrippenTitle\">\r\n <h3 id=\"begrippenTitle\">Belangrijke begrippen<\/h3>\r\n <ul class=\"terms\" id=\"termsList\"><\/ul>\r\n <a id=\"moreTerms\" class=\"more-link\" href=\"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Meer begrippen \u2192<\/a>\r\n <\/section>\r\n\r\n <section class=\"tldr card\" aria-labelledby=\"tldrTitle\">\r\n <h3 id=\"tldrTitle\">Kort samengevat<\/h3>\r\n <div id=\"tldrBody\"><\/div>\r\n <\/section>\r\n <\/aside>\r\n <\/main>\r\n\r\n <nav class=\"book-nav\" aria-label=\"Hoofdstuknavigatie\">\r\n <button id=\"prevBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar vorig hoofdstuk\">\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M15.41 7.41 14 6l-6 6 6 6 1.41-1.41L10.83 12z\" \/><\/svg>\r\n Vorige\r\n <\/button>\r\n <div class=\"nav-info\">Basisstof 1 van 1<\/span><\/div>\r\n <button id=\"nextBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar volgend hoofdstuk\">\r\n Volgende\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M8.59 16.59 13.17 12 8.59 7.41 10 6l6 6-6 6z\" \/><\/svg>\r\n <\/button>\r\n <\/nav>\r\n <\/div>\r\n\r\n <script>\r\n \/\/ ====== VULLEN MET JE EIGEN DATA ======\r\n \/\/ Pas de BOOK-const aan voor jouw boek\/hoofdstukken. Je kunt dit in dezelfde file houden of later via JSON laten inladen.\r\n const BOOK = {\r\n title: \"Thema 9: Stofwisseling in de cel\", \/\/ \ud83d\udc49 boeknaam\r\n chapters: [\r\n \r\n\r\n\r\n {\r\n id: 1,\r\n title: \"Chemie in cellen\",\r\n subtitle: \"Zonder duizenden chemische processen is er geen leven\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-18_53_16.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nAlle chemische processen die in cellen plaatsvinden noem je <\/span>stofwisseling<\/strong> of <\/span>metabolisme<\/strong>. Deze processen zijn noodzakelijk voor <\/span>groei<\/strong>, <\/span>ontwikkeling<\/strong>, <\/span>energievoorziening<\/strong> en het in stand houden van de <\/span>homeostase<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<h3>Anorganische en organische stoffen<\/strong><\/h3>\r\nCellen bestaan uit <\/span>anorganische<\/strong> en <\/span>organische stoffen<\/strong>:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Anorganische stoffen<\/strong>: bevatten weinig energie, eenvoudige moleculen zoals <\/span>water<\/strong>, <\/span>zouten<\/strong>, <\/span>zuurstof<\/strong> en <\/span>koolstofdioxide<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Organische stoffen<\/strong>: grotere moleculen met altijd <\/span>koolstof (C)<\/strong> en meestal <\/span>waterstof (H)<\/strong>. Ze bevatten veel <\/span>chemische energie<\/strong>. Voorbeelden: <\/span>koolhydraten<\/strong>, <\/span>vetten<\/strong>, <\/span>eiwitten<\/strong>, <\/span>DNA<\/strong> en <\/span>ATP<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Energierijke bindingen<\/strong><\/h3>\r\nDe <\/span>energie<\/strong> in organische stoffen zit opgeslagen in de <\/span>bindingen<\/strong> tussen <\/span>atomen<\/strong>. Bij het verbreken van deze bindingen komt <\/span>chemische energie<\/strong> vrij, die cellen kunnen gebruiken voor processen als <\/span>beweging<\/strong>, <\/span>transport<\/strong> en <\/span>groei<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<h3>Belangrijke organische stoffen in cellen<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Koolhydraten<\/strong>: leveren <\/span>energie<\/strong> (bijvoorbeeld glucose), worden opgeslagen als <\/span>glycogeen<\/strong> of <\/span>zetmeel<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vetten (lipiden)<\/strong>: belangrijke <\/span>brandstof<\/strong> (meer energie dan koolhydraten), dienen ook als <\/span>reservestof<\/strong>, <\/span>bouwstof<\/strong> (celmembranen) en <\/span>isolatie<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Eiwitten<\/strong>: opgebouwd uit <\/span>aminozuren<\/strong>, dienen als <\/span>bouwstof<\/strong> (spieren, enzymen, hormonen) en soms als <\/span>brandstof<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">DNA en RNA<\/strong>: bevatten <\/span>erfelijke informatie<\/strong> en regelen de <\/span>eiwitsynthese<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">ATP (adenosinetrifosfaat)<\/strong>: universele <\/span>energiedrager<\/strong> in de cel.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Enzymen en reacties<\/strong><\/h3>\r\nVeel reacties in cellen verlopen traag of helemaal niet zonder <\/span>enzymen<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Enzymen<\/strong> zijn <\/span>eiwitten<\/strong> die reacties mogelijk maken of versnellen zonder zelf verbruikt te worden.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ze zijn <\/span>substraatspecifiek<\/strong>: elk enzym werkt slechts op één bepaald <\/span>substraat<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nEnzymen verlagen de <\/span>activeringsenergie<\/strong>, waardoor reacties sneller verlopen.<\/span> <\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Stofwisseling (metabolisme) \u2013 geheel van chemische reacties in cellen\",\r\n\"Anorganische stoffen \u2013 eenvoudige stoffen zonder veel energie (bijv. water, zouten, CO\u2082, O\u2082)\",\r\n\"Organische stoffen \u2013 grotere moleculen met koolstof, energierijk (bv. glucose, vetten, eiwitten, DNA)\",\r\n\"Koolhydraten \u2013 energierijke moleculen, brandstof en reservestof\",\r\n\"Vetten (lipiden) \u2013 brandstof, bouwstof en isolatie\",\r\n\"Eiwitten \u2013 opgebouwd uit aminozuren, belangrijke bouwstof en enzymen\",\r\n\"DNA\/RNA \u2013 dragers van erfelijke informatie en betrokken bij eiwitsynthese\",\r\n\"ATP \u2013 universele energiedrager\",\r\n\"Enzym \u2013 eiwit dat reacties versnelt en substraatspecifiek werkt\",\r\n\"Substraat \u2013 stof waarop een enzym inwerkt\",\r\n\"Activeringsenergie \u2013 minimale energie die nodig is om een reactie te starten\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Cellen bestaan uit anorganische en organische stoffen. Organische stoffen zoals koolhydraten, vetten, eiwitten, DNA en ATP zijn van groot belang voor energievoorziening, bouw en informatieopslag. Stofwisseling omvat alle chemische reacties in cellen en wordt gestuurd door enzymen, die reacties versnellen en mogelijk maken. Hierdoor kunnen cellen effici\u00ebnt energie vrijmaken en de stoffen opbouwen die nodig zijn voor leven en groei.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 2,\r\n title: \"Enzymen\",\r\n subtitle: \"Enzymen zijn eiwitten die als katalysator werken\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-18_53_58.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nIn cellen verlopen voortdurend <\/span>chemische reacties<\/strong>, zoals de afbraak van voedingsstoffen en de opbouw van nieuwe moleculen. Deze reacties verlopen vaak te langzaam om het leven in stand te houden. <\/span>Enzymen<\/strong> zijn <\/span>eiwitten<\/strong> die als <\/span>katalysator<\/strong> werken: ze versnellen reacties zonder zelf verbruikt te worden.<\/span><\/p>\r\n<h3>Werking van enzymen<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Enzymen hebben een <\/span>actief centrum<\/strong>, een specifieke plek waar het <\/span>substraat<\/strong> (de stof waarop het enzym werkt) bindt.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Het enzym en het substraat vormen samen een <\/span>enzym-substraatcomplex<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Tijdens de reactie wordt het substraat omgezet in een <\/span>reactieproduct<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Daarna laat het product los en kan het enzym opnieuw worden gebruikt.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nOmdat het <\/span>actieve centrum<\/strong> een unieke vorm heeft, is de werking van enzymen <\/span>substraatspecifiek<\/strong>: elk enzym werkt slechts op één bepaald substraat.<\/span><\/p>\r\n<h3>Activeringsenergie<\/strong><\/h3>\r\nVoor elke chemische reactie is <\/span>activeringsenergie<\/strong> nodig. Enzymen verlagen deze drempel, waardoor reacties sneller en bij lagere temperaturen kunnen plaatsvinden. Hierdoor verlopen de processen in cellen efficiënt en energiezuinig.<\/span><\/p>\r\n<h3>Invloed van milieufactoren<\/strong><\/h3>\r\nDe werking van enzymen is afhankelijk van <\/span>omgevingsfactoren<\/strong>:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Temperatuur<\/strong>: elk enzym heeft een <\/span>optimumtemperatuur<\/strong> waarbij het het snelst werkt. Bij hogere temperaturen kunnen enzymen <\/span>denatureren<\/strong> (hun vorm verliezen), waardoor ze onwerkzaam worden.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">pH<\/strong>: enzymen hebben een <\/span>optimum-pH<\/strong>. Afwijkingen kunnen de vorm van het actieve centrum veranderen, waardoor het enzym zijn functie verliest.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Substraatconcentratie<\/strong>: bij een hogere concentratie neemt de reactiesnelheid toe, totdat alle enzymen bezet zijn (<\/span>verzadiging<\/strong>).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Enzymconcentratie<\/strong>: meer enzymen betekent dat er meer reacties per tijdseenheid kunnen plaatsvinden.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Co-enzymen en cofactoren<\/strong><\/h3>\r\nSommige enzymen hebben hulpstoffen nodig om te functioneren:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Een <\/span>cofactor<\/strong> is een <\/span>anorganische hulpstof<\/strong> (bijv. een metaalion als Zn²\u207a of Fe²\u207a).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Een <\/span>co-enzym<\/strong> is een <\/span>organische hulpstof<\/strong> (bijv. vitaminen of ATP).<\/span> <\/span> Zonder deze hulpstoffen kan het enzym zijn functie vaak niet uitoefenen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Enzymatische reacties in de stofwisseling<\/strong><\/h3>\r\nEnzymen spelen een rol in zowel <\/span>assimilatie<\/strong> (opbouw van grotere moleculen) als <\/span>dissimilatie<\/strong> (afbraak van moleculen). Vaak vormen meerdere enzymen samen een <\/span>reactieketen<\/strong>, waarbij het product van de ene reactie het substraat is voor de volgende.<\/span><\/p>\r\nBij zulke ketens kan het <\/span>eindproduct<\/strong> de activiteit van een enzym in de keten remmen. Dit heet <\/span>negatieve terugkoppeling<\/strong> en zorgt voor een <\/span>dynamisch evenwicht<\/strong> in de stofwisseling.<\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Enzym \u2013 eiwit dat reacties versnelt (katalysator)\",\r\n\"Substraat \u2013 stof waarop een enzym inwerkt\",\r\n\"Actief centrum \u2013 plaats in het enzym waar het substraat bindt\",\r\n\"Enzym-substraatcomplex \u2013 tijdelijke binding van enzym en substraat\",\r\n\"Reactieproduct \u2013 stof die ontstaat na de enzymatische reactie\",\r\n\"Substraatspecificiteit \u2013 eigenschap dat elk enzym maar op \u00e9\u00e9n substraat werkt\",\r\n\"Activeringsenergie \u2013 minimale energie die nodig is voor een reactie; wordt verlaagd door enzymen\",\r\n\"Optimumtemperatuur \u2013 temperatuur waarbij een enzym het snelst werkt\",\r\n\"Denaturatie \u2013 blijvende verandering in de ruimtelijke structuur van een enzym, waardoor het inactief wordt\",\r\n\"Optimum-pH \u2013 zuurgraad waarbij een enzym optimaal functioneert\",\r\n\"Verzadiging \u2013 situatie waarin alle enzymen bezet zijn door substraat\",\r\n\"Cofactor \u2013 anorganische hulpstof voor een enzym\",\r\n\"Co-enzym \u2013 organische hulpstof voor een enzym (bijv. vitamine, ATP)\",\r\n\"Reactieketen \u2013 opeenvolging van enzymatische reacties\",\r\n\"Negatieve terugkoppeling \u2013 remming van een proces door het eindproduct\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Enzymen zijn onmisbare eiwitten die als katalysator werken en zo de activeringsenergie verlagen. Ze zijn substraatspecifiek en hebben een optimumtemperatuur en optimum-pH waarbij ze het beste functioneren. Factoren zoals temperatuur, pH, substraat- en enzymconcentratie be\u00efnvloeden hun werking. Sommige enzymen hebben cofactoren of co-enzymen nodig om te functioneren. Enzymen spelen een centrale rol in stofwisselingsreacties, die vaak in reactieketens verlopen. Via negatieve terugkoppeling kan de cel haar stofwisseling nauwkeurig reguleren.\"\r\n },\r\n {\r\n id: 3,\r\n title: \"Koolstofassimilatie\",\r\n subtitle: \"Hoe maak je energie van koolstof?\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-19_00_23.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nKoolstofassimilatie<\/strong> is het proces waarbij organismen uit <\/span>koolstofdioxide (CO\u2082)<\/strong> en <\/span>water (H\u2082O)<\/strong> energierijke <\/span>organische stoffen<\/strong> maken, zoals <\/span>glucose<\/strong>. Dit gebeurt door <\/span>autotrofe organismen<\/strong> (planten, algen en sommige bacteriën) met behulp van <\/span>fotosynthese<\/strong>.<\/span><\/p>\r\nDe algemene reactievergelijking:<\/span><\/p>\r\n6 CO\u2082 + 6 H\u2082O + lichtenergie → C\u2086H\u2081\u2082O\u2086 + 6 O\u2082<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Assimilatie<\/strong> = opbouw van grotere organische moleculen uit kleinere moleculen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bij fotosynthese wordt <\/span>lichtenergie<\/strong> omgezet in <\/span>chemische energie<\/strong>, vastgelegd in de <\/span>bindingen van glucose<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Chloroplasten en bladgroen<\/strong><\/h3>\r\nFotosynthese vindt plaats in <\/span>chloroplasten<\/strong> (bladgroenkorrels), die het pigment <\/span>chlorofyl<\/strong> bevatten. Chlorofyl vangt <\/span>lichtenergie<\/strong> op en gebruikt deze om de reacties in gang te zetten.<\/span><\/p>\r\nEen chloroplast bestaat uit:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Stroma<\/strong>: waterige vloeistof met enzymen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Grana<\/strong>: stapeltjes <\/span>thylakoïden<\/strong> waarin de <\/span>lichtreacties<\/strong> plaatsvinden.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">DNA en ribosomen<\/strong>, zodat de chloroplast eigen eiwitten kan maken.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Lichtreacties<\/strong><\/h3>\r\nDe <\/span>lichtreacties<\/strong> vinden plaats in de <\/span>thylakoïden<\/strong> en gebruiken <\/span>zonlicht<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Water wordt gesplitst in <\/span>zuurstof<\/strong>, <\/span>protonen (H\u207a)<\/strong> en <\/span>elektronen<\/strong> (fotolyse).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Zuurstof<\/strong> verlaat de cel als afvalstof.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">ATP<\/strong> en <\/span>NADPH<\/strong> worden gevormd en opgeslagen als energiedragers.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Donkerreacties (Calvincyclus)<\/strong><\/h3>\r\nDe <\/span>donkerreacties<\/strong> vinden plaats in het <\/span>stroma<\/strong> en zijn onafhankelijk van licht (maar gebruiken wel de producten van de lichtreacties).<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">CO\u2082<\/strong> wordt met behulp van <\/span>ATP<\/strong> en <\/span>NADPH<\/strong> omgezet in <\/span>glucose<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Dit proces verloopt via de <\/span>Calvincyclus<\/strong>, waarin telkens <\/span>CO\u2082<\/strong> wordt vastgelegd door het enzym <\/span>Rubisco<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Uit glucose kunnen planten andere organische stoffen maken, zoals <\/span>zetmeel<\/strong>, <\/span>vetten<\/strong> en <\/span>eiwitten<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Nettoresultaat<\/strong><\/h3>\r\nBij fotosynthese wordt <\/span>energie vastgelegd<\/strong> in organische moleculen en komt <\/span>zuurstof<\/strong> vrij. Glucose kan vervolgens worden gebruikt voor:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Dissimilatie<\/strong> (afbraak tot ATP voor energie).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Voortgezette assimilatie<\/strong> (vorming van vetten, eiwitten, DNA, zetmeel).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Belang voor ecosystemen<\/strong><\/h3>\r\nKoolstofassimilatie<\/strong> vormt de basis van de <\/span>voedselketen<\/strong>. Producenten (planten, algen, cyanobacteriën) zetten anorganische stoffen om in organische stoffen die vervolgens door <\/span>consumenten<\/strong> en <\/span>reducenten<\/strong> worden gebruikt. Hierdoor wordt energie doorgegeven in een ecosysteem.<\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Assimilatie \u2013 opbouw van organische stoffen uit kleinere moleculen\",\r\n\"Koolstofassimilatie \u2013 vorming van glucose uit CO\u2082 en H\u2082O\",\r\n\"Fotosynthese \u2013 proces waarbij lichtenergie wordt omgezet in chemische energie\",\r\n\"Chloroplast \u2013 organel waar fotosynthese plaatsvindt\",\r\n\"Chlorofyl \u2013 bladgroen, pigment dat lichtenergie opvangt\",\r\n\"Lichtreacties \u2013 reacties in thylako\u00efden waarbij ATP, NADPH en O\u2082 ontstaan\",\r\n\"Fotolyse \u2013 splitsing van water door licht\",\r\n\"Donkerreacties (Calvincyclus) \u2013 omzetting van CO\u2082 in glucose in het stroma\",\r\n\"Rubisco \u2013 enzym dat CO\u2082 vastlegt in de Calvincyclus\",\r\n\"Voortgezette assimilatie \u2013 omzetting van glucose in andere organische stoffen (zetmeel, vetten, eiwitten)\",\r\n\"Producenten \u2013 organismen die door fotosynthese organische stoffen vormen\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Bij koolstofassimilatie zetten autotrofe organismen via fotosynthese anorganische stoffen om in glucose. Dit gebeurt in de chloroplasten, waar lichtreacties ATP, NADPH en zuurstof opleveren, en de donkerreacties (Calvincyclus) glucose vormen uit CO\u2082. Glucose kan worden gebruikt voor energievoorziening of voortgezette assimilatie. Koolstofassimilatie is de basis van de voedselketen en levert de energie en organische stoffen die alle organismen nodig hebben om te leven.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 4,\r\n title: \"Voortgezette assimilatie\",\r\n subtitle: \"Van glucose naar andere stoffen\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-19_02_40.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nDe bij de <\/span>fotosynthese<\/strong> gevormde <\/span>glucose<\/strong> is een basisstof waaruit cellen allerlei andere <\/span>organische moleculen<\/strong> kunnen opbouwen. Dit proces heet <\/span>voortgezette assimilatie<\/strong>. Hierbij ontstaan grotere moleculen zoals <\/span>koolhydraten<\/strong>, <\/span>vetten<\/strong>, <\/span>eiwitten<\/strong> en <\/span>DNA<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<h3>Koolhydraten<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glucose<\/strong> kan worden omgezet in <\/span>zetmeel<\/strong> (opslagvorm bij planten) of in <\/span>glycogeen<\/strong> (opslagvorm bij dieren en mensen).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Het kan ook worden omgezet in <\/span>cellulose<\/strong>, een belangrijke <\/span>bouwstof<\/strong> voor de celwanden van planten.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Vetten (lipiden)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glucose<\/strong> kan dienen als uitgangsstof voor de vorming van <\/span>vetzuren<\/strong> en <\/span>glycerol<\/strong>, waaruit <\/span>vetten<\/strong> worden opgebouwd.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vetten<\/strong> hebben verschillende functies: ze dienen als <\/span>brandstof<\/strong> (veel energie per gram), als <\/span>reservestof<\/strong> (energieopslag), als <\/span>isolatie<\/strong> en als <\/span>bouwstof<\/strong> (onderdeel van celmembranen, <\/span>fosfolipiden<\/strong>).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Eiwitten<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Eiwitten<\/strong> bestaan uit <\/span>aminozuren<\/strong>. Sommige aminozuren kunnen door organismen zelf worden gemaakt uit glucose en stikstofhoudende stoffen (<\/span>niet-essentiële aminozuren<\/strong>).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Andere aminozuren moeten via voeding worden opgenomen (<\/span>essentiële aminozuren<\/strong>).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Uit aminozuren maakt de cel <\/span>eiwitten<\/strong> zoals <\/span>enzymen<\/strong>, <\/span>hormonen<\/strong>, <\/span>spiereiwitten<\/strong> (actine, myosine) en <\/span>structuureiwitten<\/strong> (collageen).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>DNA en RNA<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Voor de opbouw van <\/span>DNA<\/strong> en <\/span>RNA<\/strong> zijn <\/span>nucleotiden<\/strong> nodig. Deze worden gevormd uit <\/span>glucose<\/strong> (suikerdeel: desoxyribose of ribose), <\/span>fosfaatgroepen<\/strong> en <\/span>stikstofbasen<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">DNA en RNA zijn essentieel voor <\/span>eiwitsynthese<\/strong> en <\/span>erfelijke informatie<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Belang van voortgezette assimilatie<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Levert <\/span>bouwstoffen<\/strong> voor cellen en weefsels.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Zorgt voor <\/span>energieopslag<\/strong> in de vorm van <\/span>vetten<\/strong> of <\/span>glycogeen<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nVormt de basis voor het functioneren van <\/span>enzymen<\/strong>, <\/span>hormonen<\/strong>, <\/span>DNA<\/strong> en <\/span>celmembranen<\/strong>.<\/span> <\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Voortgezette assimilatie \u2013 omzetting van glucose in andere organische stoffen\",\r\n\"Koolhydraten \u2013 zetmeel, glycogeen, cellulose\",\r\n\"Zetmeel \u2013 opslagvorm van glucose in planten\",\r\n\"Glycogeen \u2013 opslagvorm van glucose in dieren en mensen\",\r\n\"Cellulose \u2013 bouwstof in celwanden van planten\",\r\n\"Vetten (lipiden) \u2013 opgebouwd uit glycerol en vetzuren, dienen als brandstof, reservestof, isolatie en bouwstof\",\r\n\"Fosfolipiden \u2013 vetten die onderdeel zijn van celmembranen\",\r\n\"Aminozuren \u2013 bouwstenen van eiwitten\",\r\n\"Essenti\u00eble aminozuren \u2013 aminozuren die via voeding moeten worden opgenomen\",\r\n\"Eiwitten \u2013 opgebouwd uit aminozuren, o.a. enzymen, hormonen, spiereiwitten, structuureiwitten\",\r\n\"Nucleotiden \u2013 bouwstenen van DNA en RNA\",\r\n\"DNA en RNA \u2013 dragen erfelijke informatie en sturen eiwitsynthese\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Bij voortgezette assimilatie wordt glucose omgezet in grotere organische moleculen. Zo ontstaan koolhydraten (zetmeel, glycogeen, cellulose), vetten (uit glycerol en vetzuren), eiwitten (uit aminozuren) en nucleotiden (voor DNA en RNA). Deze stoffen zijn essentieel als bouwstof, brandstof, reservestof en voor het opslaan en gebruiken van erfelijke informatie. Dankzij voortgezette assimilatie kunnen organismen complexe structuren en functies opbouwen en in stand houden.\"\r\n },\r\n {\r\n id: 5,\r\n title: \"Dissimilatie\",\r\n subtitle: \"Wat is dissimilatie? Heel erg belangrijk!\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-19_07_24.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nDissimilatie<\/strong> is het proces waarbij <\/span>organische moleculen<\/strong> worden afgebroken om <\/span>energie<\/strong> vrij te maken. Deze energie wordt gebruikt voor allerlei processen in het lichaam, zoals <\/span>spiercontracties<\/strong>, <\/span>transport van stoffen<\/strong> en het <\/span>aanmaken van nieuwe moleculen<\/strong>. Een deel van de energie gaat altijd verloren als <\/span>warmte<\/strong>.<\/span><\/p>\r\nDe vrijgekomen energie wordt tijdelijk vastgelegd in de vorm van <\/span>ATP (adenosinetrifosfaat)<\/strong>, de universele <\/span>energiedrager<\/strong> van de cel.<\/span><\/p>\r\n<h3>Functie van dissimilatie<\/strong><\/h3>\r\nDe energie die vrijkomt bij dissimilatie is nodig voor:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Beweging<\/strong>: contractie van spieren en beweging van cilia of flagellen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Transport<\/strong>: actief transport door membranen, zoals de natrium-kaliumpomp.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Biosynthese<\/strong>: opbouw van moleculen zoals eiwitten, DNA en membranen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Temperatuurregeling<\/strong>: bij warmbloedige dieren helpt de warmteproductie om een constante <\/span>lichaamstemperatuur<\/strong> te handhaven.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Soorten dissimilatie<\/strong><\/h3>\r\n<h4>1. Aerobe dissimilatie (verbranding)<\/strong><\/h4>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vindt plaats met voldoende <\/span>zuurstof<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glucose wordt volledig afgebroken tot <\/span>koolstofdioxide (CO\u2082)<\/strong> en <\/span>water (H\u2082O)<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Hierbij komt veel <\/span>ATP<\/strong> vrij (30–38 moleculen ATP per glucose).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Reactievergelijking:<\/span> <\/span> C\u2086H\u2081\u2082O\u2086 + 6 O\u2082 → 6 CO\u2082 + 6 H\u2082O + energie (ATP + warmte)<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Dit proces verloopt in drie stappen:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ol>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glycolyse<\/strong> (in het cytoplasma): glucose wordt omgezet in pyrodruivenzuur; er ontstaan 2 ATP en 2 NADH.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Citroenzuurcyclus (Krebs-cyclus)<\/strong> (in mitochondriën): pyrodruivenzuur wordt verder afgebroken; er ontstaan CO\u2082, ATP, NADH en FADH\u2082.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Oxidatieve fosforylering (elektronentransportketen)<\/strong>: NADH en FADH\u2082 leveren elektronen; er ontstaat veel ATP en water.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ol>\r\n<\/ul>\r\n<h4>2. Anaerobe dissimilatie (gisting)<\/strong><\/h4>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vindt plaats zonder zuurstof.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Veel minder efficiënt: slechts 2 ATP per glucose.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Voorbeelden:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Melkzuurgisting<\/strong> (in spieren bij zuurstoftekort, melkzuurbacteriën):<\/span> <\/span> glucose → melkzuur + energie (2 ATP)<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Alcoholische gisting<\/strong> (bij gisten):<\/span> <\/span> glucose → ethanol + CO\u2082 + energie (2 ATP)<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Nadeel: er hoopt zich <\/span>melkzuur<\/strong> of <\/span>alcohol<\/strong> op, wat schadelijk kan zijn.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Dissimilatie van andere organische stoffen<\/strong><\/h3>\r\nNaast glucose kunnen ook andere moleculen worden afgebroken:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vetten<\/strong>: worden gesplitst in <\/span>glycerol<\/strong> en <\/span>vetzuren<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glycerol wordt omgezet in glucose of in pyrodruivenzuur.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vetzuren worden afgebroken via <\/span>β-oxidatie<\/strong> tot acetyl-CoA, dat de citroenzuurcyclus ingaat.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Leveren per gram bijna twee keer zoveel energie als koolhydraten.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Eiwitten<\/strong>: worden afgebroken tot <\/span>aminozuren<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">De stikstofhoudende delen worden verwijderd en omgezet in <\/span>ureum<\/strong> (afvalstof, uitgescheiden via de nieren).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">De rest van het aminozuur wordt gebruikt in de citroenzuurcyclus of omgezet in glucose of vet.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ul>\r\n<h3>ATP: universele energiedrager<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">ATP<\/strong> bestaat uit <\/span>adenine<\/strong>, <\/span>ribose<\/strong> en drie <\/span>fosfaatgroepen<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">In de binding tussen de fosfaatgroepen zit veel energie opgeslagen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bij de afsplitsing van een fosfaatgroep ontstaat <\/span>ADP + Pi<\/strong>, waarbij energie vrijkomt.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">ATP wordt continu <\/span>gerecycled<\/strong>: dagelijks wordt in een menselijk lichaam evenveel ATP omgezet als het eigen lichaamsgewicht.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Dissimilatie en homeostase<\/strong><\/h3>\r\nDe hoeveelheid dissimilatie wordt aangepast aan de <\/span>energiebehoefte<\/strong> van het lichaam. Bij inspanning neemt de vraag naar ATP toe en wordt de dissimilatie versneld. Bij rust verloopt dissimilatie langzamer. Het samenspel tussen <\/span>hormonen<\/strong> (zoals insuline en glucagon) en het <\/span>zenuwstelsel<\/strong> regelt dit dynamisch evenwicht.<\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Dissimilatie \u2013 afbraak van organische stoffen waarbij energie vrijkomt\",\r\n\"Aerobe dissimilatie (verbranding) \u2013 volledige afbraak m\u00e9t zuurstof, veel ATP\",\r\n\"Anaerobe dissimilatie (gisting) \u2013 afbraak zonder zuurstof, weinig ATP\",\r\n\"Glycolyse \u2013 eerste stap van dissimilatie in het cytoplasma, levert 2 ATP\",\r\n\"Citroenzuurcyclus (Krebs-cyclus) \u2013 afbraak van pyrodruivenzuur, levert NADH, FADH\u2082, ATP en CO\u2082\",\r\n\"Elektronentransportketen \u2013 levert het meeste ATP op, vindt plaats in mitochondri\u00ebn\",\r\n\"Melkzuurgisting \u2013 vorm van anaerobe dissimilatie waarbij melkzuur ontstaat\",\r\n\"Alcoholische gisting \u2013 anaerobe dissimilatie waarbij ethanol en CO\u2082 ontstaan\",\r\n\"ATP (adenosinetrifosfaat) \u2013 universele energiedrager\",\r\n\"ADP + Pi \u2013 ontstaat bij afsplitsing van een fosfaatgroep uit ATP\",\r\n\"\u03b2-oxidatie \u2013 afbraak van vetzuren tot acetyl-CoA\",\r\n\"Ureum \u2013 stikstofhoudend afvalproduct van aminozuurafbraak\",\r\n\"Homeostase \u2013 evenwicht in energievoorziening en stofwisseling\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Dissimilatie is de afbraak van organische stoffen zoals glucose, vetten en eiwitten om ATP te vormen. Bij aerobe dissimilatie (met zuurstof) worden glucosemoleculen volledig afgebroken in de glycolyse, citroenzuurcyclus en elektronentransportketen, wat veel ATP oplevert. Bij anaerobe dissimilatie (zonder zuurstof) ontstaat veel minder ATP, en worden stoffen als melkzuur of alcohol gevormd. ATP is de universele energiedrager, nodig voor alle levensprocessen. Dissimilatie past zich aan de energiebehoefte van het organisme aan en speelt daarmee een sleutelrol in het handhaven van de homeostase.\"\r\n },\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n ]\r\n };\r\n\r\n \/\/ ====== APP LOGICA ======\r\n const els = {\r\n bookTitle: document.getElementById('bookTitle'),\r\n chapterBadge: document.getElementById('chapterBadge'),\r\n chapterSub: document.getElementById('chapterSub'),\r\n pageIndicator: document.getElementById('pageIndicator'),\r\n progressBar: document.getElementById('progressBar'),\r\n chapterTitle: document.getElementById('chapterTitle'),\r\n chapterSubtitle: document.getElementById('chapterSubtitle'),\r\n summaryBody: document.getElementById('summaryBody'),\r\n termsList: document.getElementById('termsList'),\r\n moreTerms: document.getElementById('moreTerms'),\r\n tldrBody: document.getElementById('tldrBody'),\r\n chapterCounter: document.getElementById('chapterCounter'),\r\n prevBtn: document.getElementById('prevBtn'),\r\n nextBtn: document.getElementById('nextBtn'),\r\n chapterImage: document.getElementById('chapterImage'),\r\n chapterImageWrap: document.getElementById('chapterImageWrap'),\r\n };\r\n\r\n function getChapterIndexFromURL(){\r\n const url = new URL(window.location);\r\n const h = parseInt(url.searchParams.get('h') || url.hash.replace('#h=',''));\r\n const idx = isFinite(h) && h>0 ? h-1 : 0;\r\n return Math.max(0, Math.min(BOOK.chapters.length-1, idx));\r\n }\r\n\r\n let currentIndex = getChapterIndexFromURL();\r\n\r\n function updateURL(){\r\n const h = currentIndex + 1;\r\n const url = new URL(window.location);\r\n url.searchParams.set('h', String(h));\r\n history.replaceState({}, '', url);\r\n document.title = `${BOOK.title} \u2013 Basisstof ${h}`;\r\n }\r\n\r\n function render(){\r\n const total = BOOK.chapters.length;\r\n const ch = BOOK.chapters[currentIndex];\r\n\r\n els.bookTitle.textContent = BOOK.title;\r\n els.chapterBadge.textContent = `Basisstof ${ch.id}`;\r\n els.chapterSub.textContent = ch.title;\r\n\r\n els.chapterTitle.textContent = ch.title;\r\n els.chapterSubtitle.textContent = ch.subtitle || '';\r\n els.summaryBody.innerHTML = ch.summary;\r\n\r\n \/\/ Afbeelding per hoofdstuk invullen of het hele blok verbergen\r\n if (ch.image) {\r\n els.chapterImage.src = ch.image;\r\n els.chapterImage.alt = `Illustratie bij: ${ch.title}`;\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'block';\r\n } else {\r\n els.chapterImage.src = '';\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'none';\r\n }\r\n\r\n els.termsList.innerHTML = (ch.terms||[]).map(t => `<li>${t}<\/li>`).join('');\r\n els.moreTerms.href = ch.moreTermsUrl || '#';\r\n\r\n els.tldrBody.innerHTML = `${ch.tldr||''}<\/p>`;\r\n\r\n els.pageIndicator.textContent = `${ch.id} \/ ${total}`;\r\n els.chapterCounter.textContent = `Basisstof ${ch.id} van ${total}`;\r\n els.progressBar.style.width = `${(ch.id\/total)*100}%`;\r\n\r\n els.prevBtn.disabled = currentIndex === 0;\r\n els.nextBtn.disabled = currentIndex === total-1;\r\n\r\n updateURL();\r\n }\r\n\r\n function go(delta){\r\n const next = currentIndex + delta;\r\n if(next < 0 || next >= BOOK.chapters.length) return;\r\n currentIndex = next; render();\r\n \/\/ verplaats focus netjes\r\n document.getElementById('main').focus({preventScroll:true});\r\n }\r\n\r\n els.prevBtn.addEventListener('click', () => go(-1));\r\n els.nextBtn.addEventListener('click', () => go(1));\r\n\r\n document.addEventListener('keydown', (e) => {\r\n if(e.key === 'ArrowLeft') { go(-1); }\r\n if(e.key === 'ArrowRight'){ go(1); }\r\n });\r\n\r\n \/\/ Initial render\r\n render();\r\n <\/script>\r\n<\/body>\r\n<\/html>\r\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Samenvatting \u2013 Boek Ga naar inhoud Titel van het boek Basisstof 1 1 \/ 1 Hoofdstuknaam Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk. Belangrijke begrippen Meer begrippen \u2192 Kort samengevat Vorige Basisstof 1 van 1 Volgende<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"folder":[32],"class_list":["post-812","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=812"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2925,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/812\/revisions\/2925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ffolder&post=812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\r\n\r\n\r\n \r\n \r\n Samenvatting \u2013 Boek<\/title>\r\n <meta name=\"description\" content=\"Mooie, printvriendelijke samenvattingspagina met post-it begrippen, TL;DR en boeknavigatie.\" \/>\r\n <style>\r\n \/* ====== Design tokens ====== *\/\r\n :root {\r\n --bg: #f7f7fb;\r\n --surface: #ffffff;\r\n --ink: #0b1020;\r\n --muted: #5e647a;\r\n --accent: #5b7cfa; \/* primaire accentkleur *\/\r\n --accent-2: #9a7bf9; \/* verloop voor knoppen *\/\r\n --ring: rgba(91,124,250,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(11,16,32,.08);\r\n --radius: 18px;\r\n --note: #fff4b1; \/* post-it geel *\/\r\n --note-ink: #3e3a17;\r\n --success: #2ecc71;\r\n --danger: #ff6b6b;\r\n }\r\n\r\n @media (prefers-color-scheme: dark) {\r\n :root {\r\n --bg: #0e1220;\r\n --surface: #151a2c;\r\n --ink: #eef1ff;\r\n --muted: #a9b0d1;\r\n --accent: #7aa2ff;\r\n --accent-2: #b690ff;\r\n --ring: rgba(122,162,255,.35);\r\n --shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,.35);\r\n --note: #f6dd7b;\r\n --note-ink: #2a2610;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Base ====== *\/\r\n *, *::before, *::after {\r\n box-sizing: border-box\r\n }\r\n\r\n html, body {\r\n height: 100%\r\n }\r\n\r\n body {\r\n margin: 0;\r\n background: radial-gradient(1200px 600px at 10% -10%, rgba(91,124,250,.08), transparent 60%), radial-gradient(1000px 700px at 120% 30%, rgba(154,123,249,.06), transparent 60%), var(--bg);\r\n color: var(--ink);\r\n font: 16px\/1.6 system-ui, -apple-system, Segoe UI, Roboto, Ubuntu, Cantarell, Noto Sans, Arial, \"Apple Color Emoji\",\"Segoe UI Emoji\";\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: var(--accent);\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n\r\n a:hover {\r\n text-decoration: underline\r\n }\r\n\r\n .container {\r\n max-width: 1600px;\r\n margin-inline: auto;\r\n padding: 24px;\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Topbar \/ header ====== *\/\r\n .topbar {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 16px;\r\n justify-content: space-between;\r\n margin-bottom: 18px;\r\n }\r\n\r\n .brand {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 12px\r\n }\r\n\r\n .brand .logo {\r\n width: 42px;\r\n height: 42px;\r\n border-radius: 12px;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n display: grid;\r\n place-items: center\r\n }\r\n\r\n .brand .logo svg {\r\n width: 24px;\r\n height: 24px;\r\n fill: white\r\n }\r\n\r\n .brand h1 {\r\n font-size: clamp(18px, 3vw, 24px);\r\n margin: 0\r\n }\r\n\r\n .chapter-meta {\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n gap: 10px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n .badge {\r\n background: linear-gradient(135deg, rgba(91,124,250,.15), rgba(154,123,249,.15));\r\n padding: 6px 10px;\r\n border-radius: 999px;\r\n font-weight: 600\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Progress ====== *\/\r\n .progress-wrap {\r\n margin: 6px 0 20px 0\r\n }\r\n\r\n .progress {\r\n height: 8px;\r\n background: rgba(91,124,250,.15);\r\n border-radius: 999px;\r\n overflow: hidden\r\n }\r\n\r\n .progress > span {\r\n display: block;\r\n height: 100%;\r\n width: 0;\r\n background: linear-gradient(90deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n transition: width .35s ease\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Layout ====== *\/\r\n .layout {\r\n display: grid;\r\n grid-template-columns: 1.2fr .8fr;\r\n gap: 20px\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr;\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Cards ====== *\/\r\n .card {\r\n background: var(--surface);\r\n border-radius: var(--radius);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n position: relative\r\n }\r\n\r\n .summary {\r\n padding: 24px\r\n }\r\n\r\n .summary h2 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: clamp(22px, 3.2vw, 32px)\r\n }\r\n\r\n .summary .subtitle {\r\n color: var(--muted);\r\n margin: 0 0 18px 0\r\n }\r\n\r\n .summary p {\r\n margin: 0 0 12px 0\r\n }\r\n\r\n .summary ul, .summary ol {\r\n padding-left: 22px\r\n }\r\n\r\n .side {\r\n display: grid;\r\n gap: 20px;\r\n align-content: start\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Post-it note (begrippen) ====== *\/\r\n .note {\r\n background: var(--note);\r\n color: var(--note-ink);\r\n border-radius: 10px;\r\n padding: 18px 18px 70px 18px; \/* extra ruimte voor knop *\/\r\n position: relative;\r\n box-shadow: 0 18px 35px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-0.7deg);\r\n filter: drop-shadow(0 8px 14px rgba(0,0,0,.08));\r\n isolation: isolate;\r\n }\r\n\r\n .note::before { \/* plakband *\/\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -10px;\r\n left: 40px;\r\n width: 70px;\r\n height: 26px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.65), rgba(255,255,255,.25));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.12);\r\n transform: rotate(-6deg);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n .note h3 {\r\n margin: 2px 0 8px 0;\r\n font-size: 20px\r\n }\r\n\r\n .terms {\r\n margin: 0;\r\n padding-left: 18px\r\n }\r\n\r\n .terms li {\r\n margin: 6px 0\r\n }\r\n\r\n .more-link {\r\n position: absolute;\r\n bottom: 12px;\r\n right: 12px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 10px 14px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: linear-gradient(135deg,var(--accent),var(--accent-2));\r\n color: #fff;\r\n box-shadow: 0 10px 22px var(--ring);\r\n }\r\n\r\n .more-link:focus {\r\n outline: 3px solid var(--ring);\r\n outline-offset: 3px\r\n }\r\n\r\n \/* ====== TL;DR ====== *\/\r\n .tldr {\r\n padding: 16px 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr h3 {\r\n margin: 0 0 8px 0;\r\n font-size: 18px\r\n }\r\n\r\n .tldr p {\r\n margin: 8px 0\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Book navigation ====== *\/\r\n .book-nav {\r\n position: sticky;\r\n bottom: 10px;\r\n margin-top: 26px;\r\n z-index: 5;\r\n display: flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 14px;\r\n }\r\n\r\n .nav-btn {\r\n display: inline-flex;\r\n align-items: center;\r\n justify-content: center;\r\n gap: 10px;\r\n border: none;\r\n border-radius: 999px;\r\n padding: 12px 16px;\r\n font-weight: 700;\r\n cursor: pointer;\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n }\r\n\r\n .nav-btn svg {\r\n width: 22px;\r\n height: 22px;\r\n opacity: .9\r\n }\r\n\r\n .nav-btn:hover {\r\n outline: 3px solid var(--ring)\r\n }\r\n\r\n .nav-btn[disabled] {\r\n opacity: .5;\r\n cursor: not-allowed\r\n }\r\n\r\n .nav-info {\r\n background: var(--surface);\r\n box-shadow: var(--shadow);\r\n padding: 10px 14px;\r\n border-radius: 999px;\r\n color: var(--muted)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Helpers ====== *\/\r\n .sr-only {\r\n position: absolute;\r\n width: 1px;\r\n height: 1px;\r\n padding: 0;\r\n margin: -1px;\r\n overflow: hidden;\r\n clip: rect(0,0,0,0);\r\n white-space: nowrap;\r\n border: 0\r\n }\r\n\r\n mark {\r\n background: linear-gradient(transparent 60%, rgba(91,124,250,.25) 60%)\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Print styles ====== *\/\r\n @media print {\r\n body {\r\n background: #fff\r\n }\r\n\r\n .topbar .brand .logo {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .progress-wrap, .book-nav, .note::before {\r\n display: none\r\n }\r\n\r\n .layout {\r\n grid-template-columns: 1fr .6fr\r\n }\r\n\r\n a {\r\n color: inherit;\r\n text-decoration: none\r\n }\r\n }\r\n\r\n \/* ====== Hoofdstukafbeelding (boven begrippen, vaste grootte) ====== *\/\r\n .image-note {\r\n background: #fff;\r\n border-radius: 14px;\r\n box-shadow: 0 10px 25px rgba(0,0,0,.12);\r\n padding: 12px;\r\n margin: 0;\r\n position: relative;\r\n transform: rotate(-1.2deg);\r\n width: 100%;\r\n height: 800px; \/* vaste weergavegrootte desktop *\/\r\n max-height: 800px;\r\n overflow: hidden;\r\n }\r\n\r\n .image-note img {\r\n display: block;\r\n width: 100%;\r\n height: 100%;\r\n object-fit: contain; \/* past binnen het kader, nooit te lang\/breed *\/\r\n border-radius: 10px;\r\n }\r\n\r\n .image-note .tape {\r\n content: \"\";\r\n position: absolute;\r\n top: -12px;\r\n left: 50%;\r\n transform: translateX(-50%) rotate(-4deg);\r\n width: 80px;\r\n height: 28px;\r\n background: linear-gradient(180deg, rgba(255,255,255,.7), rgba(255,255,255,.3));\r\n box-shadow: 0 2px 6px rgba(0,0,0,.2);\r\n border-radius: 4px;\r\n }\r\n\r\n @media (max-width: 900px) {\r\n .image-note {\r\n height: 420px;\r\n max-height: 420px;\r\n }\r\n \/* mobiel *\/\r\n }\r\n <\/style>\r\n<\/head>\r\n<body>\r\n <a class=\"sr-only\" href=\"#main\">Ga naar inhoud<\/a>\r\n <div class=\"container\">\r\n <header class=\"topbar\">\r\n <div class=\"brand\" aria-label=\"Boekgegevens\">\r\n <div class=\"logo\" aria-hidden=\"true\">\r\n \r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" role=\"img\" aria-label=\"Boekpictogram\"><path d=\"M6 2h9a3 3 0 0 1 3 3v14.5a.5.5 0 0 1-.8.4c-1.1-.8-2.5-1.1-3.9-1.1H6a2 2 0 0 0-2 2V4a2 2 0 0 1 2-2Zm0 2a0 0 0 0 0 0 0v13h7.3c1.3 0 2.6.3 3.7.9V5a1 1 0 0 0-1-1Z\" \/><\/svg>\r\n <\/div>\r\n <div>\r\n <h1 id=\"bookTitle\">Titel van het boek<\/h1>\r\n <div class=\"chapter-meta\">\r\n Basisstof 1<\/span>\r\n <\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <div class=\"chapter-meta\" aria-live=\"polite\">\r\n 1 \/ 1<\/span>\r\n <\/div>\r\n <\/header>\r\n\r\n <div class=\"progress-wrap\" aria-hidden=\"true\">\r\n <div class=\"progress\"><\/span><\/div>\r\n <\/div>\r\n\r\n <main id=\"main\" class=\"layout\" tabindex=\"-1\">\r\n <section class=\"card summary\" aria-labelledby=\"chapterTitle\">\r\n <h2 id=\"chapterTitle\">Hoofdstuknaam<\/h2>\r\n Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk.<\/p>\r\n <div id=\"summaryBody\">\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/section>\r\n\r\n <aside class=\"side\">\r\n \r\n <section class=\"image-note\" id=\"chapterImageWrap\">\r\n <img decoding=\"async\" id=\"chapterImage\" src=\"\" alt=\"Illustratie bij dit hoofdstuk\" loading=\"lazy\">\r\n <\/span>\r\n <\/section>\r\n \r\n\r\n <section class=\"note\" aria-labelledby=\"begrippenTitle\">\r\n <h3 id=\"begrippenTitle\">Belangrijke begrippen<\/h3>\r\n <ul class=\"terms\" id=\"termsList\"><\/ul>\r\n <a id=\"moreTerms\" class=\"more-link\" href=\"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Meer begrippen \u2192<\/a>\r\n <\/section>\r\n\r\n <section class=\"tldr card\" aria-labelledby=\"tldrTitle\">\r\n <h3 id=\"tldrTitle\">Kort samengevat<\/h3>\r\n <div id=\"tldrBody\"><\/div>\r\n <\/section>\r\n <\/aside>\r\n <\/main>\r\n\r\n <nav class=\"book-nav\" aria-label=\"Hoofdstuknavigatie\">\r\n <button id=\"prevBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar vorig hoofdstuk\">\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M15.41 7.41 14 6l-6 6 6 6 1.41-1.41L10.83 12z\" \/><\/svg>\r\n Vorige\r\n <\/button>\r\n <div class=\"nav-info\">Basisstof 1 van 1<\/span><\/div>\r\n <button id=\"nextBtn\" class=\"nav-btn\" aria-label=\"Ga naar volgend hoofdstuk\">\r\n Volgende\r\n <svg viewBox=\"0 0 24 24\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"M8.59 16.59 13.17 12 8.59 7.41 10 6l6 6-6 6z\" \/><\/svg>\r\n <\/button>\r\n <\/nav>\r\n <\/div>\r\n\r\n <script>\r\n \/\/ ====== VULLEN MET JE EIGEN DATA ======\r\n \/\/ Pas de BOOK-const aan voor jouw boek\/hoofdstukken. Je kunt dit in dezelfde file houden of later via JSON laten inladen.\r\n const BOOK = {\r\n title: \"Thema 9: Stofwisseling in de cel\", \/\/ \ud83d\udc49 boeknaam\r\n chapters: [\r\n \r\n\r\n\r\n {\r\n id: 1,\r\n title: \"Chemie in cellen\",\r\n subtitle: \"Zonder duizenden chemische processen is er geen leven\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-18_53_16.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nAlle chemische processen die in cellen plaatsvinden noem je <\/span>stofwisseling<\/strong> of <\/span>metabolisme<\/strong>. Deze processen zijn noodzakelijk voor <\/span>groei<\/strong>, <\/span>ontwikkeling<\/strong>, <\/span>energievoorziening<\/strong> en het in stand houden van de <\/span>homeostase<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<h3>Anorganische en organische stoffen<\/strong><\/h3>\r\nCellen bestaan uit <\/span>anorganische<\/strong> en <\/span>organische stoffen<\/strong>:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Anorganische stoffen<\/strong>: bevatten weinig energie, eenvoudige moleculen zoals <\/span>water<\/strong>, <\/span>zouten<\/strong>, <\/span>zuurstof<\/strong> en <\/span>koolstofdioxide<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Organische stoffen<\/strong>: grotere moleculen met altijd <\/span>koolstof (C)<\/strong> en meestal <\/span>waterstof (H)<\/strong>. Ze bevatten veel <\/span>chemische energie<\/strong>. Voorbeelden: <\/span>koolhydraten<\/strong>, <\/span>vetten<\/strong>, <\/span>eiwitten<\/strong>, <\/span>DNA<\/strong> en <\/span>ATP<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Energierijke bindingen<\/strong><\/h3>\r\nDe <\/span>energie<\/strong> in organische stoffen zit opgeslagen in de <\/span>bindingen<\/strong> tussen <\/span>atomen<\/strong>. Bij het verbreken van deze bindingen komt <\/span>chemische energie<\/strong> vrij, die cellen kunnen gebruiken voor processen als <\/span>beweging<\/strong>, <\/span>transport<\/strong> en <\/span>groei<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<h3>Belangrijke organische stoffen in cellen<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Koolhydraten<\/strong>: leveren <\/span>energie<\/strong> (bijvoorbeeld glucose), worden opgeslagen als <\/span>glycogeen<\/strong> of <\/span>zetmeel<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vetten (lipiden)<\/strong>: belangrijke <\/span>brandstof<\/strong> (meer energie dan koolhydraten), dienen ook als <\/span>reservestof<\/strong>, <\/span>bouwstof<\/strong> (celmembranen) en <\/span>isolatie<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Eiwitten<\/strong>: opgebouwd uit <\/span>aminozuren<\/strong>, dienen als <\/span>bouwstof<\/strong> (spieren, enzymen, hormonen) en soms als <\/span>brandstof<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">DNA en RNA<\/strong>: bevatten <\/span>erfelijke informatie<\/strong> en regelen de <\/span>eiwitsynthese<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">ATP (adenosinetrifosfaat)<\/strong>: universele <\/span>energiedrager<\/strong> in de cel.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Enzymen en reacties<\/strong><\/h3>\r\nVeel reacties in cellen verlopen traag of helemaal niet zonder <\/span>enzymen<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Enzymen<\/strong> zijn <\/span>eiwitten<\/strong> die reacties mogelijk maken of versnellen zonder zelf verbruikt te worden.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Ze zijn <\/span>substraatspecifiek<\/strong>: elk enzym werkt slechts op één bepaald <\/span>substraat<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nEnzymen verlagen de <\/span>activeringsenergie<\/strong>, waardoor reacties sneller verlopen.<\/span> <\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Stofwisseling (metabolisme) \u2013 geheel van chemische reacties in cellen\",\r\n\"Anorganische stoffen \u2013 eenvoudige stoffen zonder veel energie (bijv. water, zouten, CO\u2082, O\u2082)\",\r\n\"Organische stoffen \u2013 grotere moleculen met koolstof, energierijk (bv. glucose, vetten, eiwitten, DNA)\",\r\n\"Koolhydraten \u2013 energierijke moleculen, brandstof en reservestof\",\r\n\"Vetten (lipiden) \u2013 brandstof, bouwstof en isolatie\",\r\n\"Eiwitten \u2013 opgebouwd uit aminozuren, belangrijke bouwstof en enzymen\",\r\n\"DNA\/RNA \u2013 dragers van erfelijke informatie en betrokken bij eiwitsynthese\",\r\n\"ATP \u2013 universele energiedrager\",\r\n\"Enzym \u2013 eiwit dat reacties versnelt en substraatspecifiek werkt\",\r\n\"Substraat \u2013 stof waarop een enzym inwerkt\",\r\n\"Activeringsenergie \u2013 minimale energie die nodig is om een reactie te starten\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Cellen bestaan uit anorganische en organische stoffen. Organische stoffen zoals koolhydraten, vetten, eiwitten, DNA en ATP zijn van groot belang voor energievoorziening, bouw en informatieopslag. Stofwisseling omvat alle chemische reacties in cellen en wordt gestuurd door enzymen, die reacties versnellen en mogelijk maken. Hierdoor kunnen cellen effici\u00ebnt energie vrijmaken en de stoffen opbouwen die nodig zijn voor leven en groei.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 2,\r\n title: \"Enzymen\",\r\n subtitle: \"Enzymen zijn eiwitten die als katalysator werken\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-18_53_58.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nIn cellen verlopen voortdurend <\/span>chemische reacties<\/strong>, zoals de afbraak van voedingsstoffen en de opbouw van nieuwe moleculen. Deze reacties verlopen vaak te langzaam om het leven in stand te houden. <\/span>Enzymen<\/strong> zijn <\/span>eiwitten<\/strong> die als <\/span>katalysator<\/strong> werken: ze versnellen reacties zonder zelf verbruikt te worden.<\/span><\/p>\r\n<h3>Werking van enzymen<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Enzymen hebben een <\/span>actief centrum<\/strong>, een specifieke plek waar het <\/span>substraat<\/strong> (de stof waarop het enzym werkt) bindt.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Het enzym en het substraat vormen samen een <\/span>enzym-substraatcomplex<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Tijdens de reactie wordt het substraat omgezet in een <\/span>reactieproduct<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Daarna laat het product los en kan het enzym opnieuw worden gebruikt.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nOmdat het <\/span>actieve centrum<\/strong> een unieke vorm heeft, is de werking van enzymen <\/span>substraatspecifiek<\/strong>: elk enzym werkt slechts op één bepaald substraat.<\/span><\/p>\r\n<h3>Activeringsenergie<\/strong><\/h3>\r\nVoor elke chemische reactie is <\/span>activeringsenergie<\/strong> nodig. Enzymen verlagen deze drempel, waardoor reacties sneller en bij lagere temperaturen kunnen plaatsvinden. Hierdoor verlopen de processen in cellen efficiënt en energiezuinig.<\/span><\/p>\r\n<h3>Invloed van milieufactoren<\/strong><\/h3>\r\nDe werking van enzymen is afhankelijk van <\/span>omgevingsfactoren<\/strong>:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Temperatuur<\/strong>: elk enzym heeft een <\/span>optimumtemperatuur<\/strong> waarbij het het snelst werkt. Bij hogere temperaturen kunnen enzymen <\/span>denatureren<\/strong> (hun vorm verliezen), waardoor ze onwerkzaam worden.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">pH<\/strong>: enzymen hebben een <\/span>optimum-pH<\/strong>. Afwijkingen kunnen de vorm van het actieve centrum veranderen, waardoor het enzym zijn functie verliest.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Substraatconcentratie<\/strong>: bij een hogere concentratie neemt de reactiesnelheid toe, totdat alle enzymen bezet zijn (<\/span>verzadiging<\/strong>).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Enzymconcentratie<\/strong>: meer enzymen betekent dat er meer reacties per tijdseenheid kunnen plaatsvinden.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Co-enzymen en cofactoren<\/strong><\/h3>\r\nSommige enzymen hebben hulpstoffen nodig om te functioneren:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Een <\/span>cofactor<\/strong> is een <\/span>anorganische hulpstof<\/strong> (bijv. een metaalion als Zn²\u207a of Fe²\u207a).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Een <\/span>co-enzym<\/strong> is een <\/span>organische hulpstof<\/strong> (bijv. vitaminen of ATP).<\/span> <\/span> Zonder deze hulpstoffen kan het enzym zijn functie vaak niet uitoefenen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Enzymatische reacties in de stofwisseling<\/strong><\/h3>\r\nEnzymen spelen een rol in zowel <\/span>assimilatie<\/strong> (opbouw van grotere moleculen) als <\/span>dissimilatie<\/strong> (afbraak van moleculen). Vaak vormen meerdere enzymen samen een <\/span>reactieketen<\/strong>, waarbij het product van de ene reactie het substraat is voor de volgende.<\/span><\/p>\r\nBij zulke ketens kan het <\/span>eindproduct<\/strong> de activiteit van een enzym in de keten remmen. Dit heet <\/span>negatieve terugkoppeling<\/strong> en zorgt voor een <\/span>dynamisch evenwicht<\/strong> in de stofwisseling.<\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Enzym \u2013 eiwit dat reacties versnelt (katalysator)\",\r\n\"Substraat \u2013 stof waarop een enzym inwerkt\",\r\n\"Actief centrum \u2013 plaats in het enzym waar het substraat bindt\",\r\n\"Enzym-substraatcomplex \u2013 tijdelijke binding van enzym en substraat\",\r\n\"Reactieproduct \u2013 stof die ontstaat na de enzymatische reactie\",\r\n\"Substraatspecificiteit \u2013 eigenschap dat elk enzym maar op \u00e9\u00e9n substraat werkt\",\r\n\"Activeringsenergie \u2013 minimale energie die nodig is voor een reactie; wordt verlaagd door enzymen\",\r\n\"Optimumtemperatuur \u2013 temperatuur waarbij een enzym het snelst werkt\",\r\n\"Denaturatie \u2013 blijvende verandering in de ruimtelijke structuur van een enzym, waardoor het inactief wordt\",\r\n\"Optimum-pH \u2013 zuurgraad waarbij een enzym optimaal functioneert\",\r\n\"Verzadiging \u2013 situatie waarin alle enzymen bezet zijn door substraat\",\r\n\"Cofactor \u2013 anorganische hulpstof voor een enzym\",\r\n\"Co-enzym \u2013 organische hulpstof voor een enzym (bijv. vitamine, ATP)\",\r\n\"Reactieketen \u2013 opeenvolging van enzymatische reacties\",\r\n\"Negatieve terugkoppeling \u2013 remming van een proces door het eindproduct\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Enzymen zijn onmisbare eiwitten die als katalysator werken en zo de activeringsenergie verlagen. Ze zijn substraatspecifiek en hebben een optimumtemperatuur en optimum-pH waarbij ze het beste functioneren. Factoren zoals temperatuur, pH, substraat- en enzymconcentratie be\u00efnvloeden hun werking. Sommige enzymen hebben cofactoren of co-enzymen nodig om te functioneren. Enzymen spelen een centrale rol in stofwisselingsreacties, die vaak in reactieketens verlopen. Via negatieve terugkoppeling kan de cel haar stofwisseling nauwkeurig reguleren.\"\r\n },\r\n {\r\n id: 3,\r\n title: \"Koolstofassimilatie\",\r\n subtitle: \"Hoe maak je energie van koolstof?\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-19_00_23.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nKoolstofassimilatie<\/strong> is het proces waarbij organismen uit <\/span>koolstofdioxide (CO\u2082)<\/strong> en <\/span>water (H\u2082O)<\/strong> energierijke <\/span>organische stoffen<\/strong> maken, zoals <\/span>glucose<\/strong>. Dit gebeurt door <\/span>autotrofe organismen<\/strong> (planten, algen en sommige bacteriën) met behulp van <\/span>fotosynthese<\/strong>.<\/span><\/p>\r\nDe algemene reactievergelijking:<\/span><\/p>\r\n6 CO\u2082 + 6 H\u2082O + lichtenergie → C\u2086H\u2081\u2082O\u2086 + 6 O\u2082<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Assimilatie<\/strong> = opbouw van grotere organische moleculen uit kleinere moleculen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bij fotosynthese wordt <\/span>lichtenergie<\/strong> omgezet in <\/span>chemische energie<\/strong>, vastgelegd in de <\/span>bindingen van glucose<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Chloroplasten en bladgroen<\/strong><\/h3>\r\nFotosynthese vindt plaats in <\/span>chloroplasten<\/strong> (bladgroenkorrels), die het pigment <\/span>chlorofyl<\/strong> bevatten. Chlorofyl vangt <\/span>lichtenergie<\/strong> op en gebruikt deze om de reacties in gang te zetten.<\/span><\/p>\r\nEen chloroplast bestaat uit:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Stroma<\/strong>: waterige vloeistof met enzymen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Grana<\/strong>: stapeltjes <\/span>thylakoïden<\/strong> waarin de <\/span>lichtreacties<\/strong> plaatsvinden.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">DNA en ribosomen<\/strong>, zodat de chloroplast eigen eiwitten kan maken.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Lichtreacties<\/strong><\/h3>\r\nDe <\/span>lichtreacties<\/strong> vinden plaats in de <\/span>thylakoïden<\/strong> en gebruiken <\/span>zonlicht<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Water wordt gesplitst in <\/span>zuurstof<\/strong>, <\/span>protonen (H\u207a)<\/strong> en <\/span>elektronen<\/strong> (fotolyse).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Zuurstof<\/strong> verlaat de cel als afvalstof.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">ATP<\/strong> en <\/span>NADPH<\/strong> worden gevormd en opgeslagen als energiedragers.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Donkerreacties (Calvincyclus)<\/strong><\/h3>\r\nDe <\/span>donkerreacties<\/strong> vinden plaats in het <\/span>stroma<\/strong> en zijn onafhankelijk van licht (maar gebruiken wel de producten van de lichtreacties).<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">CO\u2082<\/strong> wordt met behulp van <\/span>ATP<\/strong> en <\/span>NADPH<\/strong> omgezet in <\/span>glucose<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Dit proces verloopt via de <\/span>Calvincyclus<\/strong>, waarin telkens <\/span>CO\u2082<\/strong> wordt vastgelegd door het enzym <\/span>Rubisco<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Uit glucose kunnen planten andere organische stoffen maken, zoals <\/span>zetmeel<\/strong>, <\/span>vetten<\/strong> en <\/span>eiwitten<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Nettoresultaat<\/strong><\/h3>\r\nBij fotosynthese wordt <\/span>energie vastgelegd<\/strong> in organische moleculen en komt <\/span>zuurstof<\/strong> vrij. Glucose kan vervolgens worden gebruikt voor:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Dissimilatie<\/strong> (afbraak tot ATP voor energie).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Voortgezette assimilatie<\/strong> (vorming van vetten, eiwitten, DNA, zetmeel).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Belang voor ecosystemen<\/strong><\/h3>\r\nKoolstofassimilatie<\/strong> vormt de basis van de <\/span>voedselketen<\/strong>. Producenten (planten, algen, cyanobacteriën) zetten anorganische stoffen om in organische stoffen die vervolgens door <\/span>consumenten<\/strong> en <\/span>reducenten<\/strong> worden gebruikt. Hierdoor wordt energie doorgegeven in een ecosysteem.<\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Assimilatie \u2013 opbouw van organische stoffen uit kleinere moleculen\",\r\n\"Koolstofassimilatie \u2013 vorming van glucose uit CO\u2082 en H\u2082O\",\r\n\"Fotosynthese \u2013 proces waarbij lichtenergie wordt omgezet in chemische energie\",\r\n\"Chloroplast \u2013 organel waar fotosynthese plaatsvindt\",\r\n\"Chlorofyl \u2013 bladgroen, pigment dat lichtenergie opvangt\",\r\n\"Lichtreacties \u2013 reacties in thylako\u00efden waarbij ATP, NADPH en O\u2082 ontstaan\",\r\n\"Fotolyse \u2013 splitsing van water door licht\",\r\n\"Donkerreacties (Calvincyclus) \u2013 omzetting van CO\u2082 in glucose in het stroma\",\r\n\"Rubisco \u2013 enzym dat CO\u2082 vastlegt in de Calvincyclus\",\r\n\"Voortgezette assimilatie \u2013 omzetting van glucose in andere organische stoffen (zetmeel, vetten, eiwitten)\",\r\n\"Producenten \u2013 organismen die door fotosynthese organische stoffen vormen\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Bij koolstofassimilatie zetten autotrofe organismen via fotosynthese anorganische stoffen om in glucose. Dit gebeurt in de chloroplasten, waar lichtreacties ATP, NADPH en zuurstof opleveren, en de donkerreacties (Calvincyclus) glucose vormen uit CO\u2082. Glucose kan worden gebruikt voor energievoorziening of voortgezette assimilatie. Koolstofassimilatie is de basis van de voedselketen en levert de energie en organische stoffen die alle organismen nodig hebben om te leven.\"\r\n },\r\n\r\n {\r\n id: 4,\r\n title: \"Voortgezette assimilatie\",\r\n subtitle: \"Van glucose naar andere stoffen\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-19_02_40.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nDe bij de <\/span>fotosynthese<\/strong> gevormde <\/span>glucose<\/strong> is een basisstof waaruit cellen allerlei andere <\/span>organische moleculen<\/strong> kunnen opbouwen. Dit proces heet <\/span>voortgezette assimilatie<\/strong>. Hierbij ontstaan grotere moleculen zoals <\/span>koolhydraten<\/strong>, <\/span>vetten<\/strong>, <\/span>eiwitten<\/strong> en <\/span>DNA<\/strong>.<\/span><\/p>\r\n<h3>Koolhydraten<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glucose<\/strong> kan worden omgezet in <\/span>zetmeel<\/strong> (opslagvorm bij planten) of in <\/span>glycogeen<\/strong> (opslagvorm bij dieren en mensen).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Het kan ook worden omgezet in <\/span>cellulose<\/strong>, een belangrijke <\/span>bouwstof<\/strong> voor de celwanden van planten.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Vetten (lipiden)<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glucose<\/strong> kan dienen als uitgangsstof voor de vorming van <\/span>vetzuren<\/strong> en <\/span>glycerol<\/strong>, waaruit <\/span>vetten<\/strong> worden opgebouwd.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vetten<\/strong> hebben verschillende functies: ze dienen als <\/span>brandstof<\/strong> (veel energie per gram), als <\/span>reservestof<\/strong> (energieopslag), als <\/span>isolatie<\/strong> en als <\/span>bouwstof<\/strong> (onderdeel van celmembranen, <\/span>fosfolipiden<\/strong>).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Eiwitten<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Eiwitten<\/strong> bestaan uit <\/span>aminozuren<\/strong>. Sommige aminozuren kunnen door organismen zelf worden gemaakt uit glucose en stikstofhoudende stoffen (<\/span>niet-essentiële aminozuren<\/strong>).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Andere aminozuren moeten via voeding worden opgenomen (<\/span>essentiële aminozuren<\/strong>).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Uit aminozuren maakt de cel <\/span>eiwitten<\/strong> zoals <\/span>enzymen<\/strong>, <\/span>hormonen<\/strong>, <\/span>spiereiwitten<\/strong> (actine, myosine) en <\/span>structuureiwitten<\/strong> (collageen).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>DNA en RNA<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Voor de opbouw van <\/span>DNA<\/strong> en <\/span>RNA<\/strong> zijn <\/span>nucleotiden<\/strong> nodig. Deze worden gevormd uit <\/span>glucose<\/strong> (suikerdeel: desoxyribose of ribose), <\/span>fosfaatgroepen<\/strong> en <\/span>stikstofbasen<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">DNA en RNA zijn essentieel voor <\/span>eiwitsynthese<\/strong> en <\/span>erfelijke informatie<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Belang van voortgezette assimilatie<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Levert <\/span>bouwstoffen<\/strong> voor cellen en weefsels.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Zorgt voor <\/span>energieopslag<\/strong> in de vorm van <\/span>vetten<\/strong> of <\/span>glycogeen<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nVormt de basis voor het functioneren van <\/span>enzymen<\/strong>, <\/span>hormonen<\/strong>, <\/span>DNA<\/strong> en <\/span>celmembranen<\/strong>.<\/span> <\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Voortgezette assimilatie \u2013 omzetting van glucose in andere organische stoffen\",\r\n\"Koolhydraten \u2013 zetmeel, glycogeen, cellulose\",\r\n\"Zetmeel \u2013 opslagvorm van glucose in planten\",\r\n\"Glycogeen \u2013 opslagvorm van glucose in dieren en mensen\",\r\n\"Cellulose \u2013 bouwstof in celwanden van planten\",\r\n\"Vetten (lipiden) \u2013 opgebouwd uit glycerol en vetzuren, dienen als brandstof, reservestof, isolatie en bouwstof\",\r\n\"Fosfolipiden \u2013 vetten die onderdeel zijn van celmembranen\",\r\n\"Aminozuren \u2013 bouwstenen van eiwitten\",\r\n\"Essenti\u00eble aminozuren \u2013 aminozuren die via voeding moeten worden opgenomen\",\r\n\"Eiwitten \u2013 opgebouwd uit aminozuren, o.a. enzymen, hormonen, spiereiwitten, structuureiwitten\",\r\n\"Nucleotiden \u2013 bouwstenen van DNA en RNA\",\r\n\"DNA en RNA \u2013 dragen erfelijke informatie en sturen eiwitsynthese\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Bij voortgezette assimilatie wordt glucose omgezet in grotere organische moleculen. Zo ontstaan koolhydraten (zetmeel, glycogeen, cellulose), vetten (uit glycerol en vetzuren), eiwitten (uit aminozuren) en nucleotiden (voor DNA en RNA). Deze stoffen zijn essentieel als bouwstof, brandstof, reservestof en voor het opslaan en gebruiken van erfelijke informatie. Dankzij voortgezette assimilatie kunnen organismen complexe structuren en functies opbouwen en in stand houden.\"\r\n },\r\n {\r\n id: 5,\r\n title: \"Dissimilatie\",\r\n subtitle: \"Wat is dissimilatie? Heel erg belangrijk!\",\r\n image: \"https:\/\/biologiehuis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/ChatGPT-Image-23-sep-2025-19_07_24.png\", \r\n summary: `\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">\r\nDissimilatie<\/strong> is het proces waarbij <\/span>organische moleculen<\/strong> worden afgebroken om <\/span>energie<\/strong> vrij te maken. Deze energie wordt gebruikt voor allerlei processen in het lichaam, zoals <\/span>spiercontracties<\/strong>, <\/span>transport van stoffen<\/strong> en het <\/span>aanmaken van nieuwe moleculen<\/strong>. Een deel van de energie gaat altijd verloren als <\/span>warmte<\/strong>.<\/span><\/p>\r\nDe vrijgekomen energie wordt tijdelijk vastgelegd in de vorm van <\/span>ATP (adenosinetrifosfaat)<\/strong>, de universele <\/span>energiedrager<\/strong> van de cel.<\/span><\/p>\r\n<h3>Functie van dissimilatie<\/strong><\/h3>\r\nDe energie die vrijkomt bij dissimilatie is nodig voor:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Beweging<\/strong>: contractie van spieren en beweging van cilia of flagellen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Transport<\/strong>: actief transport door membranen, zoals de natrium-kaliumpomp.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Biosynthese<\/strong>: opbouw van moleculen zoals eiwitten, DNA en membranen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Temperatuurregeling<\/strong>: bij warmbloedige dieren helpt de warmteproductie om een constante <\/span>lichaamstemperatuur<\/strong> te handhaven.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Soorten dissimilatie<\/strong><\/h3>\r\n<h4>1. Aerobe dissimilatie (verbranding)<\/strong><\/h4>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vindt plaats met voldoende <\/span>zuurstof<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glucose wordt volledig afgebroken tot <\/span>koolstofdioxide (CO\u2082)<\/strong> en <\/span>water (H\u2082O)<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Hierbij komt veel <\/span>ATP<\/strong> vrij (30–38 moleculen ATP per glucose).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Reactievergelijking:<\/span> <\/span> C\u2086H\u2081\u2082O\u2086 + 6 O\u2082 → 6 CO\u2082 + 6 H\u2082O + energie (ATP + warmte)<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Dit proces verloopt in drie stappen:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ol>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glycolyse<\/strong> (in het cytoplasma): glucose wordt omgezet in pyrodruivenzuur; er ontstaan 2 ATP en 2 NADH.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Citroenzuurcyclus (Krebs-cyclus)<\/strong> (in mitochondriën): pyrodruivenzuur wordt verder afgebroken; er ontstaan CO\u2082, ATP, NADH en FADH\u2082.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Oxidatieve fosforylering (elektronentransportketen)<\/strong>: NADH en FADH\u2082 leveren elektronen; er ontstaat veel ATP en water.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ol>\r\n<\/ul>\r\n<h4>2. Anaerobe dissimilatie (gisting)<\/strong><\/h4>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vindt plaats zonder zuurstof.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Veel minder efficiënt: slechts 2 ATP per glucose.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Voorbeelden:<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Melkzuurgisting<\/strong> (in spieren bij zuurstoftekort, melkzuurbacteriën):<\/span> <\/span> glucose → melkzuur + energie (2 ATP)<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Alcoholische gisting<\/strong> (bij gisten):<\/span> <\/span> glucose → ethanol + CO\u2082 + energie (2 ATP)<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Nadeel: er hoopt zich <\/span>melkzuur<\/strong> of <\/span>alcohol<\/strong> op, wat schadelijk kan zijn.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Dissimilatie van andere organische stoffen<\/strong><\/h3>\r\nNaast glucose kunnen ook andere moleculen worden afgebroken:<\/span><\/p>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vetten<\/strong>: worden gesplitst in <\/span>glycerol<\/strong> en <\/span>vetzuren<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Glycerol wordt omgezet in glucose of in pyrodruivenzuur.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Vetzuren worden afgebroken via <\/span>β-oxidatie<\/strong> tot acetyl-CoA, dat de citroenzuurcyclus ingaat.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Leveren per gram bijna twee keer zoveel energie als koolhydraten.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Eiwitten<\/strong>: worden afgebroken tot <\/span>aminozuren<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">De stikstofhoudende delen worden verwijderd en omgezet in <\/span>ureum<\/strong> (afvalstof, uitgescheiden via de nieren).<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">De rest van het aminozuur wordt gebruikt in de citroenzuurcyclus of omgezet in glucose of vet.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/ul>\r\n<h3>ATP: universele energiedrager<\/strong><\/h3>\r\n<ul>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">ATP<\/strong> bestaat uit <\/span>adenine<\/strong>, <\/span>ribose<\/strong> en drie <\/span>fosfaatgroepen<\/strong>.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">In de binding tussen de fosfaatgroepen zit veel energie opgeslagen.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">Bij de afsplitsing van een fosfaatgroep ontstaat <\/span>ADP + Pi<\/strong>, waarbij energie vrijkomt.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<li style=\"font-weight: 400;\">ATP wordt continu <\/span>gerecycled<\/strong>: dagelijks wordt in een menselijk lichaam evenveel ATP omgezet als het eigen lichaamsgewicht.<\/span> <\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3>Dissimilatie en homeostase<\/strong><\/h3>\r\nDe hoeveelheid dissimilatie wordt aangepast aan de <\/span>energiebehoefte<\/strong> van het lichaam. Bij inspanning neemt de vraag naar ATP toe en wordt de dissimilatie versneld. Bij rust verloopt dissimilatie langzamer. Het samenspel tussen <\/span>hormonen<\/strong> (zoals insuline en glucagon) en het <\/span>zenuwstelsel<\/strong> regelt dit dynamisch evenwicht.<\/span><\/p>\r\n<\/li>\r\n<\/ul>\r\n `,\r\n terms: [\r\n\"Dissimilatie \u2013 afbraak van organische stoffen waarbij energie vrijkomt\",\r\n\"Aerobe dissimilatie (verbranding) \u2013 volledige afbraak m\u00e9t zuurstof, veel ATP\",\r\n\"Anaerobe dissimilatie (gisting) \u2013 afbraak zonder zuurstof, weinig ATP\",\r\n\"Glycolyse \u2013 eerste stap van dissimilatie in het cytoplasma, levert 2 ATP\",\r\n\"Citroenzuurcyclus (Krebs-cyclus) \u2013 afbraak van pyrodruivenzuur, levert NADH, FADH\u2082, ATP en CO\u2082\",\r\n\"Elektronentransportketen \u2013 levert het meeste ATP op, vindt plaats in mitochondri\u00ebn\",\r\n\"Melkzuurgisting \u2013 vorm van anaerobe dissimilatie waarbij melkzuur ontstaat\",\r\n\"Alcoholische gisting \u2013 anaerobe dissimilatie waarbij ethanol en CO\u2082 ontstaan\",\r\n\"ATP (adenosinetrifosfaat) \u2013 universele energiedrager\",\r\n\"ADP + Pi \u2013 ontstaat bij afsplitsing van een fosfaatgroep uit ATP\",\r\n\"\u03b2-oxidatie \u2013 afbraak van vetzuren tot acetyl-CoA\",\r\n\"Ureum \u2013 stikstofhoudend afvalproduct van aminozuurafbraak\",\r\n\"Homeostase \u2013 evenwicht in energievoorziening en stofwisseling\",\r\n ],\r\n moreTermsUrl: \"http:\/\/begrippen.biologiehuis.com:3000\/index.html\",\r\n tldr: \"Dissimilatie is de afbraak van organische stoffen zoals glucose, vetten en eiwitten om ATP te vormen. Bij aerobe dissimilatie (met zuurstof) worden glucosemoleculen volledig afgebroken in de glycolyse, citroenzuurcyclus en elektronentransportketen, wat veel ATP oplevert. Bij anaerobe dissimilatie (zonder zuurstof) ontstaat veel minder ATP, en worden stoffen als melkzuur of alcohol gevormd. ATP is de universele energiedrager, nodig voor alle levensprocessen. Dissimilatie past zich aan de energiebehoefte van het organisme aan en speelt daarmee een sleutelrol in het handhaven van de homeostase.\"\r\n },\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n ]\r\n };\r\n\r\n \/\/ ====== APP LOGICA ======\r\n const els = {\r\n bookTitle: document.getElementById('bookTitle'),\r\n chapterBadge: document.getElementById('chapterBadge'),\r\n chapterSub: document.getElementById('chapterSub'),\r\n pageIndicator: document.getElementById('pageIndicator'),\r\n progressBar: document.getElementById('progressBar'),\r\n chapterTitle: document.getElementById('chapterTitle'),\r\n chapterSubtitle: document.getElementById('chapterSubtitle'),\r\n summaryBody: document.getElementById('summaryBody'),\r\n termsList: document.getElementById('termsList'),\r\n moreTerms: document.getElementById('moreTerms'),\r\n tldrBody: document.getElementById('tldrBody'),\r\n chapterCounter: document.getElementById('chapterCounter'),\r\n prevBtn: document.getElementById('prevBtn'),\r\n nextBtn: document.getElementById('nextBtn'),\r\n chapterImage: document.getElementById('chapterImage'),\r\n chapterImageWrap: document.getElementById('chapterImageWrap'),\r\n };\r\n\r\n function getChapterIndexFromURL(){\r\n const url = new URL(window.location);\r\n const h = parseInt(url.searchParams.get('h') || url.hash.replace('#h=',''));\r\n const idx = isFinite(h) && h>0 ? h-1 : 0;\r\n return Math.max(0, Math.min(BOOK.chapters.length-1, idx));\r\n }\r\n\r\n let currentIndex = getChapterIndexFromURL();\r\n\r\n function updateURL(){\r\n const h = currentIndex + 1;\r\n const url = new URL(window.location);\r\n url.searchParams.set('h', String(h));\r\n history.replaceState({}, '', url);\r\n document.title = `${BOOK.title} \u2013 Basisstof ${h}`;\r\n }\r\n\r\n function render(){\r\n const total = BOOK.chapters.length;\r\n const ch = BOOK.chapters[currentIndex];\r\n\r\n els.bookTitle.textContent = BOOK.title;\r\n els.chapterBadge.textContent = `Basisstof ${ch.id}`;\r\n els.chapterSub.textContent = ch.title;\r\n\r\n els.chapterTitle.textContent = ch.title;\r\n els.chapterSubtitle.textContent = ch.subtitle || '';\r\n els.summaryBody.innerHTML = ch.summary;\r\n\r\n \/\/ Afbeelding per hoofdstuk invullen of het hele blok verbergen\r\n if (ch.image) {\r\n els.chapterImage.src = ch.image;\r\n els.chapterImage.alt = `Illustratie bij: ${ch.title}`;\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'block';\r\n } else {\r\n els.chapterImage.src = '';\r\n els.chapterImageWrap.style.display = 'none';\r\n }\r\n\r\n els.termsList.innerHTML = (ch.terms||[]).map(t => `<li>${t}<\/li>`).join('');\r\n els.moreTerms.href = ch.moreTermsUrl || '#';\r\n\r\n els.tldrBody.innerHTML = `${ch.tldr||''}<\/p>`;\r\n\r\n els.pageIndicator.textContent = `${ch.id} \/ ${total}`;\r\n els.chapterCounter.textContent = `Basisstof ${ch.id} van ${total}`;\r\n els.progressBar.style.width = `${(ch.id\/total)*100}%`;\r\n\r\n els.prevBtn.disabled = currentIndex === 0;\r\n els.nextBtn.disabled = currentIndex === total-1;\r\n\r\n updateURL();\r\n }\r\n\r\n function go(delta){\r\n const next = currentIndex + delta;\r\n if(next < 0 || next >= BOOK.chapters.length) return;\r\n currentIndex = next; render();\r\n \/\/ verplaats focus netjes\r\n document.getElementById('main').focus({preventScroll:true});\r\n }\r\n\r\n els.prevBtn.addEventListener('click', () => go(-1));\r\n els.nextBtn.addEventListener('click', () => go(1));\r\n\r\n document.addEventListener('keydown', (e) => {\r\n if(e.key === 'ArrowLeft') { go(-1); }\r\n if(e.key === 'ArrowRight'){ go(1); }\r\n });\r\n\r\n \/\/ Initial render\r\n render();\r\n <\/script>\r\n<\/body>\r\n<\/html>\r\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Samenvatting \u2013 Boek Ga naar inhoud Titel van het boek Basisstof 1 1 \/ 1 Hoofdstuknaam Korte inleiding of doel van dit hoofdstuk. Belangrijke begrippen Meer begrippen \u2192 Kort samengevat Vorige Basisstof 1 van 1 Volgende<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"folder":[32],"class_list":["post-812","page","type-page","status-publish","hentry"],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=812"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2925,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/812\/revisions\/2925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/biologiehuis.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ffolder&post=812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}